Ana içeriğe atla

İran’ın ilk moda haftası

Batı’daki algının aksine, İranlı kadınlar modayı sıkı bir şekilde takip ediyor ve bir gün ABD’li tüketicilere de açılmasını umdukları moda sektöründe giderek öne çıkıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
1.JPG

New York, Paris ve Milano kısa süre önce önümüzdeki sonbaharın moda trendlerini tanıtmak için büyük etkinlikler düzenledi. Tahran da ilk kez onlara katıldı.

Batı, İran İslam Cumhuriyeti’ni genellikle kapalı ve sönük insanların diyarı olarak görür. Ama Tahran Sam Merkezi’nde 7-9 Şubat’ta düzenlenen ilk İran moda haftasında yer alan genç İranlı tasarımcılar, çok çeşitli son moda erkek ve kadın modelleriyle bu anlayışa meydan okudu.

Moda haftasına katılan yedi tasarımcıdan altısı kadındı. Bunlardan biri de Nida Sadıki idi. Al-Monitor’un sorularını e-posta yoluyla yanıtlayan Sadıki’ye göre İranlı kadınlar artık yalnızca tüketici olarak değil, işletmeci veya yatırımcı olarak da moda sektöründe daha fazla yer alıyor. İşletmelerde “açık ya da gizli ortak, yönetici ya da satış görevlisi” oluyor.

Erkek tasarımları yapan Sadıki, bu işle uğraşmaya beş yıl önce başlamış ve üç yıldır sektörün içindeymiş. 100 bin ila 150 bin dolar arasında olan yıllık satışları Batı ölçütlerine göre mütevazı olsa da Sadıki sektörün “Allah’ın izniyle büyüdüğünü” ve komşu ülkelere açıldığını söylüyor: “En büyük hedefim ürünlerimi Batı’daki büyük şirketlere tanıtmak.”

Moda haftasına katılan diğer tasarımcılar şöyle: Pune Askarian, Orkide Ganci, Nacme Sadıki, Münir Davayi, Nesim Akhavan, Arşiya Deylami. Hepsi kadın tasarımları yapıyor.

Sadıki İran modasına ilişkin şöyle diyor: “İran’da tasarım ve modanın iki farklı yüzü var. Sokakta giyilmesi yasal olarak mümkün olan gündelik giysiler (ki kadınlar buradaki sınırları sürekli zorluyor) ve evde ya da özel partilerde giyilen giysiler. Yine de sokaklarda ve butiklerde de bir sürü farklı tasarım ve renge rastlayabiliyorsunuz.”
 

Tahran sokaklarında kadınların giyiminin nasıl değiştiğine bu satırların yazarı da şahitlik edebilir. Yirmi yıl önce koyu renk, şekilsiz ve bol giysiler kuralken bugün 50 yaş altı kadınlar parlak tonda dar tunikler ve elbiseler tercih ediyor.

Tahran butiklerinde satılan pek çok giysiyi Batılı kadınlar da kolayca giyilebilir. İran yönetiminin kadınların kamusal alandaki kıyafetlerine getirdiği kurallar gereğince sunulan pantolon, tayt ve baş örtülerini bir tarafa bırakmak yeterli.

Sadıki, defilelerde tanıtılan giysiler için hükümetten izin alındığını anlatıyor: “Her bir tasarım için başvuru yapıp belli bir etiket almanız gerekiyor. Ama genel olarak mağazalarda her türlü model ve renkten ürün satılıyor.”

Gerçekten de İranlı yetkililer türbanların ve İslami örtünmenin nasıl olması gerektiğini dayatmaktan vazgeçmişe benziyor. Pantolon yerine tayt giyen ya da saçlarının büyük bölümünü açıkta bırakacak şekilde örtünen kadınların sayısı giderek artıyor.

Öte yandan Sadıki’nin avangart tasarımlarının gösterdiği gibi erkek modası da epey yol kat etmiş.

Sadıki ve diğer İranlı tasarımcılar, Batı’daki moda trendlerine vakıf. İranlılar bunları İnternet üzerinden veya yurt dışı seyahatlerinde takip ediyor. Hatta Avrupa’nın son modası pek çok zaman Tahran’a ABD’den önce ulaşıyor. Örneğin ocak 2005’te pembenin o kış moda olduğu Paris’ten İran’a uçan bendeniz, modayı takip eden tüm İranlı kadınların pembe giysiler ve aksesuarlara büründüğünü gözlemlemiştim. Pembenin ABD’de popüler olması ise ancak birkaç ay sonra gerçekleşmişti.

Sadıki da bu konuya şöyle değiniyor: “Her zaman Avrupa ve Amerikan tasarımlarını takip etmeye çalışırım. İşimin doğası gereği son trendlere vakıf olmam lazım, müşteriler de benden bunu bekliyor. İran’da moda tasarımı, Batı televizyonlarında gösterilenin aksine son derece günceldir ve sürekli değişir.”

Sadıki en çok beğendiği Batılı tasarımcı sorulduğunda iki isim veriyor: 2010’da hayatını kaybeden ama Londra’daki modaevi hâlen son trend giysiler üreten Alexander McQueen ve kurucusu Pierre Balmain’in 1982’deki ölümünün ardından Paris modasının tanınmış markalarından olmaya devam eden Balmain.

Tasarımcılığın yanı sıra Sadıki gibi genç tasarımcıları eğiten bir enstitünün müdürü olan Şerif Rezavi de kadınların bu alana giderek daha çok rağbet gösterdiğini belirtiyor.

Rezavi Al-Monitor’a şöyle diyor: “İranlı kadınlar modayla gerçekten ilgililer. (...) Moda tasarımcısı olarak çalışan birçok kadınımız var. Burada kadınlar son yıllarda renkli giysiler giymeye başladı. Giydikleri kıyafetlerin kesimlerine de önem veriyorlar.”

Razavi’ye göre sektörün büyümesinde Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani döneminde kadınlara giyim alanında daha fazla özgürlük tanınması ve yeni nesil yaratıcı tasarımcılar rol oynuyor.

Beğendiği tasarımcıları Dior, Roberto Cavali ve Chanel diye sıralayan Rezavi, Amerikalı kadınların imkânları olsa İran’da üretilen giysileri alıp almayacağı sorusunu ise “Yüzde yüz alırlar.” diye yanıtlıyor. İran’ın ABD ile nükleer anlaşmaya varmasını uman Rezavi bunun moda alanında “bilgi alışverişi dâhil” iki ülke arasında ticaret ve etkileşime olanak sağlayabileceğini belirtiyor.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial