Ana içeriğe atla

Bahreyn İsrail’le temaslarını artık gizlemiyor

Bahreyn Kralı’nın İsrail’e yönelik Arap boykotunu kınayan sözleri, Bahreyn’in İsrail’e karşı değişen tavrını ve sürmekte olan ikili temasları açığa çıkardı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Bahrain's King Hamad bin Isa Al Khalifa (R) speaks to British Prime Minister Theresa May (L) during the first Gulf Cooporative Council's (GCC) " GCC British Summit", in Sakhir Palace Bahrain, December 7, 2016. REUTERS/Hamad I Mohammed - RC1FD09BAAF0

Bahreyn Kralı Hamad Bin İsa El Halife Arapların İsrail’i boykot etmesini onaylamıyor ve vatandaşlarının İsrail’e serbestçe gitmesine izin veriyor. Kral’ın bu yöndeki beyanı, 15 Eylül’de Los Angeles Simon Wiesenthal Merkezi’nde düzenlenen uluslararası bir etkinlikte açıklandı. Jerusalem Post gazetesi Kral’ın, terörü de sert bir biçimde kınayan bu sürpriz açıklamasını 17 Eylül’de yayımladı.

Kral’ın beyanları, Simon Wiesenthal Merkezi’nin yöneticileri olan Amerikalı hahamlar Marvin Hier ve Abraham Cooper tarafından açıklandı. İsrail’le diplomatik ilişkileri olmayan Bahreyn’e bu yılın başında giden iki haham, bu beyanları Kral’dan bizzat almış ve bunların kamuoyuna açıklanması için izin verilmiş. Kral ayrıca bu yılın sonuna kadar bir dini hoşgörü müzesi açmayı planladığını söylemiş. Hier ve Cooper, Bahreyn’in başkenti Manama’ya yaptıkları geziden heyecanla bahsederken büyük dinleri temsil eden çeşitli ibadethaneler gördüklerini anlattılar: Tepesinde büyük bir haç olan bir kilise, hemen yanında bir Hindu tapınağı ve aynı bölgede bulunan küçük bir cami ile tarihi bir sinagog.

Bu satırlar yazılırken Kral’ın beyanlarının kamuoyuna yansımasının üzerinden neredeyse iki tam gün geçmiş ve Bahreyn’den herhangi bir yalanlama gelmemişti.

Los Angeles’teki etkinlikte Kral’ın oğlu Şeyh Nasır Bin Hamad El Halife de bir konuşma yaptı. Ayrıca Bahreyn Ulusal Orkestrası Bahreyn ve ABD ulusal marşlarını çaldıktan sonra İsrail’in ulusal marşı Hatikva’yı çaldı. Etkinliğin teması dini hoşgörü, terör ve şiddetle mücadele idi. Salonda tüm dinlerin temsilcileri vardı ve hepsi tüm ulusal marşları saygıyla dinlediler.

Etkinliğin ardından sessiz kalan İsrail Dışişleri Bakanlığı Kral’ın beyanlarına ilişkin açıklama yapmak istemedi. Dışişleri bakanlığını da yürüten Başbakan Benjamin Netanyahu’nun çalışma arkadaşları da sessiz kaldı. Anlaşılan konuyu kimse kurcalamak istemiyor.

Al-Monitor’un üst düzey diplomatik kaynaklardan aldığı bilgiye göre Kral’ın beyanları Netanyahu’nun çevresinde kimseyi şaşırtmadı. Kimliğinin açıklanasını istemeyen İsrailli bir yetkili şöyle konuştu: “Wiesenthal Merkezi yıllardır Bahreyn’de faal. Merkez, Bahreyn’den İsrail’e konuk getiriyor, hatta tarihi bir sinagogun yenilenmesinde Bahreyn hükümetine yardımcı oldu. Bahreyn parlamentosunda Yahudi bir kadın üye var (Nancy Khedouri), kendisi birkaç yıl görev yapan başka bir Yahudi üyenin yerine geçti. Unutmayalım ki İran kaynaklı en ciddi tehdit Bahreyn’e yönelik. Çünkü Bahreyn halkı çoğunlukla Şii ama Sünni hükümdarlar tarafından yönetiliyor. Bu nedenle Bahreyn bölgedeki başka ülkeler gibi İran’ın güçlenme tehlikesine karşı İsrail’i bir tür destek ihtimali olarak görüyor.”

Son yıllarda Bahreyn İsrail’le ilişkilerini yavaş yavaş açığa vurmaya başladı. Dünya Yahudi Kongresi’nin geçenlerde düzenlediği bir konferansta Khedouri İsrail İstihbarat ve Ulaştırma Bakanı Yisrael Katz ile görüştü, hatta ikili beraber görüntü verdi.

Bahreyn’in İsrail’e yönelik çoğu faaliyeti ABD’deki Yahudi toplumu üzerinden gerçekleşiyor. Amaç Washington’a yakın durmak ve Beyaz Saray’dan puan kazanmak. Orta Doğu’da Sünni ablukaya maruz kalan Katar da bu alanda oldukça aktif.

Al-Monitor’un edindiği bilgiye göre Bahreyn yönetimi yakın zamanda İsrail’de üst düzey yetkililerle temasa geçerek iki ülke arasında ticaretin ve karşılıklı ziyaretlerin kurumsallaştırılmasını önerdi. İsrailli bir diplomatik kaynak Al-Monitor’a şöyle dedi: “Bahreyn’in kaybedeceği bir şey yok. İran’ın radarında olan, gerçekten cephe hattında bulunan küçük bir ülke.”

Bununla birlikte diplomatik kaynaklara göre Bahreyn’in değişen tutumu Suudi Arabistan’ın tutumunu yansıtıyor. Kral’ın bahsi geçen beyanları gibi açıklamalar Riyad’dan yeşil ışık almadan yapılamaz. Kaynakların tahmini o ki Bahreyn İsrail konusunda öne çıkmak için Suudi Arabistan tarafından teşvik ediliyor. Son dönemde İran’la arayı ısıtmaya çalışan Suudi Arabistan, İsrail’le olan ilişkilerinden vazgeçmeyerek tüm seçeneklerini açık tutuyor.

Bahreyn’in beyanları Netanyahu için ender ama önemli bir kazanım. İsrail’in Orta Doğu’daki komşularıyla – diplomatik ilişkilerin olmadığı ülkeler dâhil - “yeraltından” temaslar yürüttüğü son yollarda üst düzey isimler tarafından çıtlatılmaya başlandı. Netanyahu da son haftalarda İran’ın Suriye’de kalıcı varlık oluşturmasına müsamaha gösterilmeyeceğini vurguluyor. Son olarak 15 Eylül’de New York’ta “(İran’a ait) askeri bir varlık sadece bizim için değil Arap komşularımız için de tehdit.” dedi.

Netanyahu bu sözleriyle “yeraltında” süren oyunu bir nebze açığa vurmuş oldu. Bu oyunda İsrail sahne üzerindeki başrolü üstlenirken diğer oyuncular kenarda, hatta dolabın içinde gizleniyor.

İsrail, ABD’den, Rusya’dan ve tüm uluslararası toplumdan İran’ın Suriye’de varlık oluşturmasına, İsrail sınırına yaklaşmasına engel olunmasını talep ediyor. İsrailli kaynaklara göre bu çabalar pragmatik Sünni devletlerin arzusunu da yansıtıyor. ABD’nin bölgesel müttefiklerinden oluşan bu örtülü ittifak Trump yönetimini umutsuzca izliyor. ABD’nin İslam Devleti mağlup edildikten sonra Orta Doğu’dan çekilme niyeti bu devletleri kaygılandırıyor. Meydanın İran ve Rusya’ya kalacak olması Körfez’deki paniği artırıyor ama aynı zamanda Sünni devletleri İsrail’le “yasak” ilişkilerini duyurmak için cesaretlendiriyor. Bahreyn Kralı’nın sözleri buz dağının sadece görünen ucu.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial