Esad karşıtlarının güvendiği dağlara Nusra yağıyor

İD’in ardından Nusra da Türkiye sınırlarına yaklaştı. Ilımlıların mevzilerini Nusra’ya kaptırması eğit-donat programıyla Esad’a karşı yeni bir savaş kurgulayan cepheyi hayal kırıklığına uğrattı.

al-monitor .
Fehim Taştekin

Fehim Taştekin

@fehimtastekin

İşlenmiş konular

turkey-syrian border, turkey, syria, jabhat al-nusra, islamic state, iraq, bashar al-assad

Kas 6, 2014

Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın İslam Devleti (İD) ile mücadeleye katkı için ön koşul olarak ‘eğit ve donat’ programını öne çıkardığı bir sırada eğitilip donatılacak ılımlı grupların başında gelen Suriye Devrimciler Cephesi ile Hareket Hazm, Suriye sahnesinde ağır darbe aldı. Darbeyi vuran Kaide’nin Suriye şubesi Nusra Cephesi. 

İD’in haziranda Musul’u ele geçirdikten sonra hilafet ilan etmesi en fazla Nusra’ya darbe vurmuştu. Nusra’nın birçok adamı ‘yeni halife’ Ebubekir Bağdadi’ye biat edince örgüt, Deyr el Zor’daki mevzilerini İD’e kaptırmıştı. Son günlerde Nusra beklenmedik hamlelerle yeniden toparlanmaya çalışıyor. Nusra normalde rejim düşmeden şeriat devleti kurma seçeneğini reddettiği halde İD’in çekim gücünü kırmak için İdlib kırsalında emirlik ilan etmişti.

Golan Tepeleri’ndeki Kuneytre ile Dera arasındaki bölgede rejimle çatışmalarını yoğunlaştıran Nusra kuzeyde de son bir haftada hâkimiyet alanını genişletti. Nusra İdlib kırsalında Maarşorin, Maasaran, Dedikh, Kfar Betikh ve Keffır Ruma’nın ardından Han el Sebıl ve Deyr Sünbül’ü ele geçirdi. Deyr Sünbül Suriye Devrimciler Cephesi Komutanı Cemal Maruf’un memleketi. Daha sonra Sermeda’ya akın eden Nusra böylece Türkiye sınırındaki Bab el Heva’ya 6 km yaklaşmış oldu.

Daha önce Hama’daki mevzilerini de Nusra’ya kaptıran Suriye Devrimciler Cephesi’nin saha hâkimiyeti neredeyse sıfırlandı. Han el Sebıl başta olmak üzere İdlib’teki karargâhlarından çekilen Hareket Hazm ise Halep’teki varlığını bir anlaşma ile korudu ama elindeki kontrol noktalarını Nusra’ya bırakmak zorunda kaldı.

Al-Raqqah Magazine’in iddiası doğruysa mevzi kaybetmenin ötesinde ABD’nin ılımlılara verdiği tanksavar TOW füzelerinin 80 kadarı Nusra’nın eline geçti. Ilımlıların bıraktığı ganimetler arasında 10 tank, 4 BMP, 130 top, çok sayıda mühimmat ve onlarca araç da var. Hâlbuki düne kadar bu gruplar, ‘kardeş’ olarak niteledikleri Nusra ile ortak operasyonlara katılıyor, hatta yer yer cephane paylaşımına gidiyordu.

Sınır kapısına yönelirse…

Nusra savaşçılarının Bab el Heva’yı ele geçirmeye kalkışıp kalkışmayacağına dair öngörüde bulunmak ise zor. Muhaliflerin elindeki bölgelere lojistik destek için kritik önem arz eden Bab el Heva’yı farklı İslamcı grupların oluşturduğu İslami Cephe kontrol ediyor.

2013’te Rakka’da diğer silahlı grupları bertaraf ederek kendi hâkimiyetini tesis eden İD’ın yolundan gitmeye başlayan Nusra, İslami Cephe ile daha yakın ilişkilere sahip. Silahların İslami Cephe’ye yönelmesi biraz da bu grupların ABD ile işbirliği yapıp yapmayacaklarına bağlı. 

Geçmişte Nusra’nın terör örgütü listesine alınmasından rahatsız olan gruplar şimdi İD’le savaşın Nusra’yı da kapsamasına daha da tepkili. Nitekim Nusra’yı ılımlılara karşı tetikleyen şey kuvvetle muhtemel Amerikan operasyonları oldu. ABD, İdlib'in kuzeyinde Kfar Diryen'deki Nusra karargâhını bombalamıştı. ABD, İD’le birlikte Nusra’nın da mevzilerini bombalayınca ılımlıları Amerikan ajanı olarak görenlerin sayısı artmıştı. 

Her ne kadar beklenmese de Nusra, İslami Cephe ile çatışmayı göze alarak kapıyı ele geçirirse Carablus ve Tel Ebyad kapılarını elinde tutan İD'den sonra Kaide de Türkiye'ye komşu olacak. Türkiye'nin sene başında Nusra Cephesi’nin de içinde yer aldığı muhalif koalisyona geçiş için topraklarını kullandırması sayesinde Ermenilerin yaşadığı Keseb'teki sınır kapısı düşmüş ve AKP yönetimi uluslararası alanda eleştiri almıştı. Ancak Nusra’nın Türkiye’nin müttefik saydığı gruplara silah doğrultmuş ya da doğrultacak olması nedeniyle bu kez durum farklı. Beklentiler de şimdilik Nusra’nın sınır kapısını ele geçirmek yerine en fazla bölgenin kontrolünü İslami Cephe ile paylaşmak isteyeceği yönünde. 

Nusra’nın ılımlıları bertaraf etmesi rejimin de işine yarayabilir. Bir kere ılımlıların hezimeti CIA’in seçilmiş 5 bin kişiyi eğitip donatma planının başarısıyla ilgili kuşkuları daha da arttırıyor. Malum Türkiye hükümetinin de eğit-donat’tan en büyük beklentisi muhaliflerin yeniden palazlanıp rejimi devirmesi. Şimdi Nusra’nın sürpriz bir şekilde sınırlara yaklaşması karşısında Ankara’da derin bir sessizlik hâkim.

ABD’nin Türkiye sınırlarına dayanan Nusra’ya karşı operasyonları genişletmesi halinde rejimin en azından bu bölgede fazladan cephane harcamasına gerek kalmayacak. Bu noktada şunu da hatırlatmakta fayda var: ABD’nin havadan operasyonları İD’e karşı beklenen sonucu vermediği gibi Nusra’nın sahadaki hâkimiyetinin de perçinlenmesine yol açabilir. Son haftalarda İslami Cephe’den Nusra’ya katılanların ifadeleri operasyonun ters sonuçlar doğurduğuna işaret ediyor. Ancak ABD kuzeyde İD ve Nusra ile uğraşırken rejim başta Şam kırsalı olmak üzere güney ve orta kesimlerdeki operasyonlarını daha fazla yoğunlaştırabilir. Rejimin bir başka kritik hesabı, kuzey cephesinde muhaliflerin birbirleriyle ya da Amerikan operasyonlarıyla uğraşmasını fırsat bilip Halep’in ‘kurtarılmış’ bölgelerini kurtarmak. Bu hesap tampon, uçuşa yasak bölge ya da güvenli bölge için sesini yükselten AKP yönetimi için bir kâbus senaryosu.

Recommended Articles

Rusya Suriye ordusu üzerinde göründüğü kadar etkili mi?
Anton Mardasov | Suriye'de Rusya | Nis 22, 2020
Suriye: Korona virüs Rusya-Türkiye-İran dinamiklerini değiştirecek mi?
Anton Mardasov | Suriye'de Rusya | Mar 31, 2020
Deyrizor’da özerk Kürt yönetimine karşı protestolar
Khaled al-Khateb | Suriye çatışması | Mar 20, 2020
Petrol Erdoğan’ın Suriye siyasetini düze çıkarabilir mi?
Fehim Taştekin | türk-kürt çatışması | Mar 13, 2020
İdlib’deki Rusya-Türkiye anlaşması niçin önemli?
Maxim Suchkov | İdlib | Mar 5, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Türkiye'nin Nabzı

al-monitor
Türkiye hapsolduğu çemberi kırabilir mi?
Fehim Taştekin | Savunma ve güvenlik iş birliği | May 23, 2020
al-monitor
Koronaya karşı “Ayasofya” kartı
Kadri Gürsel | Kültürel Miras | May 20, 2020
al-monitor
Giyim-tekstile pandemi vurgunu
Mustafa Sönmez | ekonomi ve ticaret | May 20, 2020
al-monitor
Libya Erdoğan’ın yüzünü güldürüyor mu?
Fehim Taştekin | Libya’daki çatışma | May 18, 2020