نبض ترکیه

معبد آپولو و احتمال رمزگشایی از اسرار خاکستری دوران باستان

p
By
Article Summary
کشف رگه‌هایی از رنگ‌های قرمز و آبی در معبد آپولو در غرب ترکیه، این احتمال را افزایش داده که بناهای باستانی، همان‌هایی که امروزه به رنگ خاکستری می‌بینیم، از اساس رنگی بوده‌اند.

در اسطوره‌ها آمده است که لتو، معشوقه حامله زئوس، چنان از خشم هِرا، همسر زئوس می‌ترسید که به جزیره دلوس پناه برد و فرزندان دوقلویش، آپولو و آرتمیس را در آنجا به دنیا آورد. در همان ساعت‌های زایمان بود که نوری از آسمان نمایان شد و خورشید بردمید. به همین خاطر است که آپولو را خدای نور می‌خوانند. اما مهم‌ترین مهارت خدای نور، غیب‌گویی‌اش بود. روزی آپولو با برانچوس چوپان دوست شد و راز و رمز پیشگویی را به او آموخت. برانچوس به افتخار آپولو، معبدی در شهر خود، میله‌توس بنا کرد.

این داستانی است که در باره معبد آپولو تا به امروز در محدوده‌ی "دیدیم" در اژه‌ ترکیه گفته شده است. "دیدیم"، مقصدی پرطرفدار برای ترک‌ها و خارجی‌ها در هنگامه‌ی تعطیلات است. معبد آپولو، بزرگ‌ترین بنای برجای مانده در این محل از آسیای صغیر، بازدید کنندگان را متحیر می‌کند.

این معبد محلی مهم برای تمدن ایونیایی بود، تمدنی که میله‌توس جزئی از آن بود. در روزگار باستان، مراسم شبانه‌ای که در معبد برگزار می‌شد، و ایونیایی‌هایی که مشتاق دانستن آینده‌ و سرنوشت‌شان بودند، در جاده‌ی مقدس منتهی به محراب راه‌ می‌رفتند و مشعل به دست آوازهای مذهبی می‌خواندند. کاهنان به سمت صحن مقدس می‌رفتند، با آب چشمه‌ی مقدس وضو می‌گرفتند و بعد از همان  آب می‌نوشیدند. سپس در حالت خلسه، این کاهنان حرف‌های پر راز و مرزی به زبان می‌آوردند که معتقد بودند حرف‌های آپولو خطاب به جمع حاضر است.

این شرحی بود که راهنمایم وقتی معبد را بازدید می‌کردم به من در باره مراسم شبانه آن زمان می‌داد، که باعث می‌شد هم تحت تاثیر این اسطوره  قرار بگیرم و هم محو تماشای این سازه‌ی متحیرکننده باشم. من از همان دروازه‌ی مقدس عبور ایونیایی‌ها، وارد شدم. در دو طرف  این معبر مسحور کننده، دو ستون ۱۴.۵متری قرار دارد که به سمت حیاطی مرمری گشوده می‌شود. در داخل، ستون‌های تزئیین شدهٔ دیگری دیده می‌شود. ساختار اولیه، ۱۲۴ ستون بسیار بلند در خود داشت اما امروزه از اکثر آن ستون‌ها خبری نیست. متوجه شدم قفس‌های آهنی را به جای برخی از آن ستون‌ها مستقر کرده‌اند که باعث بدریخت شدن بافت باستانی این محل شده است. اعضای تیم بازسازی‌ای که مشغول به کار در معبد بودند گفتند که این قفس‌ها برای تقویت سازه در حدود ۵۰ سال پیش استقرار یافته‌اند و به زودی برشان خواهند داشت.

وقتی از درون یک تونل در حیاط عبور می‌کردم، به صحن مقدسی رسیدم که کاهنان به هنگام مراسم در آن وضو می‌گرفتند. به گفته راهنمای من، این موبدان به خاطر زهری که در آب بود، به خلسه‌ای موقت می‌رفتند. به عبارت دیگر، حرف‌ها و پیام‌هایی که به خیال خود از آپولو به جمع منتقل می‌کرده‌اند، در حقیقت هذیان ناشی از مسمومیت بوده است.

چهار دیوار ۱۹.۵ متری این صحن مقدس را در بر گرفته و در مقابل گذشت زمان، هنوز پابرجا ایستاده‌اند. در یک کشف خارق‌العاده، باستان‌شناسان موفق شده‌اند تا خط‌هایی را که به زحمت می‌توان تشخیص‌شان داد، درون دیوارها کشف کنند. در حقیقت نقشه معبد با این خطوط ترسیم شده و درون سطح مرمری خراشیده شده تا راهنمایی‌ برای سازندگان معبد باشد.  

محل معبد آکنده از درختان برگ بو است، که راز عشق آپولو به دافنه نیز در همین موضوع نهفته است. بر اساس اسطوره‌ها، آپولو یک بار اروس، خداوندگار عشق را مسخره کرد. اروس، برای انتقام این اهانت، دو تیر ساخت، یکی که عشق به بار می‌آورد و دیگری که مانع عاشق شدن بود. اروس، با تیرهایش، آپولو و دافنه را زد. آپولو تا ابد عاشق دافنه بود و عشق خود را دنبال می‌کرد و دافنه نیز دائماً این عشق را رد کرده بود. یک روز این دو در جنگل مقابل هم قرار گرفتند. دافنه که از تعقیب و گریز خسته شده بود، از خدایان کمک خواست تا رها شود. خدایگان طبیعت ندای دافنه را شنید و او را تبدیل به درخت برگ بو کرد. از این رو، تاج برگ بو که بر سر آپولو نهاده شده، نماد عشقش به دافنه است.

نگاهبان این معبد، مدوزا است، یکی از سه گورگون، هیولاهای مونث عالم زیرین در اسطوره‌های یونانی. با آنکه هیولا بود، بسیار زیبا بود و زندگی ابدی نداشت در معبد آتنا می‌زیست. پوزیدون، خدای دریاها و معشوق آتنا، به مدوزا دل‌باخت و او را وادار به معاشقه کرد. این مساله باعث خشم آتنا شد و موهای مدوزا را به مار تبدیل کرد و نفرین آتنا باعث شد هر گاه چیزی جلب نظر مدوزا را می‌کرد، سنگ می‌شد. بعدها آتنا فرزند زئوس را تشویق به قتل مدوزا در زمانی کرد که مدوزا سر فرزندان دوقلوی  پوزیدون حامله بود. وقتی سر مدوزا از تنش جدا شد، دو قلوها، یعنی کریسائور و پگاسوس که اسبی بالدار بود، از بدن مدوزا بیرون جهیدند.

به خاطر همان نگاهی که همه چیز را به سنگ تبدیل می‌کرد، تصویر مدوزا در اکثر سازه‌های مهم باستانی و اشیای عتقیه حک شده تا خطر را گوشزد کند. ساخت مجسمه مدوزا نیز در معبد آپولو برنامه‌ریزی شده بود، اما مانند خود معبد، هیچگاه کاملاً ساخته نشد.

ساخت و ساز معبد، پایانی نیافت و کامل نشد، هم به خاطر عظمتی که باید می‌یافت و هم به خاطر خرابی‌های جنگ. ساخت معبد از قرن هشتم پیش از میلاد آغاز شد ولی ارتش‌های پارسی آن‌را پیش از آنکه ساختش به جایی برسد، با خاک یکسان کردند.  دو قرن بعد نیز، اسکندر مقدونی دستور ساخته شدن معبد را داد، اما این بار ساخت و ساز آن به جایی نرسید. این معبد تا سال ۳۹۰  بعد از میلاد  به خاطر ممنوعیت پیشگویی، به حال خود رها شد و جزو مکان‌های ممنوعه بود. دو آتش‌سوزی مهیب و یک زمین‌لرزه قدرتمند هم به این محل آسیب رساندند، تا آنکه در قرن هجدهم، دو جهانگرد خرابه‌های معبد را کشف کردند.
کند و کاو و حفاری در این محل از سوی موزه سلطنتی برلین در سال ۱۹۰۵ آغاز شد و تا سال ۱۹۳۷ ادامه یافت. کارهای باستان‌شناسی دوباره از سال ۱۹۶۲ از سوی موسسه باستان‌شناسی آلمان ادامه یافت که تا امروز نیز دنبال می‌شود. تلاش‌ها برای بازسازی معبد، مثل استفاده از سیمان برای  تعمیر دیوارها، عملاً به خرابی انجامیده است. در برنامه جدید بازسازی، سیمان را از سنگ‌های اولیه معبد و دیوارها، پاک خواهند کرد و دیوارها را از نو خواهند ساخت.

اما بزرگ‌ترین دردسر گروه، ریشه در آسیب‌هایی دارد که بازدیدکنندگان امروزی به معبد زده‌اند، با اسپری رنگی، نام عزیزان‌شان و یا خوانندگان محبوب‌شان را روی دیوارها می‌نویسند. این تیم هنوز موفق نشده نقاشی‌های دیواری جدید را پاک کند، اما امیدوار است طبیعت زحمت این یکی را در ۱۵ تا ۲۰ سال آینده بکشد.
اخیراً، تیم بازسازی آثاری از رنگ قرمز و آبی را در پله‌های منتهی به اتاق کاهنان کشف کرده که دیدن این بخش فعلا برای توریست‌ها و بازدید کنندگان ممنوع است. این کشف باعث افزایش این احتمال شده که ممکن است معبد، به مانند بسیاری از مجسمه‌های عتیقه،  رنگین بوده باشد. پژوهش در مورد مساله رنگ، کماکان ادامه دارد. رمز و راز سنگ‌های رنگ شده می‌تواند باعث روشن شدن اسرار خاکستری تمدن‌های باستانی شود.

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: turkish-greek relations, tourism, myths, history, germany, culture, berlin, archaeology
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept