رفتن به محتوای اصلی

زنان غزه با به راه انداختن کسب و کارهای تازه به پیش میتازند

بسیاری از زنان تحصیل کرده جوان در نوار غزه یعنی در منطقهای که نزدیک به نصف مردمش فاقد شغل هستند و زنها آنجا احتمال بیشتری دارد بیکار بمانند، در حال حاضر برای یافتن منابع مالی و پشتیبانی لازم برای شروع کسب و کار خود به موسسات حمایتی روی آوردهاند که مشاوره و حمایت مالی برای راه اندازی مشاغل تازه ارائه میدهند.
gaza_startup.jpg

شهر غزه، نوار غزه- نرخ بیکاری در میان زنان فلسطینی نوار غزه در دهه گذشته افزایش یافته است. افزایش شدید نرخ بیکاری را پس از محاصره نوار غزه توسط اسرائیل در سال ٢٠٠٦ می‌توان دید، که یافتن یک شغل ایمن برای زنان را بیش از پیش دشوار ساخت. در این وضعیت، موسسات حمایت از راه اندازی کسب و کارهای تازه، همانند آن‌چه در دانشگاه اسلامی غزه برای شروع پروژه‌های مستقل کسب و کار به زنان پیشگام کمک مالی ارائه می‌دهند تا آن‌ها را به رهبرانی در دنیای کسب و کار و فن‌آوری بدل می‌کند.

رعنا ال ‌خیرناوی، زن ٢٥ ساله اهل غزه، منتظر فارغ التحصیلی از دانشگاه نماند تا به این واقعیت تلخ برسد که او علی‌رغم داشتن قابلیت‌های خلاقانه در مهندسی کامپیوتر، نمی‌تواند اینجا کاری پیدا کند. خیرناوی به توانائیهای خود ایمان داشت و در پی یافتن کمک مالی برآمد تا بتواند ایده خود را برای تاسیس یک شرکت تخصصی در زمینه توسعه وب عملی کند. سپس او توانست با کمک یکی از موسسات حمایتی از افراد کارآفرین در غزه، ایده خود را عملی کرده و شرکتش را تاسیس کند.

امروز، پس از برنده شدن در مسابقه موسسه حمایتی فن‌آوری و کسب و کار در دانشگاه اسلامی غزه، خانم خیرناوی به مدیر شرکت Genius Soft  بدل شده که برای توسعه وب و برنامه نویسی، تولید اپلیکیشن‌های گوشی هوشمند و پروژه‌های مطالعاتی و آماری آن‌لاین تاسیس شده است.

خیرناوی به المانیتور می‌گوید: «موسسه حمایتی دانشگاه اسلامی غزه برای تامین مالی ایده من کمک کرده است. امروز ٦ نفر برای پروژه ما استخدام شدند و گاهی اوقات، هر زمان نیاز باشد، ما برای دیگران هم کار پاره وقت خواهیم داشت.»

او اضافه می‌کند: «حوزه فن‌آوری اطلاعات این شانس را به ما می‌دهد که محاصره تحمیل شده بر نوار غزه را به چالش بکشیم، ما همچون شرکت‌های بزرگ که خارج از نوار غزه واقع شده‌اند، از قابلیت‌های مهندسی و خلاقیت‌ خودمان برای توسعه کسب و کارمان استفاده می‌کنیم.»

خیرناوی همچنین می‌گوید: «به جای مشاغل با درآمد ثابت که به دلیل نبود فرصت‌های شغلی ناشی از نرخ بالای بیکاری در نوار غزه، حفظ کردنشان خیلی سخت است، این کار یک حقوق و دستمزد کامل را برای ما فراهم می‌آورد.»

 خیرناوی، همچون صدها تن از زنان جوان خلاق و تحصیل کرده در حوزه‌های مرتبط دیگر (هرچند هیچ آمار رسمی در دسترس نیست)، به موسسات حمایتی از کارآفرینان در نوار غزه روی آورده است تا ایده خود را به پروژه‌ای برای کارآفرینی بدل کند.

زنان در غزه، همچون مردان، در نتیجه محاصره اسرائیل از کمبود فرصت‌های شغلی رنج می‌برند. به گزارش اداره مرکزی آمار فلسطین در طی سه ماهه چهارم سال ٢٠١٤، نرخ بیکاری زنان و مردان در نوار غزه روی عدد ٤٢.٨ درصد ایستاده است که بالاترین نرخ بیکاری است که تاکنون برای شهروندان ٢٠ تا ٢٤ ساله ثبت شده است.

زنان جوانی که ١٣ سال دوران تحصیل را کامل کرده‌اند بالاترین نرخ بیکاری را دارند که در سال ٢٠١٤ به رقم ٤٧.١ درصد از مجموع این زنان رسیده است که در سن کار کردن هستند. پژوهش‌گری به نام باسمه برهوم مطالعه‌ای را در سال ٢٠١٢ انجام داد که نتایجش در رسانه‌ها منتشر نشده است. این مطالعه به بررسی نقش موسسات حمایتی از راه اندازی‌های جدید در حوزه فن‌آوری و کسب و کار همچون یک ابزار برای حل  فصل مشکل بیکاری در نوار غزه پرداخته است.

مدرک کارشناسی ارشد خانم برهوم در اقتصاد توسعه از دانشگاه اسلامی غزه،  ارمغان همین مطالعه بود که به عنوان  پایان نامه تحصیلی ارائه شد. با توجه به نتایج مطالعه، موسسات حمایتی از مشاغل جدید همچون یکی از عوامل اصلی ارائه فرصت‌های شغلی برای کارآفرینان عمل کرده‌اند. این کارآفرینان بیشتر زنانی هستند که برای دریافت کمک مالی به منظور شروع پروژه‌های خود درخواست داده‌اند.

همین مطالعه نشان می‌دهد که در غزه پنج موسسه حمایتی از مشاغل جدید فعالیت می‌کنند که مهمترین آن‌ها موسسه‌ای است که در دانشگاه اسلامی غزه با پشتیبانی بانک جهانی تاسیس شده است. دانشگاه اسلامی غزه هر ساله ١٠٠٠ ایده از کارآفرینان غزه دریافت می‌کند. علاوه بر این، اخیرا موسسات حمایتی توسعه دهنده کسب و کار نیز توسط موسسات بین‌المللی در نوار غزه تاسیس شده‌اند. از این جمله می‌توان به موسسه توسعه دهنده کسب و کار Gaza Sky Geeks اشاره کرد که توسط بنیاد بشردوستانه سپاه رحمت Mercy Corps  تاسیس شده است.

برهوم در مطالعه خود بر روی موسسه حمایتی دانشگاه اسلامی غزه تمرکز کرده است که ٦١ درصد از برنامه‌های حمایتی آن به پروژه‌های فن‌آوری، ٤١ درصد آن به پروژه‌های خدماتی و ١١ درصد آن به پروژه‌های صنعتی تعلق گرفته است. جمع درصدهای ارائه شده بیش از ١٠٠ درصد پروژه‌های حمایت شده هستند زیرا بسیاری از پروژه‌ها در بیش از یک حوزه فعالیت می‌کنند. برهوم به المانیتور می‌گوید: «نرخ پروژه‌های فن‌آوری در حال رشد است، این پروژه‌ها که وابسته به قابلیت‌های جوانان در طراحی و توسعه اپلیکیشن‌ها و برنامه‌های کامپیوتری است که برای تولید آن مجبور به دریافت مجوز نیستند و نیازی هم به وارد کردن مواد اولیه یا کالاهای خاصی ندارند که با توجه به محاصره نوار غزه همیشه مشکل ساز است.»

برهوم اضافه می‌کند: «شرکت‌هایی که با پشتیبانی موسسه حمایتی دانشگاه تاسیس شده‌اند به صنایع مختلفی تعلق دارند و ٤٠ درصد آن‌ها شرکت‌های محلی، ١٠ درصد آن‌ها شرکت‌های منطقه‌ای و ١٣ درصد آن‌ها شرکت‌های بین‌المللی هستند. این درصدها بیش از ١٠٠ درصد هستند زیرا بیشتر این شرکت‌ها در بیش از یک منطقه کار می‌کنند. ٣٥ درصد از مجموع این شرکت‌ها روی پروژه‌هایی کار می‌کنند که بیش از یک حوزه را شامل می‌شوند.»

به گفته محمد سکایک، مدیر موسسه حمایت فن‌آوری و کسب و کار در دانشگاه اسلامی غزه، «پروژه‌هایی که توسط زنان کارآفرین پیاده شده است در مجموع ٥٣ درصد از کل پروژه‌های حمایت شده را شامل می‌شود و جز موفق‌ترین پروژ‌ه‌هایی است که توسط جوانان انجام شده است.»

سکایک به المانیتور می‌گوید: «زنان جوان کار آفرین در تمام زمان تکمیل پروژه‌های خود ثابت قدم و جدی باقی می‌مانند و در نتیجه موفقیت پروژه‌های آنان از مردان جوان بیشتر است. فرصت‌های شغلی دولتی با توجه به وضعیت اقتصادی و سیاسی موجود محدود هستند. در همین حال نیز، بخش خصوصی با توجه به دشواری مشاغل بیشتر مردان را استخدام می‌کند.»

او اضافه می‌کند: «این موسسه حمایتی از سال ٢٠١٢ از میان هزاران ایده که هر سال دریافت می‌کند، ٧٣ پروژه را تامین مالی کرده است. هر پروژه حسب مورد مبالغی بین ٣ هزار تا ١٠ هزار دلار دریافت کرده است که برای تبدیل کردن ایده ابتدایی به یک پروژه که کسب و کاری تازه در بازار به راه بیندازد کافی بوده است.»

پس از ایفای نقش توسط موسسات حمایتی از کسب و کار تازه، نوبت به ایفای نقش موسسات توسعه دهنده کسب و کار می‌رسد که دانشگاه اسلامی غزه فاقد آن است. بنابراین موسسه توسعه دهنده Gaza Sky Geeks توسط سپاه رحمت در سال ٢٠١٣ برای این منظور تاسیس شد که نخستین موسسه توسعه دهنده کسب و کار در غزه برای سرعت بخشیدن به پروژه‌های کارآفرینی بود. موسسات حمایتی کسب و کار برای بدل کردن ایده‌‌ها به پروژه‌های عملی، آن‌ها را بین ٣ تا ١٠ هزار دلار تامین مالی می‌کنند. در این حال، موسسات توسعه دهنده، پس از پیشبرد پروژه‌ها در سطوح بین‌المللی و منطقه‌ای، حمایت مالی بیشتری را به پروژه‌ها ارائه می‌دهند. موسسه توسعه دهنده Gaza Sky Geeks علاوه بر پروژه‌هایی که از بخش خصوصی و یا دیگر کارآفرینان معرفی می‌شود، بیشتر پروژه‌هایی را که با حمایت موسسه حمایتی دانشگاه اسلامی غزه تاسیس شده‌اند را حمایت کرده و آن‌ها را برای ورود قدرتمند به بازار کسب و کار آماده می‌کند.

سعید حسن، مدیر برنامه موسسه Gaza Sky Geeks در این باره به المانیتور می‌گوید: «موسسه توسعه دهنده در چند سال گذشته با ارائه ٣٠ هزار دلار به هر پروژه، ٤ پروژه تازه راه اندازی شده را تامین مالی کرده است. موسسه توسعه دهنده علاوه بر این، بر معرفی و ترویج پروژه‌ها در شبکه‌های سرمایه گذاری بین المللی تمرکز کرده است.

او اضافه می‌کند: «زنان ٥٠ درصد از کسانی را شامل می‌شوند که توسط موسسه توسعه دهنده حمایت شده‌اند و در عین حال ٢٥ درصد از پروژه‌هایی که تامین مالی شده‌اند توسط زنان جوان اجرا شده‌اند.»

در حالی‌که نخستین درخواست خیرناوی برای دریافت حمایت مالی توسط موسسه Gaza Sky Geeks رد شده است و او اکنون منتظر نتیجه مصاحبه دوم خود با این موسسه توسعه دهنده است، مریم اوتایوی ٢٥ ساله، نخستین زنی است که موفق شده است حمایت مالی این توسعه دهنده برای پروژه‌اش که Wasselni نامیده می‌شود را دریافت کند. این پروژه به کاربران امکان می‌دهد که اطلاعات سرویس‌های حمل و نقل را به اشتراک بگذارند و از طریق کامپیوتر یا گوشی هوشمند تاکسی رزرو کنند. به این ترتیب، مشتریان می‌توانند به طور موثر داده‌های مربوط به سرویس‌های حمل و نقل را در شهرهایی همچون قاهره، غزه و امان با دیگران به اشتراک بگذارند.

شرکت خانم اوتایوی در رقابتی که در دانشگاه زاید در امارات متحده عربی در جریان بود به عنوان یکی از ٢٥ شرکت برتر راه اندازی شده در جهان عرب انتخاب شد که آن را می‌توان نخستین گام پیشگام در فن‌آوری در نوار غزه و در مسیر بین‌المللی شدن آن دید.

More from Hana Salah

Recommended Articles