پنج سناریوی محتمل در مورد سرنوشت برجام
در حالی که تنها چند هفته به زمان تصمیم پرزیدنت ترامپ برای تمدید یا عدم تمدید تعلیق تحریمهای هسته باقی مانده است، پنج سناریوی در مورد سرنوشت برجام محتمل است
انتخاب مایک پمپئو و جان بولتون از سوی پرزیدنت ترامپ، به ترتیب برای تصدی پستهای وزارت خارجه و مشاور امنیت ملی، میتواند پایانی بر تظاهر دولت آمریکا برای «ترمیم» برجام تلقی شود. در حالی که ترامپ مدتهاست تمایلش برای خروج از توافق اتمی با ایران رابرملا ساخته، پمپئو و بهویژه بولتون، مدافع دیرباز سیاست های تغییر رژیم در ایران ازجمله توسل به جنگ بوده اند.
در آستانهٔ نزدیکشدن به ۲۲ اردیبهشت، زمان تمدید تعلیق تحریمهای ذیل برجام، پنج سناریو برای رزمنامهٔ ترامپ در مورد «اصلاح یا لغو» توافقنامه هسته ای، محتمل است.
نخست، اینکه اروپا تسلیم خواستههای ترامپ شود و با او درتحریمهای جدید علیه ایران به خاطر فعالیتهای منطقهای و برنامهٔ موشکی، همراه شود. در این صورت، منافع اقتصادی ایران از برجام حداقلی خواهد شد؛ بهویژه اینکه در شرایط کنونی که با تحریمهاو تهدیدات آمریکا، بهره مندی ایران از مزایای اقتصادی برجام، دچار مشکل شده ضمن اینکه هیچ تضمینی هم وجود ندارد که ترامپ از طرق دیگر، توافق اتمی را مختومه نکند. درصورت چنین سناریویی، ایران ممکن است در برجام بماند اما به عنوان تلافی، از همکاری با غرب در موضوعات منطقه ای خودداری کند. طی ماههای اخیر، دیپلماتهای ایرانی دیدارهایی با همتایان اروپاییشان، از جمله در لندن و مونیخ، داشته و در مورد مسائل منطقهای گفتوگو کردند. حمید بعیدینژاد، سفیر ایران در لندن، اخیراً گفت: «ايران و بریتانیا تصميمات مهمي در خصوص پايان دادن به بحران [یمن] اتخاذ كردند». اگر اروپا با تحریمهای جدید غیرهستهای موافقت کند، مسیر دیپلماتیک بسیار مهمی که باز شده است، ممکن است به حال تعلیق درآید.
سناریوی دوم، میتواند این باشد که ترامپ به شعارهایش عمل کند و از برجام بیرون رود؛ اما مانع همکاریهای اقتصادی و بازرگانی اروپاییها با ایران نشود. در این سناریو، عکس العمل ایران، بستگی به عملکرد گروه ۴+۱ خواهد داشت. اقدامات عملی روسیه، چین و از همه مهمتر، اروپا، درحفظ برجام و همکاریهای فعال اقتصادی با ایران، مشوقی برای باقی ماندن تهران در توافق خواهد بود. با این حال، ترامپ با خروج از برجام،شانس هرگونه گفتوگو و همکاری احتمالی میان آمریکا و ایران بر سر مسائل منطقهای را از بین خواهد برد و ایران را بیش از پیش، در موضع رویارویی با منافع آمریکا در منطقه قرار خواهد داد. با توجه به این که ایالات متحده هماکنون در باتلاقهای متعددی، از جمله در افغانستان و یمن گرفتار است، ایران میتواند به جای تسهیل خروج آبرومندانهٔ آمریکاییها، به دنبال افزایش هزینهٔ حضور آنها باشد.
