ABD’nin Suriyeli Kürtlere gönderilen silahları geri alması kolay olmayacak

By
p
Article Summary
ABD’deki Donald Trump yönetimi İslam Devleti’yle mücadelenin yavaş yavaş sona erdiğine işaret ederek Türkiye’nin karşı olduğu Kürt gruplarına gönderilen silahların geri alınabileceğini açıkladı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

ABD’deki Donald Trump yönetimi Suriye’deki Kürt savaşçılara İslam Devleti’yle mücadele için temin edilen Amerikan silahlarını geri istemeyi planlıyor. Öte yandan, Washington NATO müttefiki Türkiye’nin tüm baskılarına rağmen Kürtlere verdiği desteği tamamen sonlandırmaya hazır değil.

Türk Dışişleri Bakanı Trump’ın Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) Kürt unsurlarına verdiği desteği kesmeye söz verdiğini açıklamıştı. Beyaz Saray ve Pentagon’dan Pazartesi günü yapılan açıklamalar ise bu konuda bir geri adıma işaret ediyor. Türkiye SDG’ye bağlı Halk Savunma Birlikleri’ni (YPG) terör örgütü addediyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Sarah Huckabee Sanders Pazartesi günü yaptığı basın toplantısında şöyle dedi: “İslam Devleti’yle mücadeleyi kazanmaya başladığımız zaman bazı gruplara verilen desteği azaltmak başından bu yana planın ve sürecin bir parçasıydı. Artık fiili halifeliği bertaraf etmeyi başardığımız için (...) bazı gruplara sağlanan askeri teçhizat desteğini kesebilecek noktadayız. Ancak bu teker teker her gruba yapılan desteği topyekun keseceğimiz anlamına da gelmiyor.”

Al-Monitor’a bilgi veren ABD’li bir yetkili de Pentagon’un hiçbir zaman YPG’ye gönderilen silahları hibe addetmediğini ve bu silahların Suriye’deki İslam Devleti’yle mücadele amacıyla ödünç olarak verildiğini söyledi. Pentagon, Rakka ve diğer Suriye kentlerini İslam Devleti’nden almak için aylar süren operasyonlar için bir takvim belirlemeye yanaşmasa da süreç tahmin edilenden hızlı ilerledi.

Amerikan Savunma Bakanlığı yetkilileri Suriyeli Kürtlere verilen desteğin bir süre daha devam edeceğini ancak Trump yönetiminin bu yıl başında verdiği ABD destekli gruplara gelişmiş askeri destek sağlama kararıyla başlayan sürecin şu an gözden geçirildiğini vurguladılar. ABD yönetimi son olarak Rakka’daki Kürt ve Araplardan oluşan polis birimi Rakka İç Güvenlik Gücü’ne bölgede istikrarın yeniden sağlanması amacıyla haberleşme donanımı gönderdi. Koalisyon yetkilileri de Pentagon’dan Suriye’deki gruplara verilen desteğin kesilmesi konusunda bir talimat almadıklarını bildirdi.

Pentagon Sözcüsü Albay Rob Manning şöyle konuştu: “Kürt ortaklarımıza verilen destek konusunda yapılacak yeni düzenlemeleri dikkatli bir şekilde ele alıyoruz.”

ABD öncülüğündeki İD’le mücadele koalisyonu yaz boyunca YPG’ye sağlanan silahların yanlış ellere düşmesini önlemek için silahların seri numaralarının bir veri tabanına kaydedilerek kontrol altında tutulduğunu açıkladı. Bir koalisyon yetkilisi Al-Monitor’a şu bilgiyi verdi: “Şimdilik SDG’ye sağlanan desteğin düzeyi ve türüne ilişkin bir değişiklik söz konusu değil.”

Savunma Bakanlığı da iade sürecini güvenli bir şekilde tamamlamak için YPG’ye gönderilen ağır makineli tüfek ve Humvee araçlarının da dahil olduğu gelişmiş askeri teçhizatın listeler halinde Türkiye ile paylaşıldığını açıkladı. İD’in bertaraf edilmesinin ardından “büyük araç, ağır ve gelişmiş silahların” geri alınacağı bildirildi.

Bu, Pentagon’un aşina olmadığı bir süreç değil. Ancak silahların geri alınmasına dair kayıtlar gizli tutulsa da geçmişte kayıtların düzenli tutulmamasından kaynaklanan bazı sorunlar yaşandığı biliniyor.

Uluslararası Af Örgütü’nün mayıs ayında açıkladığı devlet tarafından yapılan bir soruşturma raporuna göre, Irak ordusu, Şii milisler ve Peşmerge güçleri için gönderilen 1 milyar dolar değerindeki teçhizat yardımının kayıtları düzgün bir şekilde tutulmadı. Silahlanma oranlarını izleyen İngiltere merkezli Silahlı Şiddetle Mücadele kuruluşu da 2015’te açıkladığı bir raporda Pentagon’un Irak ve Afganistan’da dağıttığı toplam 1.45 milyon silahın akıbetinden habersiz olduğunu bildirdi. 1990’larda ise CIA Sovyetler Birliği ile mücadele kapsamında ülkeye gönderilen ve sonradan cihatçı grupların eline geçen Stinger uçak savar füzelerinin geri alınması için milyonlarca dolar harcamış ancak tam anlamıyla başarılı olamamıştı.

Pentagon kısa süre önce yaptığı bir açıklamada Şuheda El Karyatayn örgütüne verilen ağır silahların bir kısmının başarıyla geri alındığını bildirdi. ABD İD’le mücadeleye odaklanmak yerine Beşar Esad güçlerine destek verdiği gerekçesiyle örgütle ilişkilerini kesme kararı almıştı. Ancak örgüte verilen kamyon ve diğer malzemelerin geri alınması mümkün olmadı.

Bu tür aksaklıklara işaret eden uzmanlar ABD’nin YPG’ye verdiği silahların geri alınmasının ve İD gibi militan örgütlerin eline geçmesinin önlenmesinin söylendiği kadar kolay olmayacağını düşünüyorlar.

Küresel çapta silah ve mühimmat kaydı tutan Cenevre merkezli Hafif Silahlar Araştırması’nın kıdemli araştırmacılarından Matt Schroeder şu değerlendirmeyi yaptı: “Silahların planlanan alıcıların elinde kalmasını uzaktan kontrol etmeye çalışmak, bilhassa da cephe koşullarında bunu başarmak için yapılması gereken çok fazla şey var. Özellikle devlet dışı aktörler devreye girdiğinde bu son derece zor oluyor. Zira onların bu silahları muhafaza etmek için inşa edilmiş depoları yok.”

ABD Kongresi’nin savunma politikasının temelini oluşturan 2018 Ulusal Savunma Yetki Kanunu’na göre gelecek eylül ayına kadar Suriye’de İD’le mücadele için 500 milyon dolarlık bir bütçe ayrılmış durumda. Kanun kapsamında 5 bin ilave isyancı birliğine AK47’ler, ağır makineli tüfekler, keskin nişancı tüfeklerinin sağlanması ve 21 milyon dolarlık bir ödeme yapılması öngörülüyor. Bu yardımlara Suriyeli Kürtlere verilecek silahların yanı sıra operasyonların ilerletilmesi için kurulacak geçici üsler de dahil. Ancak silah ve mühimmatın yayılmasını önlemek için bunların cephe yerine ABD’nin Kuveyt ve Ürdün’deki üslerinde muhafaza edilmesi planlanıyor.

İD’in fiiliyatta neredeyse tamamen bertaraf edildiğine işaret eden Pentagon yetkilileri ise Kongre’nin bu bütçenin ne kadarını kullandıracağının belirsiz olduğunu belirtiyorlar. Suriye’nin doğusu ve Irak’ın batısında şu an yaklaşık 3 bin İD savaşçısının bulunduğu tahmin ediliyor. Halifeliğin ilan edildiği 2015 yılında toplam militan sayısı yaklaşık 45 bindi.

Rusya’nın Suriye’de Devlet Başkanı Beşar Esad’ı güçlendirecek siyasi bir çözümde ısrar etmesi YPG’ye gönderilen silahların geri alınmasını daha da zorlaştırıyor. Suriye lideri savaşın pençesindeki ülkenin dört bir yanında yeniden hakimiyet sağlamaya çalışıyor. Bunlara Şam’dan özerklik talep eden Kürtlerin kontrolündeki kuzey bölgeleri de dahil.

Silahlı Şiddetle Mücadele Genel Direktörü, ABD’nin Irak ve Afganistan’a gönderdiği silahlara dair 2015’te yapılan araştırmayı da yürüten Iain Overton “Bu insanlar kendi özgürlük talepleri için savaşıyorlar, silahlarını iade ederler mi?” diye soruyor.

Silahların geri alınma çabaları kapsamında Pentagon’un gizli tuttuğu kayıt işlemlerine dair daha fazla bilginin gün yüzüne çıkacağını belirten Overton Kongre ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarının böylelikle ABD’nin silah politikasına dair daha fazla bilgi sahibi olacağını da söyledi. Overton Pentagon’un geçmişte askeri teçhizatların kontrol altında tutulabilmesi için devlet dışı aktörler yerine ulus devletleri silahlandırma politikası izlediğini de anımsattı.

Overton Al-Monitor’a açıklamalarını şöyle noktaladı: “Asıl soru şu: Tutulan bu kayıtlar nerede? Bu raporlar Pandora'nın kutusu gibi ABD’nin dünyanın dört bir yanındaki grupları nasıl silahlandırdığını ortaya çıkaracak."

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: İslam Devleti

Jack Detsch Al-Monitor’un Pentagon muhabiridir. Washington’da yaşayan ve savunma muhabiri gözüyle ABD-Orta Doğu ilişkilerini haberleştiren Detsch daha önce Passcode için siber güvenlik haberleri yazmış ve Christian Science Monitor’un Dijital Çağ’da Güvenlik ve Mahremiyet projesinde yer almıştır. Detsch Diplomat Magazine dergisinde editör yardımcılığının yanı sıra NPR’ın San Francisco’daki muhtelif kuruluşlarında da çalışmıştır. Twitter hesabı: @JackDetsch_ALM Email: jdetsch@al-monitor.com.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept