رفتن به محتوای اصلی

حضور زنان لبنانی در پارلمان هنوز با موانعی مواجه است

علیرغم اینکه لبنان کشوری پیشرو در زمینه حضور زنان است, اما هنوز زنان در لبنان نتوانسته اند آنطور که باید در عرصه سیاست عرض اندام کنند. بطور مثال اغلب آنها زمانی به پارلمان راه می یابند که یکی از بستگان آنها از دنیا رفته و آنها می خواهند بر جای او بر کرسی پارلمان تکیه زنند.
Lebanon's Prime Minister Fouad Siniora (L), Sunni Muslim politician Saad al-Hariri (C), leader of the anti-Syrian alliance, and Education Minister Bahia al-Hariri greet supporters during a parliamentary election campaign at al-Hariri's house in Beirut May 21, 2009. Lebanon's parliamentary election on June 7 is expected to be a tight contest in which Hezbollah and its allies are hoping to reverse the slim majority held by an anti-Syrian coalition that enjoys U.S. and Saudi backing. REUTERS/Jamal Saidi (LEBAN

فقط تعداد اندکی از زنان لبنانی به عالم سیاست راه یافته اند که البته آن هم اغلب پس از مرگ یکی ار اعضای خانواده بوده است. این عجیب نیست که بگوییم زنان لبنانی زمانی به پارلمان راه می یابند که سیاه پوش هستند. با اینکه لبنان جامعه بازی است اما هنوز تحت فرهنگ مرد سالار بوده که حضور زنان در پستهای مهم دولتی و پارلمان را با موانع جدی مواجه می کند.

از ۱۲۸ نماینده پارلمان کنونی لبنان تنها ۴ نفر آنها زن هستند. ستریدا طوق جعجع نماینده ای از منطقه بشری است. جیلبرت زوین کرسی خود را به نمایندگی از منطقه کسروان و با حمایت ژنرال میشل عون بدست آورده است که رییس جریان تغییر و اصلاحات است. بهیه الحریری که نماینده ای از شهر صیدا و از حرکت آینده سنی است و نایله تونی مکتبی کرسی مسیحیان ارتدوکس پیرو کلیسای یونان را در اختیار دارد.

بر اساس گزارش رسانه ها, در سال ۲۰۰۹ تنها ۱۲ تن از ۵۸۷ نامزدهای انتخاباتی را زنان تشکیل می دادند. بر اساس اظهارات امیل خوری که خبر نگار است , دولت کنونی لبنان زنانی را در خود جای داده است همانند جناب قاضی الیس شبطینی , در حالیکه سه تن دیگر هم سمتهای دیگری داشتند مانند رعیا الحسن که وزیر امور مالی در سال ۲۰۰۹ بود یا بهیه حریری که وزیر تعلیمات در سال ۲۰۰۹ بود یا نائله معوض که وزیر امور اجتماعی در سال ۲۰۰۵ بود یا لیلی صلح که وزیر صنایع در سال ۲۰۰۴ بود.

درحلیکه لبنان قبلا در میان کشور های پیشرو در زمینه حرکت ها و فعالیتهای زنان بود , پس از دوران نبرد ها در سال ۱۹۵۲ دچار پسرفتتهایی در این زمینه شد. در حالیکه اکنون در لبنان تنها ۳/۱٪ از کرسیهای پارلمان در اختیار زنان است , جمهوری اسلامی ایران هم همین درصد از حضور زنان در پارلمانش را دارد که این به نوبه خود از کویت با ۶/۲٪ و اردن با ۱۲٪ هم کمتر است.

آقای پل طبر که استاد جامعه شناسی در دانشگاه آمریکایی لبنان است به المنیتور گفت: زنان در عرصه سیاسی لبنان نقش ناچیزی دارند که این انعکاسی از ارزشهای مردسالارانه جامعه لبنان است.

اغلب زنانی که به عالم سیاست راه یافتند , تنها پس از مرگ یکی از اعضای خانوادشان بود که نامشان بعد از آن در لیست نامزدها قرار گرفت.

بطور مثال , نائله معوض همسر نخست وزیر سابق لبنان مرحوم رنه معوض بود که در طی یک انفجار در سال ۱۹۸۹ کشته شد. او در سال ۱۹۹۱ قبل از آنکه جزو اعضای دولت شود , به نمایندگی پارلمان رسیده بود.

بهیه حریری یکی از کاندیداهای بالقوه برای پست نخست وزیری پس از ترور برادرش رفیق حریری در سال ۲۰۰۵ بود. خانم نیلی توینی هم که نماینده پارلمان است پس از کشته شدن پدرش مرحوم جبران توینی در طی یک انفجار در سال ۲۰۰۵ , به این سمت رسید.

ستریدا طوق جعجع هم پس از زندانی شدن همسرش سمیر جعجع که رییس حزب مسیحی نیروهای لبنان بود و به مدت ۱۱ سال در طی اشغال لبنان توسط سوریه بزندان افتاد  , پایش به عالم سیاست باز شد.

طبر می گوید: زنان نوعا در عالم سیاست لبنان فقط صندلیهای خالی اقوام ترورشده خود را پر می کنند. آنها آن مسند را تا زمانی نگه می دارند که فرد دیگری در خانواده به سن و سالی برسد که بتواند این مسند را از آنها تحویل بگیرد. این جامعه شناس همچنین معتقد است که در لبنان همیشه از نزدیکترین فرد به شهید سیاسی انتظار می رود که مسوولیت دوام و قوام خاندان را بر عهده بگیرد و در مجموع مسوول تداوم حیات سیاسی خانواده باشد بالاخص انتظار می رود که او تضمین کننده نمایندگی کل آن منطقه و آن جامعه باشد.

حضور کم رنگ زنان در عالم سیاست در سطوح درون حزبی نیز انعکاس یافته است. سال گذشته نتایج یک تحقیق سراسری که توسط انجمن دموکراتیک زنان لبنانی صورت گرفته بود , منتشر شد. نام این تحقیق نیاز سازماندهی و برنامه ریزی برای گسترش حضور زنان در احزاب سیاسی و اتحادیه های صنفی در لبنان بود.

این تحقیق در میان ۶ حزب از ۱۲ حزب سیلسی لبنان انجام شده بود و نشان میداد که در میان این ۶ حزب فقط ۲ زن در کادر رهبری حزب وجود دارند. هیچکدام از این احزاب سهمیه ای حداقلی برای عضویت زنان در نظر نگرفته بودند: ۳۳٪ از آنها بطور کلی مخالف با دادن سهمیه به زنان بودند , ۵۰٪ از آنها برخی زنان را به سمت های بالای حزبی گمارده بودند , و ۱۶/۶٪هم زنان را کاندیدای انتخابات پارلمان کرده بودند.

درست برعکس , نتایج تحقیق از اتحادیه های صنفی حاکی از آنست که در ۶ اتحادیه از مجموع ۸ اتحادیه , حضور زنان چیزی بین ۴۰٪ تا ۷۵٪ است.

امیل خوری به المنیتور گفت: ما در زمینه حضور زنان در بخشهای سازمانهای عمومی و وزارتخانه ها پیشرفتهایی میبینیم. زنان اغلب پرکار تر از مردان بوده و کمتر از مردان به فساد اداری دچار می شوند.

خانم معوض که نماینده پارلمان است عقیده دارد که در میان سطوح پایین تر و در میان حوزه های انتخابیه , احزاب و مردم حداقل سهمیه هایی برای زنان کنار می گذارند. او به المنیتور گفت: این سیستم سهمیه ای که از دوران اشغال لبنان توسط سوریه به جای مانده موجب پیچیده تر شدن نقش زنان در سیاست است.

طبر میگوید : اعمال سهمیه  برای حضور زنان , راهیابی آنانرا به عالم سیاست تسهیل می کند. با  نگاهی به اردن در میابیم که آنها سهمیه ۱۲٪ به زنان برای نمایندگی پارلمان اختصاص داده اند که می شود ۱۸ کرسی از مجموع ۱۵۰ کرسی. به نظر من اعمال سهمیه برای زنان باید همواره یکی از مطالبات اصلی آنها باشد.

بجز مساله سهمیه سیاسی بانوان , مشکلی دیگری در سیستم قانونی و مربوط به احوال شخصیه  وجود دارد که شامل قوانین ازدواج , طلاق و ارث می باشد که تحت قوانین مذهبی ده گانه ای است که در مورد هفتده مذهب مختلف اعمال می شود.

این قوانین مربوط به احوال شخصیه , باعث سرکوب آزادی های مدنی در مسایل مربوط به ازدواج , طلاق و ارث بعلاوه سایر مشکلات است که باعث می شود هر جامعه ای در لبنان به سبک و سیاق خودش بخواهد زندگی کند و قوانین خودشان را در بین  خود اجرا کنند. خانم معوض می گوید: هر زمان که صحبت از قوانین مدنی و تعلیمات است , برابری حقوق زن و مرد , اصلی تریت خواسته زنان لبنان است.

  قوانین مدنی میتوانند در بدور نگه داشتن جامعه مختلف المذاهب لبنان از درگیریهای قومی و مذهبی نقش عمده ای ایفا کنند که البته این به نوبه خود موجب باز شدن راه زنان برای راهیابی به سطوح بالای قدرت سیاسی است.

لکن خانم معوض بر این عقیده است که زنان لبنانی پیوسته در تلاش برای بالا کشیدا خود از نردبان قدرت از طریق سازماندهی و گروهای مدنی هستند تا بتوانند در تصمیمگیریهای عمده کشور نقشی اساسی داشته باشند.

او همچنین اضافه کرد: سازمانهای زنان به اندازه کافی فعال نیستند و با هم همکاری هماهنگی هم ندارند. خانم معوض توصیه می کند که آموزش زنان و آماده کردن زنان در درون احزاب برای پذیرش سمت های بالای سیاسی می تواند در این باره راه گشا باشد.

او گفت: لابی گری هم در جهت به قدرت رساندن زنان در لبنان باید در میان امور مهم قرار بگیرد. 

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial