نبض اسرائیل

حماس از اصلاح اساس‌نامه‌اش عدول می‌کند

p
By
Article Summary
سخنان ستیزه‌جویانهٔ برخی از رهبران حماس نشان می‌دهد که رهبری جدید این سازمان، از تلاش‌های اخیر برای تغییر اساس‌نامهٔ حماس، بازگشته است.

روز ۲۴ اکتبر، یحیی سنوار، رهبر حماس در نوار غزه، اظهار کرد: «گردانهای عزالدین قسام می‌توانند در ۵۱ دقیقه، [معادل با همان تعداد] موشک‌هایی به سوی تل‌آویو پرتاب کنند که در ۵۱ روز [در سال ۲۰۱۴] پرتاب کرده بودند.»

چند روز پیشتر، سنوار در دیداری با جوانان غزه، طی سخنانی پرشور، گفت: «ما دربارهٔ شناسایی اسرائیل صحبت نمی‌کنیم؛ بلکه دربارهٔ نابودی آن [حرف می‌زنیم] و این‌که چه زمانی روی خواهد داد.» چند ساعت بعد از انتشار این سخنان توسط روزنامه‌نگاران، دفتر سنوار توضیحی را منتشر کرد و گفت که منظور او در واقع «نابودی» نبوده است. لیکن روزنامه‌نگارانی که در آن دیدار حضور داشتند، به المانیتور گفتند که سنوار دقیقاً همین کلمات را به کار برد و مورد تشویق مخاطبانش قرار گرفت.

یکی از اعضای جنبش فتح در غزه، به المانیتور گفت که پس از گفت‌وگوهای آشتی میان فتح و حماس، رهبران حماس اظهارات گاه‌ و بی‌گاهی را دربارهٔ قدرت نظامی سازمان‌شان اظهار کردند. او دو دلیل را برای این امر مطرح کرد. نخست این‌که به محمود عباس نشان دهند که حماس قصد تن دادن به خلع سلاح را ندارد. دوم این‌که به ایران نشان دهند علی‌رغم مصالحه، قصد ندارند که از سلاح دست بکشند و برعکس: می‌خواهند قدرت نظامی حماس را با فناوری پیشرفته‌تر سلاح‌ها و ساخت آن‌ها، افزایش دهند.

در واقع، از آن‌جایی که توافق مصالحه میان گروه‌های فلسطینی اوائل ماه جاری در قاهره امضاء شد، کمتر روزی بود که سنوار ادعاهای نظامی علیه اسرائیل مطرح نکند و دربارهٔ توانایی‌ گردان‌های عزالدین قسام که او بنیان‌گذارش بود، لاف نزند.

برای مثال، سنوار روز ۱۹ اکتبر ششمین سالگرد توافق مبادله اسرا با اسرائیل را جشن گرفت که به آزادی هزاران تن از زندانیان، از جمله سنوار، منجر شد. در ازای این آزادی، گیلعاد شلیط، سرباز اسیر اسرائیلی آزاد شد. سنوار پس از آزادی راه خود را به صدر سازمان حماس باز کرد. او به مخاطبانش گفت که در گفت‌وگویی با محمد ضیف، رئیس کنونی شاخه نظامی حماس، از او شنیده است که گردان‌های عزالدین قسام اکنون امکان خرد کردن ارتش اسرائیل و «به زانو در آوردن» آن را دارند.

هم‌زمان با لاف‌های سنجار در غزه، معاون دفتر سیاسی حماس، صالح العاروری، همین عمل را در تهران انجام می‌داد. عاروری طی دومین سفرش به ایران در کمتر از دو ماه، روز ۲۳ اکتبر سوگند خورد که جنبش متبوعش هرگز سلاح مقاومت را زمین نخواهد گذاشت و به خواست عباس برای خلع سلاح تن نخواهد داد. او افزود که حماس هرگز از حق خود برای مقاومت نخواهد گذشت و حتی پس از تشکیل دولت فلسطینی و بازگشت اسرائیل به پشت مرزهای ۱۹۶۷، این کشور را به رسمیت نخواهد شناخت.

با این اظهارات مشخص می‌شود که عاروری و سنوار، از راهی که خالد مشعل به عنوان استراتژی خروج آبرومند پیش پای خلفش اسماعیل هنیه گذاشته بود، استفاده نکردند. مشعل پیش از کناره‌گیری در سال جاری، تغییراتی را در اساسنامهٔ حماس که پیشتر خواستار نابودی اسرائیل بود، آغاز کرد. با انجام اصلاحات مشعل، واژه نابودی اسرائیل حذف شد. به جای آن، مشعل با این فرمول وارد شد که حماس ممکن است یک کشور فلسطینی را در چارچوب مرزهای ۱۹۶۷ به رسمیت بشناسد، «با این حال، حماس بدون تغییر در نفی موجودیت صهیونیستی و بدون دست‌کشیدن از هیچ‌یک از حقوق فلسطینیان، از فرمول اجماع ملیِ استقرار یک کشور کاملاً مستقل فلسطینی به پایتختی بیت‌المقدس در چارچوب مرزهای چهارم ژوئن ۱۹۶۷ پشتیبانی می‌کند که بایستی همراه با بازگشت آوارگان فلسطینی به خانه‌های‌شان باشد.»

همان‌گونه که من در آن زمان در المانیتور نوشتم، اصلاحات در اساس‌نامه در یکم ماه مه، تنها چند روز پیش از آن‌که هنیه بر جای مشعل بنشیند، صورت گرفتند. چنین امری بدین خاطر انجام شد که دست هنیه را برای خارج کردن جنبش از بحران کنونی‌اش، باز بگذارد. با این که مشعل این راه را پیش پای هنیه گذاشت، لیکن انتخابات برای رهبری شورا به نفع شاخهٔ نظامی تمام شد. بنابراین، راهی برای هنیه جز پیوستن به این افراد باقی نماند.

ضیف، سنوار و عاروری اکنون حماس را با دیدگاه نظامی خود رهبری می‌کنند و اهداف شاخه نظامی، از جمله تقویت قدرت تسلیحاتی و زرادخانهٔ حماس را پی می‌گیرند. به همین دلیل، هدف حماس اکنون نزدیکی مجدد به ایران است. اما تأثیر آن بر بهبود روابط فتح و حماس، رازی است که اعضای عالی‌رتبهٔ فتح نیز به دنبال حل آن هستند.

عاروری، مسئول بهبود روابط با تهران است. او در دیدار اخیرش از جمهوری اسلامی، یک قول همهجانبه از حسین شیخ‌الاسلام، مقام وزارت خارجه، دریافت کرد: «هر کمکی که جنبش حماس از ما بخواهد، آن را خواهیم پذیرفت.»

یک مقام فلسطینی مستقر در غزه که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت: «آن‌ها [حماس] به خوبی می‌دانند که مجبورند کوتاه بیایند؛ اگر واقعاً بخواهند با دولت [فلسطینی] مصالحه کنند. اما برای این‌که به نظر نیاید از اصول‌شان عدول کرده‌اند، باید اظهارات غیر واقعی و بی‌پایه‌ای را بیان کنند که به مردم نشان داده شود آنان از موضع قدرت حرف می‌زنند.»

منبع گفت که از سوی دیگر، مقام‌ها در دستگاه دولتی فلسطین در کرانهٔ غربی، کم‌کم به این نتیجه می‌رسند که شانس مصالحه با حماس اندک است. شاید حماس نیز به نتیجهٔ مشابهی رسیده باشد.

منبع فلسطینی در حالی که گفت شرط می‌بنند حماس در حال حاضر مشغول مهیا کردن «بهانه»های خود در صورت شکست تلاش برای مصالحه است، افزود: «آن‌ها نمی‌توانند در تمام زمین‌ها بازی کنند؛ هم نیروی نظامی، هم ایران و هم مصالحه را داشته باشند. این‌ها با هم یک‌جا جمع نمی‌شوند. آن‌ها به ساکنان غزه خواهند گفت که عباس می‌خواست اسلحه مقاومت را که می‌تواند صهیونیست‌ها را خرد کند و غرور و آیندهٔ فلسطینیان را تضمین نماید، از دست آنان بگیرد. اما این آن‌ها بودند، مقام‌های حماس، که نمی‌خواستند چنین اتفاقی روی دهد.»

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept