همانطور که هفته گذشته در این ستون نوشتیم، عملیات نظامی ترکیه در عفرین (عملیات موسوم به شاخه زیتون) توان آنکارا، مسکو و تهران در تداوم روند صلح آستانه را با وجود خطر روز افزون یک جنگ قدرت عظیم، به آزمایش گذاشته است.
به نوشته یکی از خبرنگاران المانیتور، "برای ایران، دخالت نظامی ترکیه در شمال سوریه تنها منجر به پیچیدهتر شدن وضعیت سوریه و مذاکرات صلح سوچی میشود. وضعیتی که هم اکنون نیز بسیار پیچیده است. مذاکرات صلحی که روز ۲۸ ژانویه در سوچی روسیه برگزار شد نیز از سوی دیگر به خاطر بایکوت شدن آن توسط گروههای مهم اپوزیسوین سوریه موفقیت چندانی نداشت. در این شرایط انتظار این میرود که روسای جمهور ترکیه، روسیه و ایران در آینده نزدیک در استانبول برای گفتگو درباره تحولات اخیر دیدار کنند اما زمان برگزاری چنین دیداری هنوز مشخص نشدهاست. این دیدار سه گانه در ادامه دیدار سه گانه دیگری است که روز ۲۲ نوامبر ۲۰۱۷ در سوچی روسیه برگزار شد و چارچوب همکاری بین این سه قدرت در مورد بحران سوریه را مشخص کرد برگزار میشود. به گفته یکی از مقامات تهران که به شرط فاش نشدن نامش با المانیتور گفتگو میکرد تهران به ترکیه هشدار داده که مراقب باشد درگیر جنگی فرسایشی در عفرین نشود."
این نویسنده در ادامه میگوید، "ایرانیها در تلاش بودند میانجی توافقی بین کردها و دولت سوریه باشند که به نیروهای سوریه اجازه ایران را بدهد نیروهایش را به منطقه اعزام کند و آنها را در کنار نیروهای کرد و چند گروه نظامی دیگر متحد ایران قرار دهد. هدف ایران این است که با حداکثر دستاورد از جنگ خارج شود و موقعیتش به عنوان دوست ترکیه و کردهای سوریه را به بهترین نحو ممکن حفظ کند و هم زمان جلوی طرفها دیگری که میخواهند برای بهبود موقعیتشان در جنگ سوریه در عفرین سرمایه گذاری کنند را بگیرد. مهمترین این طرفها ایالات متحده است. یک منبع نظامی مستقر در حوال عفرین به خبرنگار المانیتور گفت که در کنار نیروهای کرد که از عفرین دفاع میکنند چند گروه نظامی عرب سوری حضور دارند که متحد ایران دانسته میشوند. به گفته این منبع وظیفه این نیروها این است که از عدم پیشروی نیروهای ترکیه به مناطق دیگر اطمینان حاصل کنند و به همین خاطر مسلح به موشکهای ضد تانک هستند. هم ایرانیها و هم دولت سوریه ظن این را دارند که ترکیه بخواهد دوباره بازیاش در شمال سوریه را عوض کند و شرایط را به گذشته برگرداند."
علیرغم تمامی تنشهایی که بین ایران، ترکیه و روسیه وجود دارد، آنچه در حال حاضر دیده میشود این است که این سه کشور هنوز به توافق آستانه پایبند هستند. استفان دی میستورا، نماینده سازمان ملل در جنگ سوریه در مذاکرات سوچی به عنوان ناظر شرکت کرد. دلیل شرکت او این بود که این مذاکرات تنها راه زنده ماندن روند صلح ژنو است و در حال حال ضرورت احیای کانالهای دیپلماتیک برای حل بحران سوریه بیشتر از هر زمان دیگری حس میشود. دی میستورا روز ۱۴ فوریه به شورای امنیت سازمان ملل گفت وضعیت سوریه "به همان میزانی که در تمام دوران ماموریتم دیدهام خشن، نگران کننده و خطرناک است" و "از نوامبر ۲۰۱۷ هیچ محموله کمکی از سازمان ملل به مناطق تحت محاصره نرسیدهاست."
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.