Irak'ın Nabzı

Rusya’nın yeni hedefi Irak mı?

By
p
Article Summary
Rusya Suriye’deki varlığının bir benzerini Irak’ta tesis etmeyi hedefliyor ancak bunu Rus şirketleri ve iki ülke arasında imzalanan ekonomik, sınai ve ticari anlaşmalar üzerinden yapmaya çalışıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Irak’ın S-400 hava savunma sistemini almak için Rusya’yla görüşmeler yürüttüğünü, geçtiğimiz günlerde Irak Parlamentosu Güvenlik ve Savunma Komisyonu üyesi Hakim El Zamili açıkladı. Rusya Başbakan Yardımcısı Yuri Borisov ise Irak Başbakanı Adil Abdül Mehdi ile 26 Nisan’da yaptığı görüşmede Irak’ta iş yapan Rus şirketlerin sayısının arttığını vurguladı.

Irak Siyasi Düşünce Merkezi Başkanı İhsan El Şammari Rusya’nın artan etkinliğini Al-Monitor’a şöyle anlatıyor: “Rusya Irak’ın iç ve güney bölgelerinde, bilhassa enerji alanında çok uluslu şirketlerle rekabet etmeye çalışıyor. Rusya ayrıca Irak’ta iş yapan ABD şirketleriyle de rekabet etmek istiyor. Son aylarda Rusya’dan önemli miktarda yatırım ve sermaye de akmaya başladı. Moskova Tahran ve Pekin’le oluşturduğu siyasi eksene Bağdat’ı da çekmek için Irak ekonomisine güçlü bir şekilde girmeye çalışıyor.”

Rusya’nın 25 Nisan’da Bağdat’taki büyükelçiliğinde açtığı ekonomik ofis, Irak’ta ekonomik etkinliğini artırmaya çalıştığının bir başka göstergesi. Görünen o ki Moskova Bağdat’la anlaşmalar imzaladığı alanlarda Irak pazarında yer edinmek için bir plan yürütüyor.

Bu arada Lukoil Irak’taki yatırımlarını 8 milyar dolardan 45 milyar dolara çıkarmayı amaçlıyor. Bu da Rusya’nın artan ekonomik faaliyetlerinin bir diğer işareti.

Moskova Uluslararası İlişkiler Devlet Enstitüsü’nde araştırmacı olan Ruslan Mamedov’a göre “Yaptırımların sertleşmesinden sonra Rus şirketleri petrol pazarında önemli bir oyuncu haline geldi. Irak petrolü bölgenin en önemli petrolü oldu, buna bağlı olarak da bu petrole yatırım yapan Rus şirketleri önem kazandı.”

Bu arada, Rusya’yla ilişki yürütmenin ABD ve diğer Batılı ülkelere göre daha kolay olduğu düşünülürse Irak Rusya’yla artan işbirliğini büyük bir devletle stratejik ortaklık kurma fırsatı olarak da görebilir. Ancak bu, ABD’yle sürtüşmeye yol açabilir. ABD Irak’ın Rusya’yla işbirliğine tümüyle karşı koymasa da belli sınırlar dayatmaya çalışabilir.

Rus yetkililerin Irak’a ziyaretlerini son aylarda artırdığı görülüyor. Özellikle Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Orta Doğu ve Kuzey Afrika Özel Temsilcisi Mihail Bogdanov, Abdül Mehdi’nin hükümeti kurma çalışmalarına başladığı Ekim 2018’den bu yana Irak’ı üç kez ziyaret etti.

Bu ziyaretler şu soruyu gündeme getiriyor: Rusya Irak’ta ABD’ye rakip çıkmaya ve Suriye’de elde ettiği nüfuzun üstüne Irak’ta kazanacağı siyasi nüfuzla bölgedeki rolünü daha da mı büyütmeye çalışıyor?

Bağdat Üniversitesi’nde siyaset bilimi dersleri veren Adil Bedevi’ye göre “Irak’taki bazı kesimler, özellikle İran eksenine yakın olanlar, Rusya’yla yakınlaşmak, ABD’den uzaklaşmak için bastırıyor.” İstenen yakınlaşma Rusya’dan silah alarak ya da Rusya’yı Irak’ta önemli bir siyasi ortak yaparak sağlanabilir.

Bedevi Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmeyi şöyle sürdürdü: “Bu yöndeki gayretin amacı, İran ekseni ile vizyon birliğinin sağlanması. Bunun yanında İran faktörü başta olmak üzere bazı dış faktörler de nüfuz mücadelesi bağlamında Rusya’yla yakınlaşma ve bu ittifakın zaman içinde Irak’taki ABD varlığının yerine geçmesi yönünde baskı oluşturuyor. Ancak tüm bunlar Rusya’yı Irak’ın ortağı veya müttefikinden ziyade dostu yapar.”

Irak ve Rusya 25 Nisan’da ticaret, enerji, ekonomi, telekomünikasyon, teknoloji, ulaştırma, tarım, yeniden inşa, turizm ve kültür gibi alanlarda 16 anlaşma imzaladı.

Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Rus yazar Andrey Ontkov “Moskova Bağdat’ta nüfuz elde etme peşinde değil ama iki ülke arasında siyasi ilişkilerin geliştirilmesinden söz edeceksek o zaman evet, ilişkiler şu an olumlu yönde ilerliyor” dedi.

Ontkov şöyle devam etti: “Rusya Irak’a çeşitli silahlar sağladı ve bunlar İslam Devleti’yle mücadeleye katkı yaptı. Ayrıca, Irak’a silah satışları için anlaşmalar imzalandı. (…) İki ülke arasında karşılıklı ziyaretlerin sürdüğünü görüyoruz ve bu da ilişkilerin geliştiğini gösteriyor. Rusya’nın Irak’a ilgisi büyük, işbirliğini derinleştirmek istiyor. İki ülkenin yakınlaştığına tanıklık ediyoruz ve ileriye dönük beklentiler de çok olumlu. Ben ekonomi, siyaset, güvenlik ve savunma alanlarında işbirliğinin ilerleyeceğinden eminim.”

Rusya son anlaşmalar çerçevesinde Irak’ta başlattığı yatırımları sürdüreceğini söylerken, Irak da petrol ve enerji sektörlerine ek olarak ekonomik, sınai, tarımsal ve askeri alanlarda Rusya’nın uzmanlığından yararlanmak istiyor.

Rusya Irak’taki ekonomik varlığıyla bir taşla iki kuş vurmanın peşinde. Bir yandan ABD’nin etkisini sınırlandırmak ya da ona rakip çıkmak isterken, diğer yandan da Putin’in odak noktası haline gelen Orta Doğu’da nüfuzunu daha da artırmak istiyor.

Rusya Irak’ta boy gösterecek ekonomik güç ve kapasiteye sahip ancak ABD buna bazı sınırlar çizecek, Moskova engeller ve sıkıntılarla karşılaşacaktır. Başka bir deyişle Irak hükümetinin işbirliğine rağmen Rusya kimi hedeflerine ulaşamayabilir.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Rus etkisi

Iraklı gazeteci Mustafa Saadoun, insan hakları alanında çalışıyor ve kurucusu olduğu Irak İnsan Hakları Gözlemevi’nin başkanlığını yürütüyor. Daha önce Irak Temsilciler Konseyi’nde muhabirlik yapmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept