Korona virüs milyonların gelir kapısını vurdu

Çin’de ortaya çıkan korona virüsün Irak’a kadar ulaşması üzerine Türkiye, Irak’la tek bağlantısı olan Habur Sınır Kapısı’nı kapattı. Türkiye ve bölgenin en önemli ticaret kapılarından olan Habur’un kapanması iş çevrelerini endişelendiriyor.

al-monitor .
Mahmut Bozarslan

Mahmut Bozarslan

@mahmutbozarslan

İşlenmiş konular

iraqi economy, turkish economy, border closure, border crossing, turkey-iraq trade, iraq-turkish relations, coronavirus

Mar 6, 2020

DİYARBAKIR -- Türkiye’nin Irak ile tek kara bağlantısı olan Habur Sınır Kapısı aynı zamanda milyonlarca kişinin gelir kaynağı. Seyyar satıcılarla başlayan zincir, Türkiye’nin öbür ucundaki sanayilere kadar uzanıyor ve bu milyonların geliri şimdi risk altında. Nedeni ise korona virüs salgını. Salgın nedeniyle sınır kapısı 1 Mart’ta yıllar sonra ilk kez tamamen kapatıldı.

Habur Sınır Kapısı’nın başta Güneydoğu sonra da Türkiye ekonomisindeki önemini anlamak için rakamlara bakalım. Ticaret Bakanlığı verilerine göre Habur’un açıldığı Irak, 2019 yılında Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı üçüncü ülke. Türkiye geçen yıl Irak’a 10 milyar 253 milyon dolar ihracat yaptı. 2019’un Ocak ayında 740 bin dolar olan ihracat oranı bu yılın aynı ayında yüzde 10 artarak 817 bin dolara yükseldi. 

Irak’ta üretimin yok denecek kadar az olması nedeniyle ithalat rakamları çok düşük. Geçen yıl Irak’tan 2 milyar 678 milyon ithalat yapıldı. Yine Ticaret Bakanlığı’nın verilerine göre Habur, Türkiye’nin en faal ikinci sınır kapısı. 2019’da 760 bin 842 araç Habur’dan çıkış yaparken, 751 bin 330 araç giriş yaptı. Geçen yıl 3.5 milyonu aşkın kişi Habur’u kullandı.

Habur’dan yapılan ticaret bir yana, bu kadar araç, sürücü ve yolcunun ihtiyaçları bile büyük bir ekonomik döngü yaratıyor. Yerelden başlayan kazançtan Türkiye’nin dört bir tarafındaki milyonlarca kişi yararlanıyor. Örneğin, Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi’ndeki 221 firmanın ürettiği ürünlerin yüzde 65’i Irak’a gönderiliyor. 

Bölgedeki siyasi gelişmeler nedeniyle sık sık sorunların yaşandığı Habur, ilk kez küresel bir salgın nedeniyle kapandı. Sağlık Bakanlığı’nın aldığı kapatma kararı iş dünyasını endişelendirdi.

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya Al-Monitor’a sınırın “çok erken bir şekilde kapatılması Türkiye ve bölge ticaretine önemli bir darbe vuracaktır.” dedi. 

Habur Sınır Kapısı’nın bağlı bulunduğu Şırnak’ta faaliyet gösteren Genç İş Adamları Derneği Başkanı Nihat Bilişik de sınır kapısının ani bir kararla kapatılmasını eleştirdi. Bilişik Al-Monitor’a şunları aktardı: “Öncesinde iş adamlarına bir haber verilmesi gerekiyordu. Bu süre zarfında iş adamları, nakliyeciler yüklemesini yapmaz, Silopi’de bekleyen 3-4 bin araç geçiş yapardı.” 

Kararın nedeniyle tüccarların gönderemedikleri malın nakliye ücretini ödemek zorunda kaldıklarını belirten Bilişik, şöyle devam etti: “Sınır kapısındaki seyyar satıcıdan başlayarak İstanbul'a, Edirne'ye kadar milyonlarca kişi bir şekilde Habur’dan ekmek yiyor.”

Kararın hem büyük ölçüde ithalata bağımlı Irak pazarını hem de hâlihazırda zorda olan Türk ekonomisini etkileyeceğini kaydeden Bilişik, “Türkiye’nin içinde bulunduğu durum belli zaten, kötü etkileniriz. 10 gün bile olsa zararımız olur. (...) Uzun sürerse karşı taraf çok etkilenir, hatta bizden daha fazla etkilenirler.” diye konuştu.

Türkiye-Irak Sanayici ve İşadamları Derneği Başkanı Nevaf Kılıç da Al-Monitor’a şu bilgileri aktardı: “Şu anda bizim aylık 800-900 milyon dolar ihracatımız var. Bir de Türkiye üzerinden giden transit yükler var. Habur’dan günde 2 bin 500 araç giriş yapıyor. Kapının kapanması demek milyonlarca insanın etkilenmesi demektir.”

Türkiye Irak’a gıda, tekstil, inşaat malzemesi başta olmak üzere birçok ürün satarken, Irak’tan petrol başta olmak üzere az sayıda ürün ithal ediyor. İthalat ve ihracat arasındaki bu fark, Türkiye’ye nakit girdisi sağlıyor. Bu da Habur’un önemini artırıyor. 

Hükümetin ticaretin etkilenmemesi için sınıra tampon bölge kurma planının soruna çözüm olmayacağını düşünen Kılıç’a göre günlük yaklaşık 5 bin aracın giriş-çıkış yaptığı bir yerde “tampon bölge kolay kolay çözüm olmaz.”

Yetkilileri acilen bir çözüm bulmaya çağıran Kılıç şöyle devam etti: “Sağlık her şeyden önemli ama ticareti de etkilememesi lazım. Bugün olağanüstü bir durum var, iş dünyası olarak bunu saygıyla karşılıyoruz ama bir çözüm bulunması lazım.” 

Sınırın uzun süre kapalı kalması hâlinde kayıpların büyüyeceği uyarısını yapan Kılıç, sözlerini şöyle tamamladı: “Aylık 1 milyar dolar zarar ederiz. Bu sadece ihracat. Ayrıca taşımacılık var, taşımacılıkta çalışan insanlar var."

Recommended Articles

Giyim-tekstile pandemi vurgunu
Mustafa Sönmez | ekonomi ve ticaret | May 20, 2020
AVM’lere önceliğe tepki büyük
Mustafa Sönmez | Coronavirus | May 8, 2020
Turizmde 'eski normal' çok zor
Mustafa Sönmez | Coronavirus | May 1, 2020
Suriyelilerin hem işi hem eğitimi koronavirüs kurbanı
Mahmut Bozarslan | Mülteciler | Nis 27, 2020
COVID-19 krizi gıdada kıtlık korkusu yarattı
Mustafa Sönmez | | Nis 24, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Türkiye'nin Nabzı

al-monitor
Libya’nın Suriyeleşmesi senaryosu kime ne diyor?
Fehim Taştekin | Libya’daki çatışma | May 29, 2020
al-monitor
COVID-19 salgınında hasat vakti: Virüs mü yoksulluk mu?
Sibel Hürtaş | | May 27, 2020
al-monitor
Türkiye hapsolduğu çemberi kırabilir mi?
Fehim Taştekin | Savunma ve güvenlik iş birliği | May 23, 2020
al-monitor
Koronaya karşı “Ayasofya” kartı
Kadri Gürsel | Kültürel Miras | May 20, 2020