رفتن به محتوای اصلی

چرا ائتلاف وطنی عراق رهبری جدید برگزید؟

پس از مدت‌ها عدم اجماع، ائتلاف وطنی عراق که گروه‌های شیعه را در خود جای داده است، عمار الحکیم، رئیس مجلس اعلای اسلامی را به ریاست خود برگزید تا این گروه را احیاء و بازسازی کند.
RTR3N6NU.jpg

بغداد - ائتلاف وطنی عراق، بزرگ‌ترین بلوک سیاسی شیعه که ۱۸۵ عدد از ۳۲۸ کرسی پارلمانی را بر عهده دارد، روز پنجم سپتامبر تصمیم گرفت تا عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق را به رهبری برگزیند. این اقدام غیرمنتظره در حالی انجام گرفت که پیشتر هیچ خبری دربارهٔ قصد ائتلاف برای انتخاب یک رئیس جدید منتشر نشده بود.

این امر باعث شد تا گمانه‌زنی‌هایی دربارهٔ اهداف سیاسی این تصمیم ایجاد شود؛ زیرا ائتلاف در تلاش است تا با تقویت همبستگی سیاسی میان اعضاء در آستانهٔ انتخابات پیش رو، دستاوردهای تاریخی خود را به عنوان بزرگ‌ترین بلوک سیاسی پس از سال ۲۰۰۳، حفظ کند. به نظر می‌رسد که مطابق اجماع صورت گرفته، حکیم تنها می‌تواند یک سال متصدی این پست باشد.

ائتلاف وطنی عراق از زمان ایجاد در سال ۲۰۰۵ تا زمان تشکیل دولت جدید، همواره متفرق بود و برای رسیدن به یک موضع واحد تلاش می‌کرد. زمانی که حیدر العبادی به نخست وزیری انتخاب شد، جناح نوری المالکی، نخست وزیر پیشین، بسیاری از احزاب ائتلاف وطنی را به خیانت متهم کرد و این مسئله به موجی از اختلاف‌ها منتهی شد. بلوک الاحرار، نزدیک به مقتدی صدر، اعلام کرد که در جلسات ائتلاف شرکت نمی‌کند و تظاهرات گسترده‌ای در خیابان‌های عراق برگزار شد.

همچنین، ائتلاف وطنی همانند ائتلاف‌های سنی و کرد، طی دو سال گذشته از اختلاف‌های داخلی بسیاری رنج برده است. به خاطر عدم توافق بر سر یک رئیس جدید، هم حکیم و هم علی الادیب، وزیر سابق آموزش عالی، در جولای سال ۲۰۱۵ نتوانسته بودند نظر اجماعی کل اعضای ائتلاف را جلب کنند. در نتیجه، این پست در دستان ابراهیم جعفری، وزیر خارجه عراق، ماند. او از آگست سال ۲۰۰۹ و پس از مرگ عبدالعزیز حکیم، رهبر ائتلاف وطنی بود.

انتخاب حکیم در ماه جاری به سمت ریاست ائتلاف وطنی، در پی یک تصمیم عمومی صورت گرفت که تأکید دارد ریاست باید به صورت دورهای و سالانه تغییر کند. این بدان معناست که حکیم تنها یک سال وقت دارد تا وظیفهٔ سازماندهی مجدد ائتلاف را پس از شش سال اختلاف میان حزب الدعوه و مجلس اعلاء برطرف کند. به نظر می‌رسد که ترتیبات کنونی با هدف دادن جانِ تازه‌ به ائتلافی صورت گرفته که در مورد مدیریت بحران‌های عمیق کشور ناکام بوده است.

لازم به ذکر است که احزاب منطقهای وجود دارند که در آستانهٔ انتخابات نقشی کلیدی در بازگرداندن هماهنگی به ائتلاف وطنی بازی می‌کنند. در این چارچوب، یک منبع نزدیک به ائتلاف وطنی عراق با شرط محرمانه‌ماندن نامش به المانیتور گفت که ماه گذشته ملاقاتی میان رهبران ائتلاف وطنی و آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی صورت گرفته که انتخاب حکیم را به عنوان رهبر دوره‌ای ائتلافی که تمام عناصر و جناح‌های سیاسی شیعه را در برد دارد، تسهیل کرده است.

منبع گفت: «در ملاقات میان [آیت‌الله] خامنه‌ای و رهبران ائتلاف وطنی [عراق] که در ماه آگست صورت گرفت، بر نیاز به همبستگی درون ائتلاف و حل مشکلات بر سر رهبری آن تأکید شد.» او افزود: «انتظار می‌رود که نوری المالکی پس از پایان دورهٔ حکیم، بار دیگر به ریاست برسد. این با فرارسیدن انتخابات پارلمانی عراق در سال ۲۰۱۸ و تشکیل یک دولت جدید همزمان خواهد شد و دست مالکی را که خواهان بازگشت به قدرت است، بازتر خواهد کرد.»

با این حال، یک منبع نزدیک به حکیم به المانیتور گفت که گفت‌وگویی در راهروهای مجلس اعلای اسلامی عراق دربارهٔ یک توافق در ائتلاف صورت گرفته که طبق آن توافق شد تا حزب الدعوه در حالی که نخست‌وزیر از این حزب است، به مدت طولانی رهبری ائتلاف را در دست نگیرد. العبادی عضو الدعوه است و مجلس اعلای اسلامی عراق نظر خوبی نسبت به انحصار پست‌های رهبری در دست یک حزب ندارد.

طی دو سال اخیر، ائتلاف وطنی شاهد بالا گرفتن اختلاف در دو قطب خود، یعنی جناح الاحرار مقتدی صدر و ائتلاف دولت قانون نوری المالکی بود. ایران نیز پیشتر فشار آورده بود که تمام احزاب ائتلاف وطنی تلاش کنند تا از تفرقههای جناحی دور شوند.

در این رابطه، حکیم در صفحه توییتر خود نوشت: «یکی از نخستین اولویت‌‌ها، استقرار مکانیسم سازمانی در ائتلاف وطنی است که همه در روند تصمیم‌گیری و طرح‌ریزی مشارکت داشته باشند، حاکمیت عمومی و سیاسی فعال شود، فرهنگ گفت‌وگو و ارتباط اشاعه یابد و راه‌حل‌هایی برای مشکلاتی که با آن روبه‌رو هستیم، یافت شود

او همچنین اعتماد خود را نسبت به رهبران ائتلاف ابراز کرد و از آن‌ها خواست تا حمایت خود را از او در جهت دست‌یابی به این اهداف نشان دهند.

علیرغم آغوش باز حکیم برای تمامی گروه‌های شیعه و علیرغم دیدارهای او با رهبران گروه‌های موجود در ائتلاف، جنبش صدری‌ها کماکان به موضع خود در قبال ائتلاف وطنی مبنی بر عدم شرکت در جلسات و تعلیق عضویتش، ادامه می‌دهد.

جعفر الموسوی، یکی از نمایندگان وابسته به الاحرار، در یک بیانیهٔ مطبوعاتی گفت که گروهش خبری از روند انتخاب حکیم نداشت. او تأکید کرد: «مدت‌هاست که الاحرار در هیچ جلسه‌ای مرتبط با ائتلاف وطنی شرکت نداشته است.»

رسانه‌های وابسته به مجلس اعلاء بر تدابیر حکیم برای بازگرداندن هماهنگی به ائتلاف وطنی تمرکز کرده‌اند. حکیم در حال دیدار با سایر جناحهاست تا بر سر مسائلی که بر سر آن‌ها اختلاف وجود دارد، مفاهمه‌ای ایجاد کند. برخی از این مسائل شامل تحقیقات و بازجویی‌هایی هستند که موضع سیاسی خالد العبیدی، وزیر دفاع را تضعیف کرده، استیضاح هوشیار زیباری، وزیر دارایی را هدف قرار داده و جعفری، رهبر پیشین ائتلاف را تحت پرسش قرار می‌دهد. 

More from Mustafa Naser

Recommended Articles