Irak'ın Nabzı

Türkiye Ilısu planını erteledi, Iraklılar kısa süreli de olsa nefes aldı

By
p
Article Summary
Ankara Ilısu Barajı’nın dolumunu ikinci kez ertelese de Iraklılar su krizinin giderek kötüleşeceğine inanıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Türkiye Dicle Nehri üzerinde bulunan tartışmalı Ilısu Barajı’nı doldurma kararını 1 Temmuz’a kadar erteleme kararı aldı ama Iraklıların baraja dair endişeleri sürüyor.

Hem siyasi çevreler hem de Irak halkı baraj konusunda Türkiye’ye tepkili. Farklı kesimlerden Türkiye’ye projeyi iptal etme çağrısı yapılıyor. Ancak Türkiye’nin 2 milyar dolar harcayarak 20 yılda tamamladığı baraj projesini iptal etmesi mümkün görünmüyor. Ilısu Barajı’nda gelecek yıl elektrik üretimine başlanması bekleniyor.

Barajı doldurmaya ilk olarak haziran ayı başında başlayan Türkiye, Irak’a su krizini çözmesi için biraz daha zaman tanımak adına 7 Haziran’da dolumu ertelediğini açıkladı. Baraj dolumunda hâlihazırda üç aylık bir gecikme söz konusu. Iraklı Milletvekili Abdülhüseyin El Ezercavi ise 10 Haziran’daki dolum kararının bir “oldu bitti” olduğunu söyleyerek hükümetin projeyi durdurmak için yapabileceği bir şey olmadığını da söyledi.

Irak Başbakanı Haydar El Ebadi ise meselenin “siyasi” olduğunu kaydetti. Türkiye’de 24 Haziran’da yapılacak olan seçimlere işaret eden Ebadi, Türk Hükümeti’nin çiftçilerin oyunu kazanmak için böyle bir karar aldığını belirtti. Türkiye’nin Bağdat Büyükelçisi Fatih Yıldız ise Ebadi’nin iddialarını reddetti.

Kuraklığın uzun yıllar süreceği düşünüldüğünde Türkiye’nin erteleme kararı su krizini biraz daha geciktirmekten başka bir işe yarayacakmış gibi görünmüyor. Bir süredir su krizinin çözümü için çalışmalarını sürdüren Irak Hükümeti ise henüz bir çözüm önerisi gündeme getirmiş değil. Dahası çiftçilerin geniş çaplı su israflarını engellemek için alınmış bir tedbir de bulunmuyor.

Ebadi “su kaynaklarını güvence altına almak için planlar yapıldığını ve sağlam tedbirler alındığını” söyleyerek kamuoyunu rahatlatmaya çalışsa da plan ve tedbirlerin ayrıntıları halen açıklanmadı. Irak Başbakanı konuya ilişkin Ankara ile görüşmelerin sürdüğünü söylemekle yetindi.

Irak ile Türkiye arasındaki anlaşma Ankara’nın barajı doldurmaya başlamadan altı ay önce Bağdat’ı bilgilendirmesini öngörüyor. Bilgilendirme ekim ayında yapılmıştı.

Irak Su Kaynakları Bakanı Hasan El Cenabi ise 7 Haziran’daki basın toplantısında Ilısu Barajı’nın doğuracağı sorunların vahametini geçiştirmeye çalıştı. Irak’ın “siyasi ve diplomatik girişimlerini” hızlandırması gerektiğini de kaydeden Bakan, ülkedeki su rezervinin 2018 sonunda 30 milyar metreküpe kadar düşebileceğini açıkladı. Bakan, bunun 1931 yılından bu yana en düşük seviye olduğunu da ekledi.

Irak Hükümeti’nin mevut planı içme suyu ihtiyacının tümünü, tarımsal faaliyetlerdeki su ihtiyacının ise sadece yüzde 50’sini güvence altına alıyor. Plan sayesinde 600 bin dönümlük bir alandaki yaz ekinlerinin ve 1 milyon dönümlük sebze-meyve bahçelerinin sulanması öngörülüyor.

Çevreci sivil toplum örgütü Irak Doğası Başkanı Ezzam Elvaş ise Irak’ta geçmişte yaşanan “sel krizlerinin şimdi su kıtlığı krizine evrildiğine” işaret ederek meselenin sadece kuraklık ve Ilısu Barajı’ndan kaynaklanmadığını belirtti. Verimsiz sulama yöntemlerine dikkat çeken Elvaş Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Irak’ın sulamaya ayırdığı suyu verimli kullanabilmesi için ta Sümerlerden kalma geleneksel sulama yöntemlerinden vazgeçmesi gerekiyor. Damlalıklı sulama yöntemleri benimsenirse çok büyük miktarda su tasarrufu yapılabilir. Eğer bir çözüm geliştirilmezse Irak’ta bildiğimiz anlamda tarım biter.”

Irak Su Kaynakları Bakanlığı’na göre ise Ilısu Barajı herhangi bir su krizine yol açmayacak. Bakanlığın 4 Haziran’da yaptığı yazılı açıklamada Su Kaynakları İdaresi Genel Müdürü Ali Habib El Mamuri’nin şu ifadelerine yer verildi: “Dicle Nehri’nin su seviyesinde yaşanan düşüklük Ilısu Barajı’ndan kaynaklanmıyor. Hükümetin Musul Barajı’ndaki suyu depolamasından kaynaklanıyor.”

Ne var ki Irak Hükümeti’nin verdiği güvencelere rağmen Irak’taki tarım sektörü geçen haftalarda büyük bir zarar yaşadı ve kriz ülkedeki sulama alanlarının yarısını olumsuz etkileyebilir. Zira Irak’ın hâlihazırdaki rezervleri ve Ebadi’nin planı ülkedeki sulama alanlarının yalnızca yarısını kapsıyor.”

Irak Tarım Dernekleri Birliği Başkanı Haydar Abdülvahit, ülkedeki tarım alanlarının yüzde 50’sinin susuz kalabileceğine işaret ederek Al-Monitor’a şöyle dedi: “Irak tarımı alarm veriyor. Bu zararın sonuçları haziranın ortasından aralık ayına kadar geçen sürede daha çok anlaşılacak.” Pirinç ve mısırda hâlihazırda büyük zarar söz konusu.

Irak’taki tarımsal faaliyetlerde her yıl 8 milyar metreküplük bir su açığı ortaya çıktığını hatırlatan Abdülvahit şu an ihtiyacın 25 milyar metreküpü bulduğunu, rezervlerde ise sadece 17 milyar metreküp su bulunduğuna dikkat çekti.

Irak Tarım Bakanlığı’nın kıdemli danışmanlarından Dafir Abdullah ise su krizi ve baraj dolumu yüzünden yarım milyon dönümlük tarım arazinin telef olacağını söyledi.

10.4 milyar metreküp su kapasitesine sahip Ilısu Barajı’nın elektrik kapasitesi 1200 megavat. Türkiye barajdan günde 3 bin 800 gigavat elektrik üretmeyi planlıyor. Barajın doldurulmasıyla 199 köyün sular altında kalacağına ve 12 bin yıllık Hasankeyf’in yok olacağına işaret eden Hasankeyf’i Yaşatalım Girişimi projeye karşı çıkıyor. Türk Hükümeti ise bu rakamların gerçeği yansıtmadığını ve projenin sadece Hasankeyfi etkilediğini savunarak bölgedeki eserleri kurtarmak amacıyla yapılan kazının sürdüğünü söylüyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Su sorunları

Iraklı gazeteci Mustafa Saadoun, insan hakları alanında çalışıyor ve kurucusu olduğu Irak İnsan Hakları Gözlemevi’nin başkanlığını yürütüyor. Daha önce Irak Temsilciler Konseyi’nde muhabirlik yapmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept