Irak'ın Nabzı

Basra’nın petrolleri hortumlanıyor mu?

By
p
Article Summary
Irak’ta bazı vekiller, hatalı çalışan petrol sayaçları üzerinden Basra petrollerinden her gün hırsızlık yapıldığını iddia ediyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

BASRA, Irak — Iraklı vekillerinden oluşan bir grup 15 Ocak’ta Basra’da yüz binlerce varil petrolün sayaçlarla oynayan görevliler tarafından çalındığını ve ellerinde buna dair belgeler olduğunu açıkladı. Grubun içinde iktidardaki Ulusal İttifak’ın vekillerinden Sadık El Mhanna da vardı.

Petrol Bakanlığı ise 25 Ocak’ta yaptığı açıklamada iddiaları şöyle yanıtladı: “Irak, limanlarından petrol ihraç ederken uluslararası en ileri standartları uygulamaktadır. Süreç yerli ve uluslararası merciler tarafından denetlenmektedir. (…) Kalibrasyonu uluslararası standartlara göre yapılan, gelişkin bir elektronik sayaç sistemi kullanılmaktadır. Sistem, yükleme işlemlerini denetleyen ve sayaçlar üzerinden ihraç edilen miktarların kontrol ve onayını gerçekleştiren, uluslararası denetim şirketi Intertek tarafından onaylanmıştır.”

Irak’ın milli bütçesinin yüzde 98’i Basra’da üretilen petrole dayanıyor. Federal bütçedeki yüzde 17’lik payı konusunda Bağdat’la ihtilaf yaşayan Kürdistan bölgesi ise kendi petrol üretimini Devlet Petrol Pazarlama Kurumu’na (SOMO) vermeyi reddediyor.

Basra petrolü iki fraklı limandan, Basra ve Hor El Amaya limanlarından ihraç ediliyor. Ham petrolü bir nakliye aracına yükleme süresi 48-56 saat arasında değişiyor. Intertek nezaretinde gerçekleşen işlem sırasında alıcı şirketin ve SOMO’nun temsilcileri de hazır bulunuyor

Milletvekili Sadık El Mhanna hırsızlık iddialarıyla ilgili Al-Monitor’a şu bilgileri aktardı: “Ulusal Güvenlik Teşkilatı, Petrol Bakanlığı’na gönderdiği yazıda Basra petrolünden günde 100 bin ila 300 bin varilin çalındığını teyit etmiş. Dahası bakanlığın uluslararası denetim şirketiyle yaptığı periyodik toplantılarda bu muazzam kayba dikkat çekilmiş. Kaçaklardan dolayı Irak günde yaklaşık 20 milyon dolar zarar ediyor. Bu da yılda 7 milyar dolar demek. (…) Eski Başbakan Nuri El Maliki Basra petrolündeki kayıpları araştırmak için bir komisyon kurmuştu ancak herhangi bir sonuca varılamadı. Çünkü komisyondan sorumlu olanlarla petrol kaçakçılığından çıkar sağlayan ve bilgileri saklayanlar aynı kişilerdi.”

Mhanna, geçmişte Irak’ta faaliyet gösteren yabancı bir şirketin petrolün yüklenmesi sırasında yüzde 50’ye varan tutarsızlıklar tespit ettiğini ve “petrol ihracatındaki yolsuzluğun” fakına varınca ülkeden çekildiğini öne sürdü.

Vekil şöyle devam etti: “Petrol kaçakçılığına bulaşanlar çok fazla. Bunlara hesap sorulması lazım. Ben gerekli yasal adımları attım, Başbakan’a ve Petrol Bakanlığı’na başvurarak yolsuzluk yapanlara karşı harekete geçilmesini istedim ama nafile. (…) Petrol Bakanlığı Basra’daki limanlara petrol miktarını ölçmek için sayaçlar koydu ama bu sayaçların kalibrasyonu doğru yapılmadı. 2013’te sayaçları değiştirtmeyi başardım ama sorun devam etti. Petrol Bakanlığı kayıpları, yabancı petrol şirketleriyle yapılan hizmet sözleşmelerine bağladı. Ancak bu doğru değil. Çünkü petrol sayaçları bu şirketlerin sorumluluğunda değil.”

Meclis Petrol ve Enerji Komisyonu da benzer görüşte. Komisyon üyesi Aziz Kazım Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Irak’ta nakliye aracının büyüklüğünü ölçen Aldhirah sistemi kullanılıyor. Bu, petrol kaçakçılığına imkân veren hatalı bir yöntem. (…) Komisyon, konuyu Petrol Bakanlığı’nın dikkatine sunma kararı aldı. Bakanlık mensuplarına kayıpların hesabını sormayı düşünüyoruz.” Irak’ın zaten mali kriz içinde olduğunu belirten Kazım, petrol ihracatında ileri teknoloji kullanmak gerektiğini vurguladı.

Üçüncü taraf konumunda olan Intertek şirketi, Irak’la alıcı şirketin mutabık kaldığı uluslararası standartlara göre denetim yapmakla görevli. Şirket, ayrıca limanda bulunan ve nakliye aracına konulan sayaçlarla petrolün miktarını ölçmekle sorumlu.

Petrol Bakanlığı’na göre Basra Limanı’ndaki nakliye işlemleri gelişkin bir sayaç sistemiyle yapılıyor ve yükleme işleminin son safhasında kullanılan Aldhirah sistemi dışında farklı birkaç kontrol aşamasından geçiyor.

Basra Limanı Müdürü Halil Hantuş da Petrol Bakanlığı tarafından yayımlanan basın açıklamasında şu bilgileri veriyor: “Limanın şu an dört terminalle günde 1,85 milyon varil kapasitesi var. Güney Petrol Şirketi, alıcı şirket ve uluslararası denetim şirketinin temsilcilerinden oluşan bir komisyon, petrol yüklenmeden önce nakliye aracını ölçmekle görevli. Bir ikinci komisyon da nakliye aracına yüklenen petrolün miktarını ölçer. Birinci ve ikinci komisyonun rakamları arasındaki farkın limandaki sayaçlardan çıkan rakamlarla uyumlu olması gerekiyor.”

Al-Monitor’a konuşan petrol uzmanı Hamza El Cevahiri, yabancı petrol şirketlerine lisans verilmeden önce yolsuzluk kaynaklı kaçakçılığın yaygın olduğunu ancak bugün yabancı şirketlerin uyguladığı kapsamlı prosedür nedeniyle bunun zor olduğunu söylüyor. Cevahiri şöyle devam ediyor: “Basra’da faaliyet gösteren ExxonMobil ve BP gibi uluslararası şirketler varil başına para alıyor. Bu denli büyük miktarlar çalınıyor olsaydı şirketler şikâyet ederdi ya da bu işten çekilirdi.”

Konuyu gündeme getiren vekiller ise ikna olmuş değil. Onlar, ülkenin zenginliğinin herkes görmezden gelirken çalındığını söylüyor ve Başbakan ile Etik Komisyonu’nun meseleye eğilmesi gerektiğinde ısrar ediyorlar.

Petrol, Irak ekonomisinin en tartışmalı konularından biri olmaya devam ediyor. Petrol Bakanlığı, yaptığı sözleşmeleri kamuoyuna açıklamazken halk ne anlaşmalardan önceki aşamaları ne de sektördeki mevcut işleyişten haberdar.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: oil export, basra, corruption, iraqi parliament, iraqi oil, oil revenue, oil

Iraklı gazeteci Salam Zidane ekonomik konulara yoğunlaşmaktadır. Yazıları, yerli yayınların yanı sıra El Cezire ve The New Arab gibi uluslararası medya mecralarında yayımlanmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept