Türkiye'nin Nabzı

Afrin operasyonu bölünmüş Kürtleri yakınlaştırdı

By
p
Article Summary
Birbirine rakip Iraklı Kürt partilerin temsilcilerinden oluşan bir heyet dayanışma için Afrin’i ziyaret etti. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Dünyanın devleti olmayan en geniş halkı kabul edilen Kürtlerin ülke kuramamalarının en büyük nedenlerinden birinin kendi aralarındaki bölünme olduğu söylenir. Son olarak eylül ayında yapılan başarısız bağımsızlık referandumunda bir tarafın diğerlerine karşı Bağdat yönetimi ile iş birliği yapması da iktidar hırsının Kürt halkının ortak menfaatinin nasıl önüne geçebildiğinin en acı örneklerinden biri.

Birbirlerine rakip siyasi partilerin temsilcilerinden oluşan Iraklı Kürt heyetinin Türkiye’nin askeri harekatına karşı Suriyeli Kürtlerle dayanışmak için Afrin’e gerçekleştirdiği ziyaret de bu nedenle büyük bir coşku yarattı.

Demokratik Birlik Partisi’nin (PYD) eski eş başkanlarından Asya Abdullah ziyarete ilişkin şu açıklamayı yaptı: “Kürdistan Parlamentosu temsilcilerinin ziyareti hem Afrin hem de tüm Kürdistan halkı için önemli bir mesajdır. Türkiye ve Türkiye’ye bağlı isyancıların işgali karşısında başlatılan Afrin direnişi son derece güçlüdür. Afrin’e yapılan saldırı tüm Kürdistan halkına yapılmış bir saldırıdır ve Afrin’in zaferi de tüm Kürdistan’ın zaferi olacaktır.”

Abdullah’ın açıklaması Afrin’e girebilen birkaç basın kuruluşundan biri olan Kürdistan 24’te yayımlandı. Kürdistan 24’ün Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (KBY) nüfuzlu istihbarat şefi Mesrur Barzani tarafından finanse edildiği söyleniyor. Muhabirlerin Afrin’e ulaşmak için Batılı, bilhassa da Amerikalı gazeteciler için oldukça riskli bir rota olan Suriye rejim güçleri ve İranlı müttefiklerinin kontrolündeki topraklardan geçtikleri bildiriliyor.

Irak Kürt Parlamentosu 30 Ocak’ta Türkiye’nin PYD’nin silahlı kanadı Halk Savunma Birlikleri’ne (YPG) karşı başlattığı harekata ilişkin özel bir oturum da düzenleyerek operasyonu kınadı. Türkiye’den saldırıların derhal durdurulmasını talep eden Iraklı Kürtler Suriye’deki kardeşlerine Fişhabur sınır kapısı üzerinden yapılan insani yardımları artırma sözü de verdi. Açıklamada “Afrin ve Rojava’daki erkek ve kadınların direnişini selamlıyor ve başarılar diliyoruz.” ifadesi kullanıldı.

Parlamentodaki özel oturum Eski KBY Başkanı Mesud Barzani’nin liderliğindeki Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) ve muhalefetteki Goran (Değişim) Hareketi’nin çağrıları üzerine düzenlendi. Ancak bu sınır ötesi Kürt dayanışmasının bazı bedelleri olabilir.

Türkiye kısa süre öncesine kadar Irak Kürdistanı’nın en güçlü partisi olan KDP’yi PKK ile mücadelede yaşamsal müttefiklerinden biri addediyordu. Ancak PKK kadrolarından doğan YPG’ye verilen her türlü desteği PKK’ye destek addeden Türkiye Iraklı Kürtlerin Afrin jestini de muhtemelen bu şekilde yorumlayacak.

Türkiye bağımsızlık referandumuna yönelik şiddetli muhalefetine karşın referandumun ardından KBY’nin Batı’ya açılan tek kapısı olan kara sınırlarını kapatmadı. Irak Kürdistanı’ndan çıkarılan ham petrolü Türkiye’nin Akdeniz kıyısında bulunan ihracat terminallerine taşıyan boru hattını da kapatmadı. Peki, Iraklı Kürtler Kerkük petrollerini kaybettikleri ve ekonomilerini ayakta tutmak için Türkiye’ye her zamankinden daha çok ihtiyaç duydukları bir ortamda niçin Ankara’nın bam teline basıyorlar?

Siyasi bir kaymaya işaret eden bu tablonun bir dizi nedeni var. Kürt milliyetçiliği KBY’nin referandumun ardından pençesine düştüğü ekonomik darboğaz karşısında hoşnutsuzluğu giderek artan Kürt halkının gündemini değiştirmek için işlevsel bir hizmet görüyor. Iraklı Kürt halkı Suriyeli akrabalarıyla gerçek bir dayanışma içinde. Pek çokları PKK ve YPG’nin önce İslam Devleti şimdi de Türkiye’ye karşı büyük bir cesaret sergilediğine inanıyor. Dahası, PKK’nin lider kadrolarının dağlarda sürdürdüğü sade yaşam biçimi, KBY liderlerinin bolluk ve yolsuzluk içinde sürdürdüğü yaşam biçimiyle keskin bir tezat arz ediyor.

Irak Kürdistanı’nda din ve radikalizm üzerine çalışan Al-Monitor yazarı Muhammed Salih şu değerlendirmeyi yapıyor: “Peşmerge güçlerinin geçen yıl Kerkük ve Irak Kürdistanı’nın diğer bölgelerinde sergilediği acizlik düşünüldüğünde, YPG’nin Türkiye ve desteklediği gruplarla mücadele edebilmesi ve direnmesi ortalama bir Kürt için son derece önemli.” Salih Irak ordusu ve İran yanlısı milislerin Kerkük’e ilerlemesi üzerine Iraklı Kürt savaşçıların Kerkük ve diğer bölgelerden çekildiklerini hatırlatıyor.

Irak Kürdistanı’nda parlamento ve başkanlık seçimlerinin bu yıl yapılması planlanıyor. ABD merkezli Washington Yakın Doğu Siyaseti Enstitüsü’nün araştırmacılarından Bilal Vahab şöyle diyor: “Iraklı Kürtler Afrin’e duyulan sempatiden faydalanmak istiyorlar.”

Öte yandan başka ince hesaplar söz konusu. Türk liderler referandumdan bu yana Iraklı Kürt muhataplarıyla görüşmeye yanaşmıyor. Bu liderlere referandum öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bilhassa da enerji konularında sık sık görüştüğü kişi olan KBY Başbakanı Neçirvan Barzani de dahil. Erdoğan 2019 seçimlerinde aşırı milliyetçi müttefiklerinin yaşamsal desteğini kaybetmemek için Iraklı Kürtlere mesafeli duruyor.

Washington’ın referandum süreci ve sonrasında Bağdat’ı desteklemesi KBY ile ABD arasındaki ilişkileri de bozmuştu. Irak Kürt yönetimi ilişkilerin düzelmesinin zamanının geldiğine inanıyor.

Tel Aviv’deki Moshe Dayan Merkezi’nin Kürt Çalışmaları Programı Koordinatörü Ceng Sağnıç Al-Monitor’a Iraklı Kürtlerin öncelikli hedeflerinin “Irak’la ilişkileri yeniden tesis etmek” olduğunu söylüyor. Zira KBY’nin ekonomisini ayağa kaldırabilmek için federal bütçeden aldığı yıllık paya ihtiyacı var. Sağnıç, Mesud Barzani’nin başkanlıktan ayrılmasının ardından fiilen lider olan Başbakan Neçirvan Barzani’nin KBY’nin “Irak, İran, Türkiye, ABD, PKK ve Suriyeli Kürtlerle iyi ilişkiler içinde olduğu 2014 öncesi döneme dönmeye” çalıştığını da ekliyor.

Neçirvan Barzani’nin Tahran’a gerçekleştirdiği son ziyaret de İran’la ilişkilere çekidüzen verme çabalarını yansıtıyor. Ayrıca Iraklı Kürtlerin durumuna yeniden dikkat çekmek için Ankara ve Washington’a yönelik bir mesaj niteliği taşıyor.

Irak Kürt yönetimi ziyaret sırasında İran-Irak sınırındaki dağlık bölgede konuşlu olan İranlı Kürt milislerin bölgeden çekileceklerini taahhüt ederek Tahran’a büyük bir ödün verdi. Bu milisler zaman zaman Irak Kürdistanı’ndan İran rejim güçlerine karşı karşı saldırılar düzenliyor.

Önde gelen İranlı bir siyasinin isminin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a verdiği bilgilere göre, KBY Irak Kürdistanı’nda konuşlu muhtelif İranlı Kürt gruplarla temasa geçerek İran sınırından çekilmelerini istedi. İranlı kaynağa göre Kürt gruplar eninde sonunda bu çağrıyı yerine getirmek zorunda kalacaklar. Sınır bölgesinde konuşlu grupların asıl işlevi İran’a kaçırılan içki ve diğer mallardan “vergi” almak. Bu gruplar bölgeden çekildiğinde kaçakçılıktan gelen tüm gelir sınır bölgesinde konuşlu olan PKK’ye kalacak.

Doha Brookings Enstitüsü’nün ziyaretçi araştırmacılarından Ranj Alâaddin’in Al-Monitor ile e-posta yoluyla paylaştığı değerlendirmesi şöyle: “Türkiye Afrin operasyonuyla kendi aralarında bölünmüş Kürt grupların birleşmesine yardım ediyor. Operasyon sürdükçe KDP ve Kürdistan Yurtseverler Birliği’nden daha da uzaklaşıyor. Bunların her ikisi de PKK ile mücadelede Türkiye ile eskiden beri iş birliği içinde. Bu, KBY’de Ankara’nın nüfuzunun zayıflamasına, İran’ın etkinliğinin yayılmasına neden olabilir. Afrin operasyonu ve PKK ile mücadele Irak Kürdistanı’na sıçrarsa her şey bir anda değişebilir.”

Konuya vakıf kaynakların Al-Monitor’a verdiği bilgilere göre Türkiye’nin Afrin harekatının yanı sıra Irak Kürdistanı’ndaki PKK ile mücadeleyi derinleştirmesi de kuvvetle muhtemel. Ankara ve Bağdat’ın Sincar’ı PKK’den temizlemek için ortak bir operasyon üzerinde durduğu bildiriliyor. Sincar, PKK savaşçıları için İran-Irak sınırındaki mevzileriyle Suriye arasında bir köprü işlevi görüyor. Bağdat’ın ortak operasyon karşılığında Türkiye’den Musul yakınlarındaki Başika’da konuşlu birliklerini geri çekmesini istediği bildiriliyor. PKK’nin de böylesi bir saldırıya karşı hazırlık yaptığı, tüneller kazıp, savunmasını güçlendirdiği belirtiliyor.

Aynı kaynaklar, PKK’nin Sincar’daki varlığından ABD’nin de rahatsız olduğunu hatırlatıyor. Washington’ın, Bağdat’ın desteğiyle düzenlenecek bir operasyonda Türkiye’ye istihbarat desteği verebileceğini bildiren kaynaklar, ABD’nin böylelikle YPG nedeniyle gerilen ilişkileri onarmak istediğine işaret ediyor. Kaynaklara göre ABD, PKK’nin Rojava’ya erişimini zorlaştırarak YPG üzerindeki etkinliğini de dizginleyebileceğine inanıyor.

Aslında KBY yönetimi ve Barzani ailesi de kısa zaman öncesine kadar kendi hakimiyetlerinde addettikleri Sincar’daki PKK varlığından rahatsızdı. Irak ordusunun Sincar’a girmesinin ise Kürt yönetiminin hesaplarını değiştirdiğine işaret eden Vahap sözlerini şöyle noktalıyor: “KDP’nin, Sincar’daki PKK mevzilerine karşı olası bir Türk operasyonuna vereceği destek artık garanti değil."

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Özel etkinlikler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Bu bölümlerde bulundu: kurdish issue, krg, iraqi kurdistan, pkk, pyd, ypg, syrian kurds, turkish intervention in syria, afrin

Amberin Zaman, Washington Post, Los Angeles Times, Daily Telegraph ve Amerika’nın Sesi gibi medya kuruluşları için Türkiye’de muhabirlik yapmış olan, İstanbul’da yerleşik bir gazeteci yazardır. Türk televizyon programlarına sık sık yorumcu olarak katılan Zaman, 1999’dan bu yana The Economist dergisinin Türkiye muhabiri olarak görev yapmaktadır. ABD düşünce kuruluşu German Marshall Fund’ın “On Turkey” yayınlarına düzenli olarak katkı yapan Zaman, önde gelen Türk gazetelerinde de köşe yazarlığı yapmıştır. Uzmanlık alanları, Türk dış politikası, Kürtler ve Türkiye-Ermenistan ilişkileridir. 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept