Türkiye-PKK çatışması Irak Kürdistanı’nı tehdit ediyor

Türkiye’deki AKP iktidarı PKK’ye karşı son yılların en yoğun operasyonlarını yürütürken Irak Kürdistanı’nın istikrarı bir kez daha tehlikede olabilir. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ile Türk ordusu arasında Cizre’de yaşanan yoğun çatışmaların ardından harap olmuş bir aracın önündeki insanlar, 12 Eylül 2015 Photo by REUTERS/Sertac Kayar.
Mohammed Salih

Mohammed Salih

@mohammedasalih

İşlenmiş konular

turkish elections, turkish-kurdish relations, terror attacks, pkk, krg, justice and development party, iraqi kurdistan, akp

Kas 24, 2015

ERBİL, Irak Kürdistanı — Türkiye’de 1 Kasım erken seçimlerinden ezici bir zaferle çıkan Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarı güçlü bir kararlılıkla PKK’ye karşı operasyonlar yürütüyor. Yeniden başlayan çatışmalar Irak Kürdistanı’nın istikrarını da olumsuz etkileyebilir.

Türk devleti ile PKK arasında yıllardır süren çatışmalar, Türk savaş uçaklarının Irak Kürdistanı’ndaki PKK hedeflerine temmuz sonunda başlattığı geniş çaplı operasyonlarla birkaç yıllık aradan sonra yeniden başlamış oldu. Yaygın bir görüşe göre hazirandaki seçimlerden tek başına iktidar olarak çıkamayan ve köşeye sıkışan AKP bu operasyonları erken seçimleri kazanma hesabıyla başlatmıştı. Hazirandaki seçimlerde mecliste 258 sandalye kazanan AKP’nin tek başına hükümet kurmak için 18 sandalyeye daha ihtiyacı vardı.

AKP hükümeti PKK’ye yönelik askeri operasyonları başlatmak için 22 Temmuz’da Şanlıurfa’da iki polis memurunun öldürülmesini gerekçe gösterdi. Polisler, Suruç’ta sol görüşlü gençleri hedef alan ve İslam Devleti’ne (İD) atfedilen intihar saldırısının ardından öldürülmüştü. Polislerin öldürülmesine ilişkin çelişkili açıklamalar yapan PKK eylemi önce üstlendi, sonra da olayla bağlantısının olmadığını açıkladı.

Gözlemcilere göre AKP’nin PKK operasyonlarını yeniden başlatmasının amacı milliyetçi duyguları kabartmak ve kasımdaki seçimlerde tabloyu lehine çevirmekti. İstediğini alan AKP seçimlerden tek başına iktidar olarak çıktı. Bu, AKP’nin 2002’den bu yana dördüncü iktidarı.

Bu arada Türk ordusuyla PKK arasındaki çatışmanın alevleri Irak Kürdistanı’na sıçradı. PKK hedeflerine düzenlenen yoğun hava saldırılarından biri, Zargali köyünde en az sekiz sivilin ölümüne yol açtı.

Ankara’nın kasım seçimlerinden sonra yeni bir yaklaşım benimseyebileceğine dair umutlar da Türk savaş uçaklarının 2 Kasım, 5 Kasım ve son olarak 20 Kasım’da Irak Kürdistan’ındaki PKK hedeflerine düzenlediği yoğun bombardımanlarla yok oldu.

Türk Dışişleri Bakanı Feridun Sinirlioğlu’nun mesajları da sert ve tavizsizdi. 4 Kasım’da Irak Kürdistanı Başbakanı Neçirvan Barzani ile Erbil’de katıldığı panelde konuşan Sinirlioğlu “PKK gibi terör örgütleri barış sürecinin parçası olmaz.” dedi. Sinirlioğlu Türkiye’nin kökleşmiş Kürt sorununun çözümünde kimi muhatap alacağına ise değinmedi.

Türk güvenlik güçleri ile PKK arasında tırmanan çatışmalar Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ni (KBY) zor durumda bıraktı. Bu çatışma zaten bir dizi zorlukla boğuşan KBY için yeni bir istikrarsızlık unsuru olabilir. Bin kilometreyi aşan bir sınır hattı boyunca İD tehdidiyle karşı karşıya olan Iraklı Kürtler bir taraftan da ciddi bir ekonomik krizin pençesinde. PKK-Türkiye çatışmasının Irak Kürdistanı’na yansıması KBY için yeni ve ciddi bir sorun doğruyor.

KBY Sözcüsü Safin Dizayi durumu Al-Monitor’a şöyle değerlendirdi: “Biz şiddetten yana değiliz. Türkiye bu konuda ne bizim fikrimizi aldı ne de bizi bilgilendirdi.”

Temmuzda PKK tarafından öldürüldüğü iddia edilen iki polise atıfta bulunan Dizayi, “ateşkesi bozdukları” için kuzey Irak’ın Kandil dağında bulunan PKK liderlerini de eleştirdi ve şöyle devam etti: “Sorunların diyalogla çözülmesini teşvik ediyoruz. Geçmişte PKK’yi şiddeti bırakmaya ikna ettiğimiz gibi bu defa da yardımcı olabiliriz.”

PKK dört ay süren çatışmaların ardından seçimlerin daha huzurlu bir ortamda gerçekleşebilmesi için 12 Ekim’de tek taraflı ateşkes ilan etmişti. Ancak Kürt savaşçılar, Ankara’nın seçimlerin ardından PKK mevzilerini bombalaması üzerine Türkiye’deki askeri hedeflere saldırılar düzenleyerek ateşkesi sonlandırdı.

PKK’nin açıklamasında şu ifadeler kullanıldı: “Türkiye'nin demokratikleştirilmesi ve Kürt sorununun çözümü için ciddi bir tutum ve mücadele ortaya konulmamaktadır. Tek taraflı gerçekleşen bu çağrıların mevcut ortamda bir anlamı olmadığı gibi bir sonuç vermediği de görülmüştür.”

Türkiye ve PKK arasındaki çatışmanın daha da tırmanması ve KBY topraklarına sıçraması Iraklı Kürtler için büyük riskler arz edecek.

Irak Kürdistanı ile Türkiye arasındaki ilişkiler son yıllarda büyük bir gelişme gösterdi. Çok değil 2008’de KBY’yi bölgedeki PKK varlığı nedeniyle tehdit eden Türkiye, şimdi KBY’nin petrol ihracatının ana güzergâhı ve başlıca ticaret ortağı hâline geldi.

KBY petrolünü Türkiye’nin Akdeniz’deki Ceyhan limanına taşıyan boru hattına 28 Temmuz’da sabotaj düzenlendi ve saldırıyı PKK üstlendi. KBY yetkilileri olaya sert bir açıklamayla tepki verirken, PKK temsilcileri boru hattının KBY petrolünü taşıdığını bilmediklerini söyledi.

KBY Zargali saldırısı hariç Türkiye’nin Irak Kürdistanı’nda PKK’ye yönelik saldırılarını kınamış değil. Pek çok kişi Türkiye’nin PKK’ye yönelik yeni tutumunu kafa karıştırıcı buluyor.

Washington merkezli Brooking Enstitüsü’nün Orta Doğu uzmanı Kenneth Pollack, mesele Kürt sorunu ve PKK olduğunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın aklını okumanın zor olduğunu söylüyor.

Al-Monitor’a konuşan Pollack’ın değerlendirmeleri şöyle: “Kürt karşıtlığı kartını oynamak Erdoğan’ın seçim zaferinde kritik bir unsur oldu, bu açık. Ancak seçimlerden sonra ne yapacağını bilmiyoruz. ‘Tamam, seçimleri kazanmak için yapmam gerekeni yaptım, şimdi barış sürecine dönebilirim.’ mi diyecek, yoksa ‘Benim için galibiyetin formülü buymuş, aynen böyle devam edeyim.’ diye mi karar verecek? (...) Gerçek şu ki Erdoğan Kürt nüfusuyla savaşını sürdürürse KBY için işler inanılmaz zorlaşacak. Ankara kendi Kürt nüfusuyla savaşırken KBY onunla nasıl iyi geçinebilir?”

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Sosyal mesafe kuralları: Tedbir mi cezalandırma mı?
Sibel Hürtaş | | Eyl 2, 2020
Şehir hastaneleri kara deliği ürkütüyor
Mustafa Sönmez | Türkiye ekonomisi | Ağu 31, 2020
Türkiye-Pakistan yakınlaşması Hindistan’ın tepkisini çekiyor
Amberin Zaman | Savunma ve güvenlik iş birliği | Ağu 27, 2020
Irak’la komşulukta kötüye doğru bir milat
Fehim Taştekin | türk-kürt çatışması | Ağu 16, 2020
Irak su meselesinde Türkiye’ye karşı hangi kozları kullanabilir?
Omar al-Jaffal | Su sorunları | Ağu 12, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Irak'ın Nabzı

al-monitor
Irak su meselesinde Türkiye’ye karşı hangi kozları kullanabilir?
Omar al-Jaffal | Su sorunları | Ağu 12, 2020
al-monitor
Suriye: SDG bölgesindeki suikastlar ne anlama geliyor?
Shelly Kittleson | İslam Devleti | Ağu 10, 2020
al-monitor
Irak Kürdistanı Suriyeli Kürtlere gönderilen insani yardımları engelliyor mu?
Amberin Zaman | Koronavirüs | Nis 22, 2020
al-monitor
Gorani lehçesini yaşatmak isteyen öğretmen Kuran’ı Kürtçeye çevirdi
Dana Taib Menmy | Tehlike altındaki diller | Oca 31, 2020