Ana içeriğe atla

Maddi sıkıntı ve cinsel şiddet Suriyeli kızları evliliğe itiyor

Ürdün’deki mülteci kamplarında barınan Suriyeli kızlar, kamplarda yaygın olan cinsel şiddetten korunmak veya ailelerin maddi yükünü hafifletmek için erken yaşta evlendiriliyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
TO GO WITH AFP STORY BY KAMAL TAHA 
A woman  looks at dresses in a covered stall in the northern Jordanian Zaatari refugee camp, now home to 160,000 Syrians, equal in size to what would be Jordan's fifth-largest city, on May 18, 2013. With no end in sight to Syria's conflict, some refugees in Jordan are offering their daughters for early marriage in the hope of securing them protection as they face growing economic pressure. AFP PHOTO/KHALIL MAZRAAWI        (Photo credit should read KHALIL MAZRAAWI/AFP/Gett

MAFRAK, Ürdün — Humuslu Fatma, ilk evliliğini 46 yaşında bir Suudi adamın üçüncü eşi olarak yapmış. İş için sık sık Ürdün’e gelen bu adam, bir defasında Fatma’nın teyzesine yeni bir eş almak istediğinden bahsetmiş. Teyze de uygun bir aday bildiğini söyleyerek yeğenini önermiş. Fatma’nın babası ilk başta kızının erken yaşta evlenmesine karşı çıkmış ama damat adayının zengin ve dindar olduğunu öğrenince fikir değiştirmiş.

Bu evliliğin kararı müstakbel geline kalmamış. Fatma, ailenin en büyük bekâr kızı olarak kendini anne, babasına yük olarak hissediyormuş. Savaş yüzünden 2013’te Suriye’den kaçan ailenin maddi sıkıntıları her geçen gün artıyormuş. Fatma da 2014’te nikâhı kıyılırken evlenmeyi kabul edip etmediğini soran imama “Daha iyi bir gelecek umuduyla evet.” yanıtını vermiş. Fatma o gün sadece 14 yaşındaymış.

Bugün 15 yaşında olan Fatma, Mafrak’taki Ürdün Kadınlar Birliği’nin bahçesinde Al-Monitor’a Suriye’deyken kurduğu hayalleri anlatıyor. Eğitimini tamamlayınca Hollywood filmlerindeki gibi yakışıklı, sevimli bir genç adamla evlenmeyi hayal etmiş ama gelecek ona bambaşka bir hayat getirmiş.

Fatma başından geçenleri şöyle anlatıyor: “Evlendiğim kişiyle Mafruk’ta bir dairede sekiz gün yaşadım. Sonra beni babama geri getirdi ve diğer eşlerini görmek için Suudi Arabistan’a gideceğini söyledi. Ama bir daha geri gelmedi, onu aradığımda bana kaba davrandı. Ben de üç ay sonra boşanmak istediğimi söyledim.”

Suudi adam, Fatma’yı boşadığı takdirde ödemeyi taahhüt ettiği bin doları aileye göndermiş ve Fatma ondan bir daha haber almamış.

Ürdün’de mülteci kamplarında veya kentlerde yaşayan birçok Suriyeli aile, çok az veya sıfır gelirle yoksulluğun pençesinde kıvranıyor ve maddi yüklerini hafifletmek için kızlarını küçük yaşta çaresizce evlendiriyor. Ürdün’de çocuk evliliklerine yol açan bir diğer etmen genç kızları koruma çabası. Kızlar, özellikle mülteci kamplarında cinsel şiddet riskiyle karşı karşıya. Bunun yanı sıra Suriye’nin bazı bölgelerinde görülen kızları erken yaşta evlendirme geleneği burada da sürüyor.

Ürdün Kadınlar Birliği’nden Ümmü Eşref’e göre 18 yaşından önce evlilik Ürdün’deki Suriyeli kızlar arasında gittikçe yaygınlaşıyor. Ofisinde Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Ümmü Eşref şöyle diyor: “Suriyelilerin durumu her geçen gün ağırlaşıyor. Aileler, mülteci olarak büyüyen kızları için en iyi seçenek olarak evliliği görüyor. Çünkü kocalar kızlara maddi olarak bakmayı taahhüt ediyor.”

2014 yılının ilk çeyreğinde Ürdün’de Suriyeli mülteciler tarafından yapılan kayıtlı evliliklerin yüzde 32’sinde eşlerden biri 18 yaşından küçük kızlardı. 2012’de ise çocuk evliliği Ürdün’deki Suriyeli mülteciler arasında yüzde 18 düzeyindeydi. Ümmü Eşref’e göre bu evliliklerin birçoğu ilk birkaç ayda boşanmayla sonuçlanıyor.

Ürdün’deki pek çok mülteci kız için okul artık mazide kalan bir anı. Fatma’nın okul hayatı da 12 yaşındayken Suriye’de son bulmuş. Savaştan kaçan ailesi sürekli şehir değiştirirken Fatma’nın okula gitmesi imkânsız hâle gelmiş.

Fatma genç kızlara özgü narin, güvensiz sesiyle şöyle diyor: “Bu kadar erken evleneceğim benim de hiç aklımdan geçmezdi. Çünkü (Suriye’deki) çevremde 18 yaşından önce evlenmek çok acayip bir şeydi. Gerçekten çok acayip…”

Fatma ilk eşinden boşanınca onunla bu defa Ürdünlü bir adam ilgilenmiş. 34 yaşında olan bu kişinin ilk eşinden beş çocuğu varmış, dul bir kadınla da ayrıca evlenip boşanmış. Ailesinin isteği üzerine Fatma ikinci evliliğini de birkaç ay içinde bu adamla yapmış.

Fatma devamında olanları şöyle anlatıyor: “Birlikte tek bir gece geçirdik. Onunla birlikte olduktan sonra bana aileme geri gitmemi söyledi. Sonra babamı aradı ve benden boşanmak istediğini söyledi.”

Fatma’nın koyu gözleri siyah peçenin içinden hüzünlü bakıyor. Omuzlarını büküyor, kendini olabildiğince küçültmek istercesine. Babası fiziksel sorunlar nedeniyle çalışamayınca tarım işlerine gitmeye başladığını ve peçe takmaya o günlerde karar verdiğini anlatıyor: “Tarlada çalışırken erkekler durmadan bana bakıyordu. Çok rahatsız oluyordum.”

Fatma’nın ikinci evliliği son bulunca aile herhangi bir para almamış. Ürdünlü adam nikâh öncesi “ayrılma bedeli” taahhüt etse de bu parayı vermemiş. Ancak Fatma parayı düşünecek durumda değilmiş, çünkü daha ciddi sorunlar baş göstermiş. Boşandıktan bir ay sonra hamile olduğunu anlamış. Lübnan’da yaşayan ablasına danıştıktan sonra bebeği düşürmek için anne, babasına haber vermeden yasal olmayan bazı haplar kullanmış.

Aile içinde Fatma’nın evliliklerinden bahsedilmiyor, bu olaylar hiç yaşanmamış gibi. “Suriyeli bir arkadaşım vardı. Onunla her şeyi paylaşıyordum ama o da artık burada yaşamıyor.” diyor Fatma. Babasının ona çok iyi davrandığını, iki defa evlenmesi için baskı yaptığından dolayı sanki suçluluk duyduğunu anlatıyor. Ancak annesinin davranışları tuhaflaşmış, sebepsiz yere Fatma’yı tersliyormuş.

Genç kız “O kadar yalnız ve mutsuz hissediyorum ki… Benim için hayat bitti sanki. Bir daha kesinlikle evlenmek istemiyorum, asla!” diyor.

Peki, Suriyeli arkadaşına ne olmuş? Fatma onun da Kuveytli bir adamla evlenip Ürdün’den gittiğini anlatıyor ve ekliyor: “Uzun zamandır onunla konuşmadım. Umarım mutludur.”

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial