Filistin'in Nabzı

Filistinli kadınlar kota artırımı istiyor

By
p
Article Summary
Filistinli feminist hareketler FKÖ ile kadın kotalarının artırılmasını görüşürken Hamas’taki kadın varlığı mütevazı düzeyini koruyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

GAZZE ŞEHRİ, Gazze Şeridi — Ürdün Parlamentosu’ndan yansıyan bir görüntü 3 Aralık’ta internette paylaşım rekorları kırdı. “Otur yerine Hind!” başlığıyla paylaşılan videoda milletvekili Yahya El Suud, kadın meslektaşı Hind El Fayez’i meclise taşıyan kota sistemine lanetler yağdırıyordu. Suud defalarca Fayez’e yerine oturmasını söylemiş ama sözünü dinletememişti. Kota sistemi bazılarını öfkelendirse de Arap parlamentolarında kadınların varlığı ancak bu yöntemle güvenceye alınabilir.

Araştırmacı Nibal Savabte’nin seçim haberlerinden derlediği 2006 tarihli araştırmasına göre Arap parlamentolarında kadın oranı sadece %4,6’ydı. Oysa bu oran Afrika’da %12, Avrupa ve Amerika kıtlarında da %16’ydı. Dünya genelinde ise kadın vekillerin oranı %13’ü geçmiyor. Bu rakam aynı zamanda Filistin meclisindeki kadın oranını ifade ediyor.

1996 seçimlerinde sadece beş kadın meclise seçilirken feministlerin %20 kota mücadelesinin ardından bu sayı 2006 seçimlerinde 17’ye çıktı. Filistinli Kadınlar Genel Birliği (FKGB) feminist örgütlerle iş birliği hâlinde kota oranını şimdi %30’a çıkarmaya uğraşıyor.

FKGB, 5 Ocak’ta Filistin Kurtuluş Örgütü’nde (FKÖ) yer alan partilerle, öğretmen, basın ve hukukçu birlikleriyle bu örgütlerin kendi içlerindeki kadın temsilini artırmaları için görüşmeler başlattı.

FKGB üyesi Neval Zakut’un Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre meslek birlikleri, siyasi partiler ve parlamentoda kadın temsilini güvenceye alan kotaların artırılmasına dönük çalışmalar yoğun şekilde devam ediyor. Bu faaliyetler, BM Kadınlar Birimi ile kadınların siyasette karar verici pozisyonlarda yer almasına dönük ortaklaşa yürütülen bir girişimle ivme kazanmış.

Ataerkil toplumlarda kotanın gerekli olduğunu vurgulayan Zakut “Şu ana kadar yapılan toplantılarda kadın kotasının Gazze ve Batı Şeria’da Kudüs dâhil %20’den %30’a çıkarılması konusunda tam bir mutabakat söz konusu.” diyor.

Kota artırım taleplerinin niçin bu dönemde yoğunlaştığı sorusuna karşılık ise feminist aktivist Andalib Advan, parlamento ve devlet başkanlığı seçimlerinin her an ilan edilebileceğini, dolayısıyla hazırlıklı olmak gerektiğini kaydediyor. Feminist hareketin seçim yasalarında değişiklik için bastırmasının tam zamanı.

Advan sözlerini şöyle sürdürüyor: “2006 seçimlerinde kotanın %20 olması gerekiyordu ama oran %13’te kaldı. Bu nedenle şimdi kotanın %30 olmasını istiyoruz ki meclisteki sandalyelerin en az %20’si kadınların olsun.”

FKGB’nin 10 Şubat’ta El Fetih ve solcu partilerle yaptığı toplantıya katılan Advan, parti yöneticilerinin kadın temsiline dair toplantıda verdiği bilgileri şöyle aktardı: Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nde üyelerin %12’si, yöneticilerin de %17’si kadın. Filistin Arap Cephesi ve Filistin Ulusal Girişimi’nde ise kadınlar üyelerin sırasıyla %40’ını ve %30’unu oluşturuyor. Bir kadının -Zahire Kemal’in- başkanlık ettiği Filistin Demokratik Birliği’nde ise yöneticilerin %30’dan fazlası kadın.

Şunu da hatırlatalım ki 1996’da yapılan ilk Filistin devlet başkanlığı seçimlerinde Yaser Arafat’ın tek rakibi de bir kadındı: feminist Semiha Halil.

2006 meclis seçimlerinde nispi temsil sistemiyle seçilen sandalyelerin yarısı için Batı Şeria’da kadınlara %20 kota ayrıldı. Bölge bazlı sisteme göre seçilen diğer yarısında ise kota yoktu.

Hamas FKÖ’de yer almadığı için FKGB toplantılarının dışında kalıyor. Ancak Hamas mensubu katınlar kota sistemini destekliyor ve FKGB bundan pek hoşnut görünmese de toplantılara gidiyor.

Al-Monitor’a konuşan Hamas bağlantılı milletvekili Huda Naim “Kota sistemi bende erkeklere karşı bir rekabet duygusu uyandırmasa da şu aşamada önemli.” diyor.

Kadınların kotasız seçim kazanma şansının düşük olduğunu belirten Naim, parti desteği olmaksızın bağımsız hiçbir kadının Batı Şeria veya Gazze’de seçim kazanamadığına dikkat çekiyor. Naim’e göre kota sistemi, kadınların seçimlerde yer almasını onaylamayan ataerkil toplumlara özgü bir uygulama.

FKGB’nin kota artırma çalışmalarına da değinen Naim, kendisi de dâhil Hamaslı kadınların siyasi ve şekli koşullar nedeniyle FKGB toplantılarına ve feminist kuruluşların etkinliklere çağrılmadığını söylüyor.

Naim şöyle devam ediyor: “Kotanın %30’a çıkarılmasını kesinlikle destekliyorum. Kadınlara adil muamele öngören yasaların çıkabilmesi için parlamentoda daha fazla kadına ihtiyacımız var. Kadın vekillerin yetersizliği nedeniyle bugün kadın haklarına dair yasalar çıkarmak olağanüstü bir çaba gerektiriyor.”

Hamas, hareketin genelinde ve Şura Konseyi’ndeki kadın oranının açıklanmasına onay vermiyor. Naim’in verdiği bilgiye göre Hamas Şura Konseyi’ndeki kadın sayısı, hareketteki kadın üye oranına göre belirleniyor. Naim “Şura Konseyi, kadınların erkeklere katıldığı tek Hamas organı. Diğer tüm erkek egemen birimler için kadınlardan oluşan muadiller var.” diyor.

Kadınların yapılacak ilk seçimlerde daha fazla sandalye kazanabilmesi için kota tek başına yeterli değil. Mevcut ikili oylama sisteminin yerine tümüyle nispi temsil sistemine geçilmesi gerekiyor. Şu an vekillerin sadece %50’si nispi temsil sistemiyle seçiliyor. Geri kalan %50 sandalye içinse birden fazla vekilin seçildiği bölgelerde münferit adaylar yarışıyor. Bu ikinci yöntemde parti listeleri yerine aileler ve aşiretler etkili oluyor ve bu da kadınların kaybetmesinde başlıca etken oluyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: women's quotas, women's role, palestinian society, palestinian politics, palestine, hamas, gaza strip, elections

Asmaa al-Ghoul, Al-Monitor’un Filistin’in Nabzı bölümünün yazarlarındandır. Gazze’de Refah Mülteci Kampı’nda yaşayan al-Ghoul, gazetecilik yapmaktadır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept