رفتن به محتوای اصلی

آیا عضویت در ناتو مانع اهداف بلندپروازانه ترکیه است؟

تحلیلگران هوادار دولت ترکیه ادعا می کنند عضویت ترکیه در ناتو مانع اهداف بلندپروازانه این کشور برای تبدیل شدن به یک بازیگر جهانی است
NATO Secretary-General Jens Stoltenberg of Norway addresses U.S. soldiers during his visit to view the U.S. Patriot missile system at a Turkish military base in Gaziantep, southeastern Turkey, October 10, 2014. REUTERS/Osman Orsal (TURKEY - Tags: POLITICS MILITARY TPX IMAGES OF THE DAY CONFLICT) - RTR49NVP

 

سیاست خارجی کشور ترکیه و نقش آن در سیستم بین المللی به موضوع بحث رسانه های محلی و خارجی در طول دو سال گذشته تبدیل شده است. عضویت این کشور در ناتو به ناچار موضوع مرکزی این بحث ها می‌باشد. بعضی در مورد اینکه آیا عضویت ترکیه در ناتو مانع استقلال و توانایی مانور این کشور شده است و باید از آن رهایی یابد بحث می کنند. این درحالی است که دیگران بر این نظرند که عضویت در ناتو همانند "لنگری"  است که ترکیه را در بلوک غرب از ۶۲ سال پیش نگه داشته است. این قبیل بحث ها از نظر بازتاب آنها  در چگونگی تغییر برداشت جامعه بین المللی از کشور ترکیه موثر و با ارزش هستند و می توانند برای تحلیل بحث های سیاست های داخلی و خارجی مفید باشند.


به طور مشخص، تصمیم گیری های مشترک با متحدان غربی عضو ناتو و اجرای آن تصمیمات به یکی از مشکلات اصلی ترکیه در چند سال گذشته تبدیل شده است. در یکی از مقالات منتشر شده در نهم اکتبر با عنوان "آیا زمان آن است تا ترکیه از ناتو اخراج شود؟" جاناتان شانزر، معاون  رییس پژوهش در بنیاد دفاع از دمکراسی در واشنگتن، می گوید که بحران سوریه نشان داده است که "ترکیه زیر اداره AKP ، حزب عدالت و توسعه، عامل شکست این کشور است. با این اوصاف، این کشور نه تنها از شرکای ناتو نیست و همچنین بخشی از ائتلاف جنگ علیه دولت اسلامی نیز نمی باشد.

به طور مشابه، مقاله نویس ترک، فاتیح آلتایلی، در یک مقاله با عنوان "آیا ترکیه می تواند از ناتو بیرون رانده شود؟" اظهار کرده است که ترکیه  به سرعت در حال رانده شدن از سوی غرب است، و به یک بنبست دیگر در بحران کوبانی رسیده است. او می گوید بیشتر ازیک بحث بیهوده بر روی اینکه آیا بدتر شدن برداشت غرب از این کشور توجیه میشود یا خیر، ترکیه باید به شدت در مورد چرایی بدتر شدن این برداشت فکر کند.

از سوی دیگر برای روشنفکران نزدیک به تصمیم گیران آنکارا، موضوع ضروری چرایی تغییر یافتن برداشت غرب از ترکیه یا چگونه اصلاح شدن آن نیست. بلکه چگونگی هم راستا شدن اهداف قدیمی سیاست خارجی ترکیه با آنچه آن ها برای بهتر کردن وجهه بین المللی ترکیه به عنوان بازیگر مستقل و قدرتمند در عرصه جهانی باشد معتقدند، باید بازنگری شود.

در یک مقاله با عنوان" دکترین ۲۰۰۳ و مشارکت موثر در آینده" مشاور ارشد رییس جمهور رجب طیب اردوغان، ییگیت بولوت، یک قرائت بلند پروازانه در مورد آینده  سیستم بین المللی ارائه داده است. او ظهور سه مرکز قدرت جهانی آمریکا، چین و ترکیه در دهه آینده را با تاکید بر اینکه سیاست های روسیه باید در این زمینه دنبال شود، پیش بینی کرده است. در یک مقاله دیگر با عنوان:" آیا آنها برای دخالت ناتو در ترکیه برنامه ریزی می کنند؟"، بولوت ادعا کرده است که " چهره های آلوده" در خارج از ترکیه که در گذشته کودتاهای نظامی را تحریک می کردند، پذیرفته اند که آنها نمیتوانند دولت موجود را از طریق انتخابات سرنگون کنند و ممکن است در حال برنامه ریزی برای دخالت زیر چتر ناتو باشند.

تامر کورکماز، مقاله نویس برای روزنامه دولتی «ینی سافاک»، می نویسد که ،" یک نفر باید بپرسد ناتو از سال ۱۹۵۲ چه چیزی به کشور ترکیه داده است... برای ترکیه، ناتو به معنی کودتاهای نظامی، اولتیماتوم های ارتش به دولت، بحران های اقتصادی، دوقطبی کردن جامعه، درگیری، نزاع داخلی، تحریک ها، بهره برداری، ظلم، شکنجه، خونریزی، اشک، مرگ، کشتار غیر رسمی و ترورهای سیستماتیک بوده است.

منابع نزدیک به دولت همچنین می گویند که ناتو دربحران های اخیر در مجاورت ترکیه غیر مسئولانه عمل کرده است و ترکیه را در مقابله با بحران‌ها رها کرده است ( بعضی معتقدند این عمل به عمد انجام شده است) و عضویت در ناتو ترکیه را مجبور کرده است تا همراه با سیاست‌ها و عملیاتی باشد که در واقع بر ضد آن است. تصمیم گیران سیاسی ترکیه بر این باورند که عضویت در ناتو مانع سیاست گذاری خارجی مستقل شده است. همانطور که در مناقشه لیبی در سال ۲۰۱۱ توضیح داده شد در آن زمان ترکیه مجبورشد تا به اکراه وارد عملیات ناتو شود. این بحران منجر به انتخاب چین به عنوان تامین کننده آتی سیستم های دفاعی هوایی توسط ترکیه شد.  تصمیمات ناتو در بحران روسیه و اکراین  و شکست ناتو در انجام هرگونه اقدام مناسب بعد از اینکه سوریه هواپیمای جنگی ترکیه را در تابستان سال  ۲۰۱۲منهدم کرد می توانند به عنوان مثالهای نارضایتی مقامات ترک ذکر شوند.

تصمیم گیران ترک براین باورند که تغییر درک ناتو از تهدیدات منجر به این شده است که ناتو مسائل امنیتی غرب را در اولویت قرار دهد و در مورد مسائل ترکیه که تنها متحد مسلمان آنان است چشم پوشی کند. بین آنچه ترکیه تهدید می‌پندارد و راه حل های مورد علاقه  آمریکا و اتحادیه اروپا که هسته ناتو را شکل میدهند شکافی وجود دارد که هر روز بزرگتر می‌شود. این شکاف  در واقع، بر کسی پوشیده نیست.

برای مثال سدات لاکینر، می نویسد که " ترکیه در یک مخمصه گیر افتاده است.  ناتو در  بحران ظهور دولت اسلامی -داعش- و جنگ داخلی در  سوریه و عراق به ترکیه کمکی نکرده است. آنکارا روش های «دولت اسلامی» -داعش- را تایید نمی کند. در نگاه ترکیه، دولت اسلامی -داعش- و شکاف های فرقه ای در منطقه محصول سیاست های غیر قابل پذیرش بغداد و دمشق هستند. آنکارا انتظار دارد اعضای ناتو این دو دولت را مهار کرده و از گروه های معتدل حمایت کنند.

همچنین ، عموم مردم ترکیه، بر عکس بقیه ملت های عضو ناتو، به صورت رو به افزایشی با ناتو به خصوص بعد از جنگ افغانستان غریبه گشته اند. بی میلی به ناتو در ترکیه از بقیه اعضای ناتو قوی تر است. روایت قدیمی اینکه ترکیه متحد وفادار ناتو برای شش دهه بوده است و ناتو به ناچار برای امنیت  یورو آتلانتیک وجهه خود را در نزد عموم مردم  کشور ترکیه در حال از دست دادن است.

پژوهش گر ترک ابر کنان اسکولو پرسیده است که چگونه برداشت مردم  ترکیه از اتحاد  با اشاره به این که ۹۲درصد ترک ها از جنگ کوزوو ناتو در ۱۹۹۹ حمایت  کردند، خراب شده است. با توجه به اینکه حذب عدالت و توسعه به دنبال جمع کردن اکثریت محافظه کاران راست گرای ترکیه در زیر پرچم خویش است، یک بیان محافظه کار ملی که طبیعت آماری واکنشی موثر در دو سال گذشته اتخاذ کرده است.


در نظر سنجی بنیاد «ترنس آتلانتیک» در سال 2014  در واشنگتن که در دهم سپتامبر منتشر شد، مشخص شده است که ۴۴ تا ۴۶ درصد ترک ها علاقه مند  به داشتن رویکرد مستقل در رابطه با چین و خاورمیانه بوده اند. آمارها نشان می دهد که  سیاست خارجی مستقل  تصمیم رهبران حزب عدالت و توسعه توسط مردم ترکیه بسیار حمایت میشود. این روند نگران کننده ایست که نشان می دهد که ترک ها در مقابل متحدان بین المللی و همکاری با غرب تبدیل به یک مخالف میشوند.

در رابطه با نظرات در مورد محبوبیت رو به کاهش ناتو، سفیر بازشنسته مرات بیلهان میگوید که ترک ها ناتو را با کشور آمریکا می شناسند و بنابراین دیدگاه آن ها در مورد ناتو در حال تاب خوردن بوسیله روابط زیگ زاگی بین ترکیه و آمریکا است.

برای نیم قرن، ناتو ترکیه را به غرب پیوند داده است. با حمایتی که ترکیه در جنگ کره انجام داد ، این کشور عضویت ناتو را در سال 1952 برنده شد.  به طوریکه ترکیه در اولین موج گسترش ناتو بعد از ایجادش در سال 1942 به عنوان یکی از 12 عضو اصلی اتحاد امنیت قرار گرفت. در دوران جنگ سرد، ترکیه به یک جناح کلیدی ناتو علیه شوروی تبدیل شد.

عضویت در ناتو نه تنها ترکیه را بخشی از بلوک تبدیل غرب کرد بلکه تاثیر عمیقی بر سیاست های منطقه گذاشت. بعضی معتقدند که عضویت در ناتو به نیروی نظامی ترکیه اعتماد به نفس بیشتری داده و منجر به باز تعریف شدن رابطه این کشور با غرب شد. و در مقابل ژنرال ها را از سربازخانه بیرون کشاند تا بازیکنان تاثیر گذار سیاست بشوند.

افسر های ارشد ارتش ترکیه به تمرین گرفتن در کالج های نظامی خبره در کشورهای ناتو ادامه می دهند ودو تاسه سال را به عنوان ماموریت تحت نظر ناتو می گذرانند. نزدیک به 300 پرسنل نظامی ترک در حال حاضر در اینگونه پست ها می باشند. ارتش ترکیه یکی از چهار ارتش عضو ناتو است که برای پشتیبانی از افغانستان نیرو فراهم می کند. تیپ سوم ارتش که در استانبول مستقر است به ناتو اختصاص داده شده است و همزمان دو مدیریت ملی و ناتو را دارا است، این تیپ  دارای هشت هزار  پرسنل زیر مجموعه  است. این ارتش  به عنوان نیروی - واکنش سریع- به همکاری با ناتو ادامه می دهد. یک پیاگاه تحت فرمان ناتو در غرب ترکیه در شهر ازمیر قرار دارد در حالیکه ارتش ترکیه دو مرکز آموزشی مهم ناتو را می گرداند.  یکی از این مراکز که به امر  مبارزه با تروریسم اختصاص دارد در آنکارا و دیگری در امنیت  دریایی در ازمیر  قرار دارد. ارتش ترکیه در حداقل ده  تمرین ناتو به طور سالانه شرکت می کند و در عملیات ناتو نقش فعالانه ای دارد.

به طور خلاصه، 62 سال عضویت در ناتو تاثیر عمیقی بر روی صنعت و فرهنگ نظامی ترک، فرآیند تصمیم گیری و بهینه بودن مبارزات گذاشته است.

یک ژنرال ۳ ستاره بازنشسته در آنکارا می گوید که اهمیت ناتو در حمایت و گارانتی حرکت ترکیه در مسیر دمکراسی است.

روستاییان ترک  داستانی دارند در مورد مرد ستیزه جویی که در روستا تنها ماند. یک شب یک نفر به سمت خانه او سنگ پرتاب می کند و شیشه ها را می شکند، شب دیگر آنها انبار غله اورا می سوازنند. اینگونه است که روستاییان راهی برای ضرر رساندن به او پیدا می کنند. بنابراین یک روستایی نیاز دارد که همراه داشته باشد، دیالوگ را حفظ کند و دوستی های پایدار با فامیل ها در روستا بسازد اگر نمی تواند با همه افراد دوستی کند حداقل چند دوست داشته باشد. و این آن چیزی است که ناتو به ترکیه در دهکده جهانی امروز پیشنهاد می کند. ما باید به ستیزه جویی با دیگران در این روستا پایان دهیم" 

او هم چنین گفت "با توجه به عضویت ۶۲ ساله در ناتو، ملت ترکیه همچنان راه  صلح، پایداری و آزادی را انتخاب کرده اند. برای من،جریمه کردن ناتو و تمام کردن رابطه با بلوک غرب به دلیل ماجراجویی هایی نظیر رهبری جهان ترک یا اسلام مساوی با جریمه کردن دمکراسی است.

More from Metin Gurcan

Recommended Articles