Iraklı Kürtlerin Türkiye’ye boru hattı ne kadar bağımsız?
Türkiye, Irak’ın egemenliğini tasdik eden ve aynı zamanda Kürdistan bölgesinin petrol ihracatındaki konumunu güvenceye alan, büyük bir petrol anlaşmasına katkı yapabilir.
Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY), Türk sınırına kadar giden kendi petrol boru hattının inşasını tamamlamak üzere. Amaç, Kürt petrolünü ihraç edip Bağdat’tan bağımsız, garanti bir gelir kaynağı sağlamak. Medya, KBY ve çoğu sektörel yorumcu boru hattını iyimser bir bakışla “bağımsız” olarak takdim ediyor. Buna göre hat, Irak devletinin yetkisini baypas edecek, KBY’nin siyasal ve enerji alanındaki özerkliğini pekiştirecek, uluslararası petrol şirketlerine de üretimin tümünü paraya çevirme imkânı verecek.
Ancak projeye daha yakından bakınca boru hattının gerçekte ne kadar bağımsız olduğuna dair soru işaretleri doğuyor. Zira hat, Bağdat’ı baypas etmeyip Irak devletine ait mevcut altyapıya bağlanacak. Yani Irak Kürtlerinin resmi petrol ihracatı, KBY’nin kendi iradesiyle değil, Erbil, Bağdat ve Ankara arasında daha büyük bir pazarlığın çerçevesinde gerçekleşebilecek. Irak’ın egemenliği de bu arada tasdik edilmiş olacak.
KBY boru hattı, kimi yönlerden özerktir. Irak Kürdistanı’nın resmi sınırları içinde yer alan hat, tamamıyla KBY’nin kontrolünde. Ayrıca, hâlihazırda Türk sınırında bulunan ve Irak’ın kontrol ettiği ölçüm istasyonundan ayrı, bağımsız bir ölçüm istasyonuna bağlanacak. KBY böylece Irak hükümetinin müdahalesi olmaksızın kendi ihracatını izleyip denetleyebilecek. Günde en az 400 bin varil kapasiteyle çalışacak olan hat, Kürt petrolünün Türkiye sınırına taşınmasında, mevcut kamyon nakliyatına göre daha az maliyetli bir iç şebeke işlevi görecek.
Yine de hat bağımsız değildir. Her ne kadar ayrı bir ölçüm istasyonu olsa da KBY, petrolünü Türkiye’nin Akdeniz’deki Ceyhan limanına ulaştırmak istiyorsa hattı mevcut Türkiye-Irak boru hattına bağlamak durumunda olacak. Zira Türkiye, KBY hattının bağlanabileceği başka bir şebekeye sahip değil. Bu durumda KBY’nin ihracat payı, Kürt petrolü Irak-Türkiye boru hattından geçtikten sonra Bağdat tarafından tespit edilebilir. Bu rakam, Ceyhan’a ulaşan toplam miktardan Kerkük çıkışlı petrolün miktarı çıkarılarak hesaplanabilir, Irak Devlet Pazarlama Teşkilatı’nın Ceyhan’da bulunan yetkilileri de verileri teyit eder. KBY, ne zaman petrol göndereceğini de Kerkük’te Türkiye-Irak hattını kontrol eden Iraklı yetkililerle koordine etmek durumunda olacak. Zira daha ağır bir dereceye sahip olan Kürt petrolü, Kerkük’ün daha hafif dereceli petrolüyle bir arada akıtılamaz.
