Irak'ın Nabzı

Yeni lider seçimi Ezidileri böldü

By
p
Article Summary
Ezidi toplumunun ruhani liderinin ocak sonunda vefatının ardından yeni liderin seçimi konusu Ezidi toplumunda ihtilaflara neden oldu. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

ERBİL, Irak — Ezidilerin lideri Mir Tahsin Said uzun bir hastalık sürecinin ardından 28 Ocak’ta Almanya’da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. 86 yaşındaki liderin vefatıyla çeşitli ülkelere yayılmış olan Ezidi toplumu yeni liderin kim olacağını tartışmaya başladı. Tartışmalar, 2014 yazında İslam Devleti örgütünün soykırımına maruz kalan Ezidi azınlığının liderlik konusunda ciddi şekilde bölündüğünü gösteriyor.

Mir Tahsin’in naaşı 4 Şubat’ta Irak Kürdistanı’na ulaştı. Cenazeye hem Bağdat hükümetinden hem Erbil yönetiminden yetkililer katıldı. Mir Tahsin, doğduğu yer olan Ninova vilayetinin Şehan ilçesine bağlı Baedre’de toprağa verildi.

15 Ağustos 1933’te doğan Mir Tahsin, babaannesi Mir Mayan Hatun’un aday göstermesi ve o dönem krallık olan Irak yönetiminin onayıyla Mir olmuştu. Babası Mir Said Ali Beg’in 1944’te ölmesi üzerine onun yerine geçen Mir Tahsin, 70 yıldan fazla Ezidilere önderlik etti.

Mir, toplumsal ve sembolik bir yapı olan Ezidi emirliğinin başına kendisinden sonra kimin geçeceğini ya da Mir ailesinde halefinin kim olacağını belirlememişti. Bu boşluk nedeniyle Ezidi toplumu belirsizliğin içinde düştü.

Kimi Ezidi yazarlar Suriye, Irak, Türkiye ve Gürcistan’daki Ezidilerin yeni Mir’i seçim yoluyla belirlemesini öneriyorlar. Yeni Mir’in seçimi için herhangi bir ölçüt bulunmazken bu yazarların önerisine göre seçimler bir gözetim komitesinin idaresinde yapılacak. Mir seçilen kişi de Mir soyundan iki ismi halefi olarak seçecek. Bir veliaht, bir de vekil belirleyecek. Böylece Ezidi emirliğinin devamı sağlanacak, çatışmalar ve bölünmeler önlenecek.

Mir’in yerine geçmek için altı kişi adaylığını koymuş durumda. Ezidi yazar Saman Davud tarafından açıklanan adayların her biri için sosyal medyada kampanya yürüten destek grupları var. Davud en güçlü adaylar olarak Mir Tahsin’in en büyük oğlu ve vasisi Hazım Mir Tahsin Beg’i ve en küçük oğlu İsmet Tahsin Beg’i görüyor. Davud’a göre İsmet halk tarafından daha büyük teveccüh görüyor. Ancak büyük oğul Kürdistan Demokratik Partisi’nin (KDP) desteğine sahip olduğu için daha güçlü konumda.

Mir ailesinin kadın mensuplarından Urub İsmail Al-Monitor’a yaptığı açıklamada kadınların da liderliğe aday olabilmesi gerektiğini savundu. Fırsat verilirse kadınların Ezidi toplumuna daha iyi önderlik yapacağına inanan İsmail, erkeklerin Ezidileri soykırımdan koruyamadığına dikkat çekti ve yarışın adil ve şeffaf olması hâlinde liderliğe aday olabileceğini söyledi.

Bir grup Ezidi aydın Mir ailesinin geleceğine ilişkin yaptıkları açıklamada yeni liderin mutabakatla seçilmesi gerektiğini belirttiler, ayrıca Mir’in her iki ebeveyninin Mir soyundan olmasını şart koşan yerleşik kaidelere uyulmasını istediler. Açıklamada Ezidi toplumuna, Dini Konsey’e ve Mir ailesine “ortak bir söylem benimseme ve Ezidi emirliğinin üzerine kurulduğu temel ilkelere saygı gösterme” çağrısı yapıldı. Açıklamada ayrıca “seçimin, kaynağı ne olursa olsun dış etkilerden uzak yapılması” temenni edildi ve “yeni Mir’in Ezidilerin iradesini temsil etmesi, onların beklentilerini yansıtması gerektiği” belirtildi.

Davud’a göre eğitimli elitlerin saf Mir soyundan gelen bir liderde ısrar etmesi sıkıntı yaratıyor. Bu koşulu ne Hazım ne de İsmet karşılıyor. Bu da Mir Tahsin’in diplomat torunu Brin Said Tahsin Beg gibi aileden başka isimlerin aday gösterilmesine yol açabilir.

Ezidi araştırmacı yazar Halil Cindi yeni liderin seçiminde siyasetin baskın olacağına inanıyor. Örneğin Mir Tahsin de 1944’te bu göreve getirilirken krallık hükümetinin desteğini almıştı. Bir başka unsur da 1968’de iktidarı ele geçiren Baas Partisi’nin desteğiydi. Baas Partisi Mir olarak Bayezid İsmail Beg’i aday göstermişti. Ezidi toplumunun o dönem siyasi baskıya boyun eğmekten başka çaresi yoktu.

Cindi’ye göre Ezidiler ve Mir ailesi KDP’nin güçlü olduğu bölgelerde yaşadıkları için KDP yeni Mir’in belirlenmesinde güçlü bir söz sahibi olacak. KDP’nin politikalarını destekleyen bir ismin tercih edileceği muhakkak. Yeni Mir bu etkiden dolayı zayıf olacak, siyasi baskılara direnç gücünden yoksun olacak. Yerel meseleler daha çetrefilli hâle gelecek ve Ezidi toplumu iyice bölünecek, yeni Mir’e kafa tutan gruplar çoğalacak.

Ezidi toplumunun mevcut durumu aşması için Cindi, yeni Mir’in, Dini Konsey’in ve Ezidi elitlerin lider seçiminde çağdaş yöntemler benimseyerek dini kurumda reform yapılmasını öneriyor. Bu reformlarla karar verme yetkisi şahıslardan kurumlara aktarılmalı ki tek taraflı kararlar zorlaşsın ve süreci dış etkilerden korumak mümkün olsun. Cindi’ye göre bir meclis veya şuraya da ihtiyaç var. Bu yapıda Irak’ın ve Kürdistan bölgesinin farklı yörelerinden Ezidi temsilciler yer almalı. Bu tür değişiklikler yapılmazsa Ezidi emirliği zayıf kalır.

Cindi’nin bu görüşleri Ezidilerin kimliğini, birlik beraberliğini korumak isteyen Ezidi elitler tarafından paylaşılıyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: etnik azınlıklar

Iraklı akademisyen ve gazeteci Saad Salloum, ağırlıkla Irak’taki azınlıklar ve insan hakları alanlarında çalışmaktadır. Irak Dinler Arası Diyalog Konseyi’nin kurucularından biri olan Salloum, Mustansiriya Üniversitesi Siyasal Bilimler Okulu’nda araştırma departmanı başkanı olarak görev yapmaktadır. Yayımlanmış eserleri arasında “Irak’ta Azınlıklar” (2013), “Irak’ta Hristiyanlar” (2014) ve “Irak’ta Etnik Gruplar ve Politikalar” (2014) başlıklı kitaplar yer almaktadır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept