Türk-Rus yakınlaşması İran’ı niçin rahatsız etmedi?
Darbe girişimini atlatan Türkiye, Rusya’yla ilişkilerini onarmaya çalışırken İran ikili arasındaki yakınlaşmadan endişeli görünmüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
TAHRAN, İran — Orta Doğu siyaseti hızlı değişimlere gebe. Bunu Türkiye’nin iç ve dış politikasında yaşanan son gelişmelerden de anlamak mümkün. Bu değişimlerin Türkiye’ye komşu ülkelerin dış politikalarına, bilhassa da İran’a yansımalarının olacağı da muhakkak. Bu konuda Tahran için iki temel etmen söz konusu: Türkiye’nin İsrail ve Rusya’yla ilişkilerini yeniden canlandırma kararı ve Ankara’nın İran’ın bir rakibi olarak Orta Doğu’da oynadığı kilit rolün zayıflaması.
İran, bugünlerde kendisini Rusya’nın Orta Doğu’daki stratejik ortağı olarak görüyor. Bunda iki ülkenin de Suriye savaşında aynı tarafı desteklemesi etkili. “Ne Batı ne Doğu” anlayışı İslam Cumhuriyeti lügatinin hâlen bir parçası olsa da Rusya, Tahran nezdinde ABD ve diğer Batılı güçlerden nispeten daha iyi bir konuma sahip. Moskova ve Tahran arasında artan askeri iş birliği de bu ortaklığın İran için ne denli önemli olduğunun bir göstergesi. Nitekim İslam Cumhuriyeti ilk kez bu ay Rusya’nın kendi hava üslerinden askeri operasyonlar düzenlemesine izin verdi. Bu, Tahran’ın Moskova’nın bölgesel siyasetindeki öncü rolünü koruma arzusunun bir işareti olarak yorumlanabilir.
Bazı çevreler, İran’ın Rusya’ya Hamedan hava üssünü açmasını Suriye’deki hasımlarına bir mesaj olarak yorumluyor. Buna Rusya’yla yakınlaşan Türkiye de dâhil. Nitekim İran şu mesajı vermek istiyor: Rusya Suriye konusunda Türkiye ya da ABD gibi farklı oyuncularla görüşüyor olabilir ama neticede güvenilir bulduğu ortak İran. Ancak bu mesaj, Hamedan’dan yapılan uçuşlara İranlı milletvekilleri ve halktan gelen yoğun olumsuz eleştiriler arasında kayboldu ve Tahran 22 Ağustos’ta Rusya’nın İran topraklarındaki askeri operasyonlarını durdurduğunu açıkladı.
İran ve Rusya, Suriye’deki savaşın başından bu yana Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ı destekliyor olsalar da iki ülkenin savaşa ilişkin kırmızı çizgileri tam anlamıyla örtüşmüyor. Ruhani lider Ayetullah Ali Hamaney’in Dış Politika Danışmanı Ali Ekber Velayeti geçmişte Esad’ın iktidarını korumasının İran için bir kırmızı çizgi olduğunu açıklamıştı. Rusya’nın kırmızı çizgisi ise Esad’dan ziyade rejimin korunması. Ankara’nın Batı’yla ilişkilerinin bozulmasının ardından gelen Türkiye-Rusya yakınlaşması, İran’da Esad’ın akıbetine ilişkin olası bir Türk-Rus uzlaşısı endişesine yol açmış olabilir.
