Lübnan'ın Nabzı

Rusya-İran-Hizbullah askeri üçgeni

By
p
Article Summary
Hizbullah kaynakları Moskova, İran ve Hizbullah’ın eş güdüm hâlinde hareket ettiğini doğrularken Suriye’deki Rus müdahalesinin İran-Hizbullah ekseninin yerini almadığı, bilakis onu tamamladığı anlaşılıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Hizbullah’ın Suriye’deki müdahalesi, açıkça ortaya çıktığı 2012 yazından bu yana hem Lübnan’da hem dışarıda hararetli bir tartışma konusu. Pek çok kişi İsrail karşıtı bir direniş gücü olarak Arap dünyasında büyük destek toplayan Hizbullah’ın Suriye savaşına dâhil olarak imajına zarar verdiğini söylüyor ve bu adımın ne kadar akılcı olduğunu sorguluyor.

Ancak Rusya’nın 30 Eylül’de başlayan Suriye müdahalesiyle gelişmelerin aldığı seyir Lübnanlı hareketin bölgede önemli bir role soyunmuş olabileceğini gösteriyor. Bu süreç yeni bir Orta Doğu’nun doğuşu anlamına gelebilir. Ancak bu ‘yeni Orta Doğu’, İsrail’in “Hizbullah’ı temizlemek” için temmuz 2006’da Lübnan’a savaş açmasından hemen sonra ABD Dışişleri eski Bakanı Condoleezza Rice’ın bahsettiği ‘yeni Orta Doğu’dan çok farklı olur.

Bu savı destekleyen başlıca gösterge şu: Görünen o ki Rusya Suriye’de İran-Hizbullah ekseninin yerini almıyor, bilakis bu ekseni tamamlıyor ve güçlendiriyor. Rus Kommersant yayın grubunun siyasi yorumcularından Sergey Strokan’a göre Suriye’de artık bir “Rusya-İran- Hizbullah askeri üçgeni” söz konusu.

Al-Monitor’un telefonla ulaştığı Strokan’a göre “Hizbullah Rusya’nın bizzat yapmayı göze alamayacağı bazı şeyleri yapabilir.” Bu bağlamda Rusya’nın Suriye’ye kara gücü gönderip göndermeyeceğinin ülkede “hararetli bir tartışma konusu” olduğunu vurgulayan Strokan “Rus kamuoyu Afganistan benzeri bir durumun yaşanmasından endişe ediyor.” diye ekliyor.

Hizbullah ise Rus hava saldırılarının ilk gününden beri oldukça memnun görünüyor. 30 Eylül’deki ilk bombardımanlardan sadece saatler sonra Al-Monitor’a konuşan bir Hizbullah yetkilisi “Rusya’nın Suriye ordusu ve Suriye ordusunun bizim gibi müttefikleri nezdinde karada ortakları var.” demişti.

Başka bir Hizbullah temsilcisi de kısa süre önce Al-Monitor’a Rusya, Suriye ordusu, İran ve Hizbullah’ın eş güdümlü çalışabilmesi için Şam’da ortak bir harekât merkezi kurduğu haberlerini aktardı. İsminin açıklanmaması kaydıyla konuşan yetkili, Hizbullah’la Suriye’deki müttefiklerinin artık bir “süper güçten destek aldığını” ve Hizbullah’ın Suriye ordusuyla birlikte “Moskova’ya hava saldırıları için istihbarat sağladığını” vurguladı.

Rusya ve Çin’le yakın temas içinde olan İranlı bir kaynak ise daha da ileriye giderek Rusların Suriye’ye Hizbullah’ın bölgesel hamisi İran tarafından “getirildiğini” söyledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in askeri müdahaleyi İran Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’nin temmuz sonundaki Moskova ziyareti sırasında planladığı haberleri de bu iddiayı güçlendiriyor.

Kuveyt’teki El Rai gazetesinin dış haberler baş muhabiri Elijah Magnier’in haberine göre taraflar arasında iş bölümü anlaşması yapıldı. Buna göre karadaki İran ve Hizbullah savaşçıları kaybedilen toprakları geri almaya çalışırken Rus uçakları onlara havadan destek sağlayacak.

Öte yandan Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü’nde güvenlik araştırmaları programını yöneten Michael Eisenstadt ve İsrail’in eski askeri istihbarat şefi Amos Yadlin gibi isimler de Rus müdahalesinin Hizbullah ve İran’ın Suriye’deki konumunu güçlendirmekten başka işe yaramayacağı ihtimalini dile getiriyor.

Rus uzmanlar ise müdahalenin Rusya’nın Orta Doğu’da izlediği kapsamlı bir stratejinin parçası olduğuna işaret ediyor. Buna göre Suriye’de kazanılacak bir başarı Putin’e Orta Doğu’da liderlik rolünün önünü açabilir. Yaygın kanı Putin’in böyle bir rolün peşinde olduğu yönünde. Strokan’a göre Putin Suriye’de başarılı olmak için büyük riskler göze aldı ve bu nedenle “kaybetme lüksüne sahip değil”.

Uygulamaya konan senaryo gerçekten buysa ve “Rus-İran-Hizbullah askeri üçgeni” Suriye’de muzaffer olursa Hizbullah sadece Orta Doğu’nun jeopolitiğini değiştiren önemli bir oyuncu olmakla kalmayacak, bu ‘yeni Orta Doğu’da stratejik ortak konumunu kazanacak.

Tuhaf ama uluslararası alanda “terör örgütü” olarak kabul edilen Hizbullah, “uluslararası tanımaya sahip” bir terörle mücadele gücüne dönüşebilir. Tabii, böyle bir sonucun ortaya çıkması garanti değil.

Teröre karşı savaşta Rusya ile İran arasında istihbarat paylaşımı için Irak’ta kurulan ortak harekât merkezi, Moskova’nın İran ve Hizbullah’la eş güdüm yaparak bölgesel etkinliğini büyütmeye çalıştığı savını güçlendiriyor.

İsminin açıklanmasını istemeyen İranlı kaynağa göre Rusya ve Çin, İran ve Hizbullah’ı, ayrıca Hizbullah’ın Yemen versiyonu olarak görülen Ensar Allah grubunu “terörle mücadelede en etkili güçler olarak” görmeye başladı.

Benzer bir görüş dile getiren Strokan, Hizbullah’ın Rusya için “giderek önem kazandığını” vurguluyor ve Rusya'nın liderliğine ilişkin şu değerlendirmeyi yapıyor: “Bunun bölgedeki etkili oyuncularla yakın temas ve iş birliği gerektirdiği açık. Hizbullah’ın rolü de sadece Suriye’yle sınırlı değil.”

Nitekim Hizbullah da Moskova’yla Irak’ta da benzer bir iş birliğine istekli görünüyor. Hizbullah yetkilisi hareketin Irak’taki savaşta da Rusya’yla aynı eş güdüme hazır olup olmadığı sorusuna karşılık başını sallayarak onay veriyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: vladimir putin, russia’s syria policy, russian-syrian relations, russia in iraq, qasem soleimani, military intervention, hezbollah, airstrikes

Ali Rizk is a freelance journalist and writer for various media outlets including Press TV, Asia TV and The Arab Daily News. He has also written for As-Safir and Al-Ahram, and has been working in the field of journalism for 11 years, including five years in Iran. 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept