Ana içeriğe atla

Siyasi ayrışma Haşdi Şabi’de kavga çıkardı

Irak’ta yeni hükümeti kurma çalışmaları Şii gruplar arasında gerilimi yükseltirken Haşdi Şabi içindeki İran yanlısı gruplar Haydar El Ebadi’nin ikinci kez başbakan olmasına güçlü direnç sergiliyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
RTR36GIM.jpg

Irak’ta Haşdi Şabi olarak da bilinen Halk Seferberlik Birlikleri’nde (HSB) önemli bir ayrışma yaşanıyor. Kavganın bir tarafında İran’a bağlılık duyanlar bir tarafında da Başbakan Haydar El Ebadi’ye sadık ve ülkenin en yüksek dini otoritesi Ali El Sistani’ye yakın olanlar var. Yeni hükümetin kuruluşuyla ilgili anlaşmazlıklar bu kavgayı son günlerde iyice büyüttü.

Aralarında Asaib Ehl El Hak, Hizbullah Tugayları, Bedir Örgütü ve Seraya El Horasani’nin bulunduğu 11 İran yanlısı HSB grubu 5 Eylül’de Mukteda El Sadr önderliğindeki Sayrun İttifakı ve başka bazı siyasi partilerle büyük bir blok kurmaya çalışan Ebadi’yi kınayan ortak bir açıklama yaptı. Bundan kısa süre önce Ebadi HSB’nin başındaki isim olan Falih El Fayad’ı görevden almıştı. Bu kararın gerekçesi Fayad’ın güvenlik görevlilerine konan siyasi müdahale yasağını çiğneyerek HSB-Fetih İttifakı’na destek beyan etmesiydi.

Açıklamada imzacı örgütlerin “El Sabhan ve McGurk tarafından kurulan bir hükümeti kabul etmediği” kaydedildi. Kastedilen isimler Suudi Arabistan’ın Körfez işlerinden sorumlu Devlet Bakanı Samir El Sabhan ve ABD’nin İslam Devleti’yle mücadele koalisyonu nezdindeki özel temsilcisi Brett McGurk idi. Örgütler “bu alçak komploya” geçit vermeyeceklerini vurgulayarak “Irak’ta her türlü dış gücün gayrimeşru varlığının şiddetle kınadıklarını” ve bunlara “işgalci güç” muamelesi yapılacağını belirttiler.

Bu arada El Hayat gazetesi 5 Eylül’de, Fayad’ın görevden alınması ve yardımcısı Ebu Mehdi El Mühendis’in yetkilerinin askıya alındığı haberleri üzerine bir dizi HSB grubunun Ebadi’ye kazan kaldırdığını bildirdi. İran yanlısı bir isim olan Mühendis ABD tarafından terörist sayılıyor.

Öte yandan Sistani’yle bağlantılı olan El Abbas Muharip Tümeni gibi başka bazı HSB grupları Ebadi’ye bağlılıklarını sürdürüyor ve bahsi geçen 11 grubun aksine hiçbir siyasi konu veya çatışmaya karışmıyor.

Her şeyin üstüne El Abbas Muharip Tümeni lideri Şeyh Meysem El Zaidi ile Mühendis arasında sözlü kavga patlak verdi. Mühendis bütçe ve silah dağıtımında adil davranmamakla itham ediliyordu. Görünen o ki Mühendis İran yanlısı HSB gruplarına öncelik tanıyor, Irak’taki Şii dini makamlara yakın duran gruplara ise bu bağlarını kesmeleri için baskı uyguluyor. Oysa İran yanlısı HSB grupları muadil siyasi partilerle bağlarını sürdürüyor.

İmam Ali Türbesi yöneticilerinden Nizar Habil El Metin mayıs 2016’da Mühendis’i İmam Ali Muharip Tümeni’ne el koymak ve savaşçılarına baskı uygulamakla suçlamıştı. Söz konusu grup Necef’teki dini makamlara yakın. Grubun komutanı Abbas Ebu Tabih’in de daha sonra teyit ettiği gibi Metin Başbakan’dan Mühendis’in görevden alınmasını istemişti.

Son aylarda ise bazı HSB gruplarının silah depolarında patlamalar yaşandı. Bu grupların İran yandaşı olmaması, patlamalarda İran yanlısı grupların parmağı olabileceği kuşkusuna yol açtı.

20 Ağustos’ta önemli bir basın toplantısı gerçekleştiren Zaidi, isim vermeden silah ve mühimmat depolarının “El Abbas Muharip Tümeni’nin askeri altyapısını zayıflatmak ve yok etmek” isteyen bazı gruplar tarafından hedef alındığını söyledi. El Abbas’a ait malzemenin bir aydan az bir sürede dört kez hedef alındığını vurgulayan Zaidi, olaylar esnasında kimliği belirsiz insansız hava araçlarının varlığından söz etti: “Yukarıda dost olmayan insansız hava araçları uçuyordu. Biz bunları kendi cihaz ve radarlarımızla tespit ettik. Resmi makamlar uçakların dost ya da bilinen bir tarafa ait olmadığını söylediler.”

El Abbas’ın gördüğü zarar o kadar büyüktü ki Zaidi hükümete, HSB’ye ve ortak harekât merkezine seslenerek grubun görevini yerine getirebilmesi için kayıpların telafi edilmesini istedi. İmam Ali Tümeni’nden El Abbas’a beş ton malzeme hibe edildi.

Irak’ta askeri gelişmeleri izleyen Tactical Cell isimli bağımsız grubun başkanı Hasan El Haccac’a göre depoları saldırıya uğrayan sadece El Abbas değil.

Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Haccac şu bilgileri verdi: “Temmuz başından ağustos ortalarına kadar farklı HSB gruplarına ait yedi silah ve mühimmat deposu hedef alındı. İlk patlamada insanlar bunun yanlış depolama koşullarından kaynaklandığını düşündüler. Patlama Bağdat’ın Sadr Kent semtindeki Hüseyiniye’de bulunan ve Sadr’ın Seraya El Selam grubuyla bağlantılı bir silahlı grubun deposunda yaşandı. Ancak patlamaların kısa aralıklarla devam etmesi ve Ammar El Hekim’e yakın Fecir Alayı’nı, ayrıca Şii dini merciiyle bağlantılı İmam Ali ve El Abbas gruplarını hedef alması bunların kasıtlı olduğu şüphesini doğurdu.”

Patlamalardan etkilenen grupların ortak bir özelliği vardı: Hiçbiri Mühendis’e yakın değildi. Bu da İran yanlısı yapıların, “direniş ekseni”nde vücut bulan İran’ın bölgesel politikasına uymayan Şii grupları yok etmeye çalıştığı kuşkusunu doğurdu.

Asaib Ehl El Hak Sözcüsü Naim Abudi patlamalarda İran yanlısı grupların parmağı olduğunu reddetti. Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Abudi şöyle konuştu: “Bu suçlamaların arkasındaki amaç HSB içinde sorun yaratmak. İslam Devleti ortaya çıktığından beri ihtilaf çıkarmayı amaçlayan bu senaryolar ikide bir tekrar ediyor.”

Tüm bu gelişmeler, yeni Irak hükümetinin İran yanlısı veya bağımsız olmasına bağlı olarak HSB’de kapsamlı bir değişim ve görevden almalar olabileceğine işaret ediyor.

More from Hamdi Malik