Putin’in olası Ukrayna zaferi Türkiye’nin rotasını zorlar
Erdoğan ikili oynuyor; Ukrayna’ya verdiği destekle ABD’yi memnun ederken yaptırımlara uymayıp hava sahasını açık tutarak Türkiye’yi Rusya için nefes borusu olarak konumlandırıyor. Putin de bu ikili oyuna ikili oyunla yanıt verebilir.
Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı karşısında ne Kiev ne de Moskova’dan vazgeçebileceklerini belirten Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın izlemeye çalıştığı “denge siyaseti” basitçe bir çekilmeyi içermiyor. Erdoğan bu krizde Türkiye’yi herhangi bir NATO üyesinden farklı bir yere konumlandırıyor. Bunda NATO’yu memnun edecek ve Rusya ile ilişkileri tehlikeye atacak boyutların yanı sıra NATO’nun ittifakla uyumsuz bulacağı ve Moskova’nın memnun kalacağı yönler de var. Erdoğan, Rusların işini zorlaştıracak şekilde Ukrayna’nın askeri kapasitesini artırırken Rusya’dan da Ankara’nın ikili siyasetindeki avantajlı taraflara bakmasını istiyor.
Kuşkusuz Ukrayna krizi Türk-Rus ilişkilerinin seyrini yeniden kodlayacak bir potansiyel taşıyor. Rusya lider Vladimir Putin, Erdoğan’ın ikili oyununa ikili oyunla yanıt verebilir. Yani 2015’te Suriye’de Rus uçağının düşürülmesinin ardından izlenen yaklaşımda olduğu gibi intikamı zamanı geldiğinde almak kaydıyla Batılı güçlerin yaptırımlarına eşlik etmeyen bir Türkiye’nin Rusya için nefes borusu olan pozisyonunu kullanabilir. Yine de bu yaklaşım Suriye gibi karşılaşma sahalarında Türkiye’ye “güvenli oyun” garantisi sunmuyor.
Evvela Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin tam anlamıyla uygulanması kararı, talep Kiev’den geldiği için, doğrudan Rusya’nın aleyhine bir durum olarak algılandı. Bu karar, Batılı başkentlerde Türkiye’nin NATO’ya uyumu bakımından olumlu bir gelişme olarak not edildi. Ankara’nın Boğazları savaş gemilerine kapatmasına bağlı olarak Rus gemileri Karadeniz’e hapsolurken bundan, Suriye’deki operasyonların etkilenmesi muhtemel. Fakat Suriye ordusunun İdlib’in güney çeperlerindeki operasyonları şimdilik Rusya’nın hava desteğiyle sürüyor. Dahası İstanbul ve Çanakkale boğazları sadece Rusya’ya değil Ukrayna’ya yardıma gidecek yabancı savaş gemilerine de kapandığı sürece Moskova’nın bunu dert etmesi beklenmiyor. Esasen Türkiye 1936’da anlaşma müzakere edilirken Rus tarafının koşullarına göre belirlenmiş olan 19’ncu maddeyi uyguluyor. Kitabına uygun uygulandığı takdirde Rus tarafının bundan ancak memnun olması gerekir.
Türk-Rus ilişkilerinde asıl arıza noktası Bayraktar TB2 silahlı insansız hava araçlarının (SİHA) rolü. TB2’nin gidişattaki ağırlığını tespit etmeye yarayacak askeri-teknik bilgi henüz yok. Yine de Ukraynalı yetkililerin Bayraktarların temini ve kullanımıyla ilgili açıklamaları tartışmayı alevlendiriyor. Bu açıklamaların gerçeği ne kadar yansıttığı sorusuna “Kiev, NATO’yu işin içine çekmeye çalıştığı gibi Türkiye’yi de taraf olmaya zorluyor” tespiti eşliğinde bakmak gerekiyor.
