Türkiye aleyhine tahkim süreci her şeyi belirsizleştirmişken Irak Yüksek Mahkemesi’nin Irak Kürdistanı’nın petrol ve doğalgaz yasasını Irak anayasasına aykırı bulması, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kürt gazı hayaline gölge düşürdü. Tahkimden çıkacak tazminat kararına rağmen petrol alımını sürdüren Erdoğan, siyasi-ekonomik gücüne dayanarak Irak yargısını da umursamayabilir. Fakat Erdoğan’ın umursamak zorunda olacağı başka mali ve teknik açmazlar var.
Türkiye’nin Kürdistan’ın enerji kaynaklarına ulaşma süreci sıra dışı hikâyeler barındırıyor. Biraz geriye gidersek, ABD’nin Irak’ı işgale hazırlandığı günlerde Kürtler artık Saddam Hüseyin’in kısa sürede gideceğini görüp enerji alanına yatırımcı arıyordu. Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) Başkanı Celal Talabani, Mart 2002’de Türk pasaportuyla Ankara’ya gelmişti. Talabani, Sheraton Otel’de kahvaltıda Epik İnşaat’ın sahibi Mehmet Sepil ile buluştu. “Taq Taq sahasını size verelim, geliştirin” diye teklifini patlattı. “Şimdi girin, bir koyup bin alın” diye ekledi. Sepil şaşırmıştı, sonuçta tecrübesi Amerikan ve NATO üslerindeki inşaat projeleriyle sınırlıydı. “Petrolle ilgim arabamın deposuna koyduğum benzinle sınırlı” diyecekti.
Sepil konuyu telefonda Çukurova Grubu’nun sahibi Mehmet Emin Karamehmet’e açtı, sonra ikili İstanbul’da buluşup 20 dakikada Genel Energy’nin kurulmasına karar verdi. Kürdistan’a altı kişilik heyet gönderildi. Üretim paylaşım anlaşmasıyla Taq Taq’ta işe koyulan Genel Energy, kurduğu konsorsiyumlarla operasyonlarını çok sayıda sahaya yaydı. Talabani’nin dediği olmuştu; Genel Energy hızla parlamış, 2011’de şirketin yarısını Nat Rothschild’in Valleres’ine 2.1 milyar dolara satmıştı.
Irak Anayasası 2005’te, petrol ve doğalgaz yasası 2007’de yazıldı. Kürdistan da kendi yasasını 2007’de çıkarttı. Basitçe federal hükümetin petrol yönetimini bölgesel hükümetler ve vilayetlerle birlikte yürüteceği yazılıydı. Kürdistan’dan çıkan petrol ve doğalgaz Irak devlet şirketi SOMO üzerinden satılacak, Kürdistan da bütçeden yüzde 17 pay alacaktı. İşler mevzuattaki gibi yürümedi.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
