Rusya ve Orta Doğu

Suriye: Rusya’nın yeni hedefi aşiretlerle iş birliği

By
p
Article Summary
Suriye iç savaşını bitirmek için pek çok büyük oyuncu çaba sarf ederken Rusya yerel aşiretler gibi nispeten küçük grupların etkili olabileceğini keşfediyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Suriye’deki Rus zayiatı bu yıl belirgin bir şekilde artmış olsa da Rus yönetimi savaşı bitirme konusunda ihtiyatlı bir iyimserlik içinde görünüyor. 19 Ekim’de Valdai Uluslararası Tartışma Kulübü’nün Soçi’deki etkinliğinde konuşan Devlet Başkanı Vladimir Putin “Tüm göstergeler (...) teröristleri kısa vadede bitireceğimiz yönünde.” dedi.

Ancak Putin şu uyarıyı da ekledi: “Sevinmek için bir sebep yok, terörizmin tamamen bittiği söylenemez. (...) Suriye’de direnen terörist yuvalarını bitirsek bile bu, Suriye’de, bölgede ve genel olarak dünyada tehdidin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Kesinlikle. Aksine, hep tetikte kalmak lazım.”

Rusya’nın barış sürecindeki vizyonunu uzun uzun anlatan Putin, sürecin “pozitif ivme kazandığını” belirtti ve İran, Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan, Katar ve İsrail’in katkılarını övdü. ABD’nin rolünden de övgüyle söz eden Putin şöyle konuştu: “ABD dâhil başka ülkeler de büyük katkılarda bulunuyor, Astana görüşmelerine doğrudan katılmasalar da süreci perde arkasından etkiliyorlar. Amerikalı ortaklarımızla bu kulvarda istikrarlı bir iş birliği sürdürüyoruz. Bazı anlaşmazlıklar da var ama iş birliğimizdeki olumlu unsurlar olumsuz olanlardan fazla.”

Suriye hükümeti ile muhalefet arasındaki görüşmelerin “pürüzlü” olduğu ve Moskova için kaygı kaynağı olmaya devam ettiğini belirten Putin sözlerini şöyle sürdürdü: “Süreç devam ediyor ama çok yavaş ve zayıf ilerliyor. Taraflar birbirilerine karşı çok güvensiz. Umarım bu durumu aşmak mümkün olur. Çatışmasızlık bölgeleri temelinde bir sonraki aşamaya geçmeyi umuyoruz. Suriye halkının tüm etnik ve dini gruplarını, hükümet ve muhalefeti bir araya getirecek bir kongre toplama düşüncesi var.”

Bu sözleriyle Moskova’nın çözüm planında sıradaki maddeye işaret eden Putin şöyle devam etti: “Garantör ülkelerden, hatta Suudi Arabistan, ABD ve Mısır gibi bölge dışı önemli güçlerden de destek alarak bunu yapmak mümkün olursa siyasi çözüm yolunda çok önemli, ilave bir adım atılmış olur. Belki yeni bir anayasa taslağı yolunda da ama bunu konuşmak için henüz erken.”

Hmeymim’deki Rus üssünde bir konferans toplama fikri, Putin'in bu konuşmasından önce de Moskova’nın gündemindeydi. Rus devlet ajansı RIA, 7-10 Kasım’da muhalif grupları, yerel konseyleri, aşiretleri ve Kürtleri temsilen bin 500 civarında katılımcıyla bir Suriye Halkları Kongresi’nin planlandığından bahsetmişti. Rus politikalarının ne kadar tutarlı olduğu, stratejik mi yoksa taktiksel mi olduğu tartışılabilir ama Rusya objektif olarak amacına ulaşmıştır: Rusya bugün Suriye’de bölgesel güçlere taviz baskısı uygulayabilen, kendisi de esneklik göstermeye hazır, kilit bir oyuncu olarak görülüyor.

Suriye lideri Beşar Esad’ın 2000 yılında vefat eden babası, eski cumhurbaşkanı Hafız Esad aşiretlerle iş birliği yapmış, aşiret liderlerine bazı ayrıcalıklar tanımış ve bu kişilerin siyasi fikirlerini dikkate almıştı. Beşar Esad bu yaklaşımı sürdürmedi. Aşiret gençleri 2011’de büyüklerine karşı gelerek sokaklara döküldüğünde hükümetin yanıtı sert oldu. Şam daha sonra bu grupların bazılarını yatıştırmaya, pasivize etmeye çalıştı.

Rusya, İran ve Şam şu an doğu Suriye’deki operasyonlarda en çok Sukur El Fırat grubuna bel bağlıyor. Bu gruptaki savaşçıların bir kısmı, 2014’te İslam Devleti’ne (İD) direnen ve gaddarca bastırılan Şaytat aşiretine mensup. Durumdan istifade eden Esad güçleri aşiret mensuplarına af ilan etti ve onlar için bir eğitim programı düzenledi. Ancak Rusya Savunma Bakanlığı, aralarında Şaytat mensuplarının da bulunduğu muhalif militanları Ürdün sınırındaki El Tanf’ta İD’le iş birliği yapmakla suçladı.

Rusya Savunma Bakanlığı’ndan emekli bir subayın Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre İD’den kurtarılan bölgelerde aşiretlerle bağ kurulmasında Moskova Şam ve Tahran’a güveniyor. Bunun nedeni ise “Rusların bu bölgelerdeki aşiret ilişkilerinin yapısı hakkında fazla bilgi sahibi olmaması.”

Kaynak şöyle devam etti: “Görünen o ki mevcut strateji, İD’den kurtarılan, petrol ve gaz kaynaklarına sahip bu bölgelerde yaşayan ve şu an Suriye Demokratik Güçleri ile savaşan aşiretlerle temasları sürdürme yönünde. Aşiretlerin sahada güçlü çıkanlara katılması umuluyor. Aşiretlerle vakitlice temas kurmak, istediklerini belli oranda karşılamak önemli.”

Bu sürece paralel olarak Duma’nın Savunma Komisyonu Başkanı emekli general Vladimir Şamanov’un dediği gibi “genel askeri operasyonları müteakip özel operasyonlar döneminin” başlaması bekleniyor. Çeçenistan’da uzun yıllar terörle mücadele operasyonlarını yönetmiş tecrübeli bir komutan olan Şamanov militanları kastederek şöyle diyor: “Bunların birçoğu sakallarını kesecek, birçoğu idari kurumlara girmeye çalışacak, bazısı özerk yönetim yapılarına sızmak isteyecek. Bunlarla mücadele uzun bir süreç olacak.”

Bu süreç çok muhtemel ki yıllardır Suriye’de olan Rus özel kuvvetlerinin daha aktif katılımını gerektirecek. Suriye çölünde baskınlar ve operasyonel çalışmalar yürütmek oldukça zor bir iş. Bu tip çalışmalar, yerel aşiret yapısını bilmeyi, ayrıca güvenliği sağlamak ve çeşitli kaçakçılık faaliyetlerini önlemek üzere özel kuvvetlerin büyük çaplı katılımını gerektiriyor. Doğu Suriye’de, Irak sınırında kazılan gelişkin tünel ağı da ciddi bir tehdit. Tüneller yüzünden sınırda görevli birçok Iraklı asker hayatını kaybetti. Yeni görevlendirilen birlik ise etkili bir gözetim ve savunma konusunda güçlükler yaşıyor.

Rus özel kuvvetleri ve İran yanlısı Şii milislerden büyük destek alsa bile Suriye yönetiminin de benzer sıkıntılar yaşayacağı öngörülebilir. Esad güçleri bugün bile çölde saldırıya açık durumda. İran’ın Irak-Suriye-Lübnan hattında bir “nüfuz köprüsü” kurmaya çalıştığı, ABD’nin de buna karşı çeşitli engelleme çabalarına önderlik ettiği bir ortamda aşiret siyasetinin egemenliği sürecektir.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: military intervention, syrian civil war, russian influence in syria, tribal areas, tribes, bashar al-assad, vladimir putin, is

Askeri konularda uzman olan gazeteci Anton Mardasov, Moskova merkezli Yenilikçi Kalkınma Enstitüsü’nde Orta Doğu Çatışmaları Departmanı’nın başkanlığını yürütmektedir. Twitter hesabı: @anton_mardasov

NEVER MISS
ANOTHER STORY
Haber bültenimize üye olun
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept