Ana içeriğe atla

Türkiye’nin Mısır açılımı iş dünyasını umutlandırıyor

Kahire-Ankara hattında yumuşama ikili ticaret ve yatırımları nasıl etkiler? Pek çok Mısırlı iş insanı gerilimin azalmasıyla yeni fırsatların doğacağını umuyor.
President of Turkey, Recep Tayyip Erdogan gestures as he gives a press conference after the cabinet meeting at the Presidential Complex in Ankara, Turkey, on Sept. 21, 2020.

 

Ankara’nın Kahire’yle ilişkilerini düzeltme çabası, Mısır’da, Türkiye’deki ekonomik krizin bu çabalarda ne kadar etkili olduğu sorusunu da gündeme getiriyor. Mısırlı iktisatçılar ve Türkiye uzmanlarına göre Avrupa Birliği ve bir dizi Arap ülkesiyle arası açılan Ankara, Mısır’la normalleşme çabasıyla içine düştüğü yalnızlığı aşmaya çalışıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sözcüsü İbrahim Kalın 8 Mart’ta Mısır’la yeni bir sayfa açılabileceğini söyledi. Bundan birkaç gün önce ise Savunma Bakanı Hulusi Akar “Mısır ile bizim tarihsel, kültürel birçok ortak değerimiz var” diye konuştu.

El Ahram Siyasi ve Stratejik Çalışmalar Merkezi’nde Türkiye uzmanı olan Karam Said Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmede, “Türk tarafında belli bir yumuşama var ama henüz bir uzlaşma söz konusu değil” dedi.

Said’e göre “Türkiye’nin son dönemdeki yaklaşımı yakın gelecekte olumlu gelişmeler olabileceğini gösteriyor. Ancak Türk yetkililer mevcut ihtilaflara dair net açıklamalar yapmış değil. Türkiye’den gelen açıklamalar yumuşak ve dostane ama meselenin özüne, anlaşmazlıkların nedenlerine değinmiyor.”

Ticarette ise bambaşka bir durum söz konusu. Mısır’da Müslüman Kardeşler iktidarına son veren 2013’teki ihtilalden sonra yükselen siyasi gerilime rağmen ikili ticaret hiç kesilmedi. 

Said, “Her iki ülkenin iş dünyası ticari ilişkileri korudu. 2.5 milyar dolar tutarında olduğu tahmin edilen Mısır’daki Türk yatırımlarında değişiklik olmadı” dedi.

Bakanlar Kurulu’na bağlı Medya Enformasyon Merkezi’nin verileri, 2020’de Türkiye’nin, Arap dünyasının en büyük nüfuslu ülkesi Mısır’a en çok ihracat yapan beşinci ülke olduğunu, Mısır’ın toplam ithalatındaki payının yüzde 5 olduğunu gösteriyor. 

Resmi istatistiklere göre Mısır’ın Türkiye’den alımları bir önceki yıla göre 405 milyon dolarlık düşüşle 3.1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Mısır’ın Türkiye’ye ihracatı ise 2019’da 1.7 milyar dolar, 2020’de 1.6 milyar dolar oldu. Koronavirüs salgınının etkisiyle Mısır’ın dış ticaretinde genel bir düşüş oldu. 2019’da 30.5 milyar doları bulan toplam ithalat 2020’de 27.6 milyar dolara düşerken, toplam ihracat da aynı dönemde 76.4 milyar dolardan 69.6 milyar dolara düştü. 

Türkiyeli ve Mısırlı iş insanlarının ticaretle siyaseti ayırma konusunda mutabık kaldığını belirten Said, sözlerini şöyle sürdürdü: “Suudi Arabistan, Suriye, Libya ve Yemen gibi Arap pazarlarında Türkiye kayıplar yaşadı. Avrupa Birliği ve ABD ile arasında siyasi ve ekonomik gerilimler oldu. Mısır ise Türkiye için potansiyeli büyük bir pazar olmaya devam etti. Pragmatik açıdan bakınca Ankara bu durumu sürdürmek istiyor.”

Said’e göre ikili ticaretin geleceği, büyük ölçüde iki ülkenin ekonomik işbirliğine nasıl yaklaşacağına bağlı. “Türkiye için Mısır Arap ve Afrika pazarlarına açılan bir kapı. Bu, gelecekteki ticaret için ortak zemin oluşturabilir. Bana göre [siyasi] yakınlaşma ortak yatırımların çoğalmasını sağlayabilir, ikili ticarette niteliksel bir sıçrama yaratabilir” diyen Said, Türkiyeli iş insanlarının Mısır’daki yatırımlarını artırabileceğini işaret etti.

El Mal gazetesine konuşan Arap Ekonomik Birliği Konseyi Genel Sekreteri Ahmed Guveyli’ye göre Türkiye ile Arap ülkeleri arasındaki ticaret hacmi 2020’de 22.4 milyar dolar düzeyindeydi. Türkiye’nin Arap ülkelerinden ithalatının 7.9 milyar dolar, ihracatının ise 14.5 milyar dolar olduğunu vurgulayan Guveyli, “Türkiye Mısır üzerinden Afrika pazarlarına erişmek istiyor. Bu, iki ülkenin de kazançlı çıkacağı fırsatlar yaratabilir” diyor.

Mısır Ekonomik ve Stratejik Çalışmalar Forumu Başkanı Reshad Abdo ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Yatırım pragmatik bir olaydır, sınır tanımaz. Dolayısıyla iş insanları ticareti ve yatırımları korudular. Bu arada, Türkiye ekonomisi de Erdoğan’ın başarısız yönetimi ve pek çok yatırımcının çekilmesiyle son yıllarda kötüye gitti.”

Abdo’ya göre siyaset ve ekonomi bir elmanın iki yarısı gibi: İyi bir ekonomi başarılı bir siyasetin yansımasıdır, aynı şekilde kötü bir ekonomi de başarısız siyaseti yansıtır. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch 21 Şubat’taki değerlendirmesinde yaptırımlar ve jeopolitik risklerin Türkiye’nin notunu olumsuz etkilemeye devam ettiğini belirtti.

Abdo’ya göre “Türkiye’de Merkez Bankası Başkanı’nın [20 Mart’ta] görevden alınmasıyla liranın tepetaklak oluşu, Türkiye’yi ihracatı artıracak yeni pazarlar arayışına yöneltiyor. İhracat ve turizm Türkiye ekonomisi için çok önemli. Ankara’nın hasmane politikaları sonucunda Körfez’deki birçok ülkenin ticareti kıstığı da düşünüldüğünde Türkiye’nin yeni pazarlar bulması şart.”

Anadolu Ajansı’na göre 2020’de Türkiye’nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 6.3% oranında azalarak 169.5 milyar dolara düştü. Dış ticaret açığı yüzde 69,1 artışla neredeyse 50 milyar dolara ulaştı. Doğrudan yabancı yatırımlar ise bir önceki yıla göre yüzde 16.5 azalarak 7.7 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Abdo’ya göre “AB ve ABD’nin yaptırımlarının da etkisiyle Türkiye’ye döviz girişi büyük ölçüde azaldı. Mısır ve Arap dünyasıyla arayı düzeltme çabası, Ankara’nın sıkışmışlığını hafifletmeyi amaçlıyor."

More from Ahmed Elleithy