رفتن به محتوای اصلی

رقص فولک به ایجاد فرصتهای شغلی برای جوانان غزه کمک می‌کند

گروههای رقص سنتی غرور ملی برای فلسطینیان محسوب می‌شوند، و جوانان بیکار در غزه، برای کسب درآمد، به این گروهها می‌پیوندند.
Palestinians perform a traditional dance during a mass wedding for 250 couples in Rafah, in the southern Gaza Strip December 19, 2012.  REUTERS/Ibraheem Abu Mustafa (GAZA - Tags: SOCIETY) - RTR3BR3U

شهر غزه، نوار غزه— حضور گروههای رقص فولک فادوس، که همه‌ اعضای آن مرد هستند، در هر عروسی‌ای در غزه یک امر متداول فرهنگی است. اعضای گروه در حالیکه می رقصند، طبل مینوازند و ترانه‌های سنتی ِ فلسطینی می‌خوانند. صدها مرد جوان بیکار برای نجات از بطالت و فقر، به این گروهها می‌پیوندند.

 ناصر الیفاوی، متخصص ِ میراث و تاریخ فلسطین، به المانیتور می گوید: «این گروهها نام خود را از خانواده‌ فادوس می گیرند، که این هنر را صدها سال پیش به جامعه معرفی کرد. این هنر بازتاب یک سنت ترکی است که در دوره‌ عثمانی‌ها [ از ۱۵۱۶ تا ۱۹۲۴] در غزه پایه‌گذاری شده است.»

الیفاوی، دبیر کل ابتکار روشنفکران در غزه، اشاره کرد که - بنا به درخواست عروس و داماد- گروههای فادوس ممکن است که ترانه‌های قدیمی و محبوب را بازاجرا و یا ترانه‌های جدید اجرا بکنند. اعضای گروه  لباس محلی گشاد به همراه شال مخصوص فلسطینیان (چفیه) می‌پوشند و کلاه قرمز منگوله‌‌داری به سر می‌کنند که این کلاه‌ یادآور دوران عثمانی‌ است. محمد ابوظاهر، ۲۵ ساله، اهل شهر غزه به المانیتور می گوید: «گروههای فادوس بخش مهمی از جشن‌های عروسی‌ در غزه هستند، بدون آنها این جشن‌ها ناقص به‌نظر می‌رسند، این گروهها یادآور میراث قدیمی ِ فرهنگ ما است؛ ریتم این موسیقی حسی از تعلقی فلسطینی به ما می‌دهد».  

محمد ابوحمده، دبیر ظهور— ظهور یک دسته‌ي فادوس در غزه است— به المانیتور می گوید: «در تابستان که فصل جشن‌های عروسی است، فادوس رونق پیدا می‌کند، صدها نفر از جوانان به کمک این گروههای موسیقی بر مشکلاتی از قبیل بیکاری و کمبود فرصت شغلی می‌توانند غلبه کنند». ابوحمده گفت که دسته‌ موسیقی ِ ظهور از ۲۹ نفر تشکیل شده که همه‌ي آنها بیکار هستند.

براساس گزارش اخیر بانک جهانی، غزه بیشترین درصد بیکاری (حدود ۴۳٪ تا اواخر سال ۲۰۱۴) را در جهان دارد.

 ابوحمده می گوید که دسته‌ موسیقی او، از آن‌جایی که به چهار گروه تقسیم شده‌ است، در یک شب در چهار عروسی می‌تواند اجرا داشته باشد، و حقوقی در حدود ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ شِکِل به ازای هر جشن عروسی دریافت کند. قیمت این دسته‌ها براساس تعداد اعضایی که در اجرا شرکت می‌کنند تغییر می‌کند، و تعداد اعضا  پیش از عروسی با داماد و یا برنامه‌ریز عروسی  برنامه جشن را تنظیم می‌ کنند. ابوحمده می گوید: «گروههای فادوس اغلب از آلات موسیقی‌‌ای ابتدایی، از قبیل طبل شرقی که از پوست حیوان و فلوتی که از بامبو درست می‌شود، استفاده می‌کنند. اما ما ازانواع  درام‌های جدید، فلوت‌،  تنبور‌، ترامپت‌، و لولههای اسکاتلندی و همینطور شمشیر و مشعل برای اجراهای مختلف استفاده می‌کنیم.» طبق گفته‌های یفاوی، سنت دسته‌های فادوس بیشتر در در حوالی ساحل‌ فلسطین، به‌طور مشخص یافا، متمرکز بوده است. در سال ۱۹۸۴، پس از استقرار دولت اسراییل و ترک یافا توسط فلسطینیان، سنت فادوس به نوار غزه انتقال پیدا کرده است. او می گوید که در گذشته رسم بوده است که دسته‌های فادوس در مجالس عروسی به مدت سه تا هفت روزِ متوالی در محلی متعلق به قبیله و یا خانواده‌ عروس و داماد اجرا بکنند. در حالیکه امروز دسته‌‌های فادوس فقط برای چند ساعت تنها در روز عروسی اجرا می‌کنند.

یفاوی می گوید که تحت قوانین مصر در غزه در بین سالهای ۱۹۴۸ و ۱۹۶۷، دسته‌های فادوس از بین رفته و ناپدید شده بودند، و به‌جای دسته‌های فادوس، رقص شرقی (و یا همان رقص عربی) در مجالس عروسی مرسوم شده بود. اما پس از اشغال غزه توسط اسراییل در سال ۱۹۶۷، غزه شاهد بازگشت ِ تدریجی دسته‌های فادوس بود. در سال ۱۹۹۳، بعد از عقبنشینی اسراییل از غزه و آغاز حکمرانی تشکیلات خودگران فلسطین، دسته‌های فادوس دوباره شروع به اجرا در مجالس عروسی کردند، و رقص فولک دبکه در جشن‌های پیش از عروسی اجرا می‌شوند.   

المانیتور با فرید ابوخوصه، کارگردان دسته‌ي فولک به نام ابوخاصه، در حین یک جشن در اردوگاه پناهندگان بوریج، که در غزه‌ مرکزی واقع شده است، ملاقات کرد. فرید ابوخوصه به اشتباه تصور کرده بود که ملاقات المانیتور با او برای رزرو کردن گروهش برای یک جشن عروسی است. فرید ابوخوصه گفت، «متاسفم، برنامه‌ي دسته‌ي ما برای ۲۰ روز آینده پر است.» وقتی متوجه شد که ما برای مصاحبه با یک رسانه با او صحبت می‌کنیم لبخند زد. ابوخاصه، بیست شش ساله، به المانیتور گفت، «دسته‌ي فادوس او در سال ۲۰۱۳ از هشت مرد جوان -که همه اعضای یک فامیل و بیکار بودند- تشکیل شده بود. عشق آنها به موسیقی فولک مسبب اصلی تشکیل دسته‌ بود، گروه آنها شبی ۱۰۰۰ شکل که معادل ۲۶۵ دلار است درآمد دارد که بین خودشان به‌طور مساوی تقسیم می‌کنند.» رامی ابوخاصه، ۲۳ ساله، پسرعموی فرید - فارغ التحصیل بازرگانی از دانشگاه اسلامی غزه در سال ۲۰۱۴ - یکی از اعضای دسته‌ فولک است. پدر رامی بیکار است و او هفت خواهر و برادر دارد، نبود فرصت شغلی و اشباع بازار کار باعث شده که به گروه بپیوندد تا بتواند شغلی داشته باشد و از خانواده‌اش حمایت مالی بکند. رامی به المانیتور گفت، «کار سخت افراد را از انرژی بدنی تهی می‌کند. وقتی چهار ساعت متوالی پاهایت را به زمین می‌کوبی و می‌رقصی، ماهیچه‌های بدنت خیلی خسته می‌شوند، و این خستگی‌ به یک دوره‌ ترمیم ِ طولانی نیاز دارد. با اینحال آنچه به ما انرژی لازم برای کار کردن می‌دهد شاد کردن مردم است، و داشتن درآمدی برای آوردن نان به خانه‌های‌مان است». او گفت که درآمدش، به همراه انعام، روزانه ۱۴۰ شکل (معادل ۴۰ دلار) است. 

بازار کار غزه هیچ فرصت شغلی‌ای به هزاران دانشجویی که هر سال فارغ التحصیل می‌شوند ارائه نمی‌دهد، دست بالا تعداد محدودی فرصت شغلی هست به‌طوریکه (طبق مطالعهي منتشر شده توسط مرکز امور زنان در غزه در ۲۴ آوریل، سال ۲۰۱۳) ۱۵۰،۰۰۰ فارغ‌التحصیل از دانشگاه در غزه در سال ۲۰۱۳ بیکار بودند.

 یفاوی می گوید که سرچشمه‌ رقص فولک فلسطینی یا همان دبکه برمی‌گردد به زمانی که کنعانیان خدایان خود را در یک مراسم رقص، که کف پای خود را بر زمین می کوبیدند، پرستش می کردند. این گونه اجرا در طول تاریخ به رقص و میراث فرهنگی  فلسطینی - که در بخش‌های شمالی و مرکزی فلسطین مرسوم است - تبدیل شده است. از آن‌جایی که این سنت‌ها و هنرهای فرهنگی به جوانان غزه کمک می‌کنند که شغل و درآمد داشته باشند، جامعه‌ فلسطین بهتر است که این میراث و فرهنگ مردمی را حفظ کرده و سنت را زنده نگه دارد.   

این مقاله بخشی از مجموعه  اوت۲۰۱۵ ما در مورد میراث فرهنگی خاورمیانه می باشد. برای خواندن مطالب بیشتر در این مجموعه، اینجا را کلیک کنید.