Ana içeriğe atla

Kürt referandumu Iraklı Sünnileri de cesaretlendirdi

Irak’ta geçen ay yapılan Kürt bağımsızlık referandumu ülkedeki Sünni kesimleri özerk Sünni bölgesi konusunda cesaretlendirdi. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
RTSNAQR.jpg

BAĞDAT — Irak’ta özerk bir Sünni bölgesi kurma girişimlerine hız veren Sünni gruplar Kürt referandumunu kendileri için fırsat addediyor.

Ninova’daki Arap aşiretlerinin sözcüsü Müzahim El Huveyt, 3 Ekim’de bir İsrail televizyonunda yaptığı açıklamada özerk bölge taleplerine ilişkin şöyle dedi: “Arap Sünniler ağır can kayıpları ve zorunlu göçle karşı karşıyalar ve hükümet zorunlu göçe maruz kalan Sünnilere el uzatmış değil. Kürdistan bağımsız bir devlet olma yolunda. Biz de özerk bir Sünni bölgesi kuracağız.”

Huveyt Sünni girişiminin geçmişte birçok kez tekrarlanan bağımsız bölge talebini içerip içermediği konusunda ise Al-Monitor’a konuştu: “Musul’daki Sünni şeyhleri, batıdaki bölgelerde, yani Anbar, Ninova, Selahattin ve Diyala’da yaşayan muhataplarıyla irtibata geçerek konuyu görüşmeye başladılar. İkinci adım merkezi yönetim içindeki Sünni taraflara projeyi benimsemeleri için baskı yapmak olacak. Hükümete muhalif olan ve siyasi süreci boykot eden Sünni grupların çoğu bağımsızlık projesi konusunda hevesli. (...) Girişim Bağdat Kemeri’ndeki Sünnileri de kapsıyor ve hükümet de bunun bilincinde. Bu nedenle bu bölgede yaşayan Sünnileri göçe zorlamaya yönelik güvenlik faaliyetleri içinde.”

Irak Hükümet Sözcüsü Saad El Haditi ise Huveyt’in hükümetin Sünni projesinden haberdar olduğuna ilişkin sözlerinin üzerinde durulmaması gerektiğini söyledi. Al-Monitor’a konuşan Haditi şöyle dedi: “Irak hükümeti siyasi grupların resmi tutumlarını muhatap alır. Bu grupların hiçbiri hükümete bu konuda bir talep iletmiş değil. (...) Bu yönde her türlü talebin, konunun anayasaya uygunluğunu denetleyen Yüksek Seçim Kurulu’na iletilmesi gerekiyor. Irak Anayasası özerk bölgelerin kurulmasına olanak tanıyor.”

Kürtlerin bağımsızlık girişimleri toplumun Sünni kesimleri ve seçkinlerini de benzer adımlar atma konusunda cesaretlendirmişe benziyor. Ancak uluslararası toplum, ABD ve merkezi Irak hükümeti Kürt bağımsızlık referandumunu tanımıyor, İran ve Türkiye de Kürdistan’ın referandum sonuçlarını geçersiz saymaması durumunda askeri müdahale ve ekonomik yaptırım seçeneklerini değerlendiriyor.

Irak’ın kuzey ve batı kesimlerinde özerk bir Sünni bölgesi kurulması fikri yeni değil. Eski Irak Parlamentosu Başkanı Usame El Nuceyfi 30 Haziran 2011’de özerk Sünni bölgesi fikrini gündeme getirdiğinde muhtelif tepkilerle karşılaşmıştı.

Özerk bölge fikri 2011’in son aylarında Diyala, Selahattin ve Anbar’da yoğun destek görmeye başladı. Ardından hükümete özerk bölgeden vazgeçilmesi için bir dizi talep sunuldu ve 14 günlük bir süre tanındı.

Iraklı Sünniler 2012’de de özerklik taleplerini yinelediler. 2011’deki taleplere Iraklı Sünnileri savunan siyasi partilerden de destek geldi ve ülkenin batısında bir özerk bölge kurulmasının Sünnileri birleştirerek çatışmaları önleyeceği öne sürüldü.

Musul belediye meclisinin üyeleri 2014’te, Musul’da doğru zamanda kurulacak bir özerk bölgenin Katar ve Suudi Arabistan tarafından da destekleneceğini dile getirdiler.

2 Haziran 2016’da ise Iraklı iş adamı Hamiş El Kancar’ın yaptığı özerk bölge çağrısı sosyal medyada yankı uyandırarak Sünni aktivistlerin desteğini topladı.

Öte yandan özerk bölge fikrine sıcak bakmayan Sünniler de var. Irak Parlamentosu’nun Ninova Milletvekili Abdurrahman Alluyzi Al-Monitor’a şöyle dedi: “Mezhepsel kaygılarla kurulacak özerk Sünni bölgesi Sünnilerin menfaatine olmaz. Çünkü böylesi bir proje ülkedeki mezhepsel bölünmeyi artırır. (...) Sünni bölgelerinde özerk yönetim ilan edilmesinin bu aşamada bir faydası yok çünkü bu bölgelerin kendilerine ait mali kaynakları yok ve uluslararası toplum, merkezi hükümet ya da yerel Sünni ve Şii güçler bu fikri desteklemez. (...) Bazı Sünni liderler özerk bölge için Kürdistan’daki Kürt liderlerle ittifak kuruyorlar. Irak Kürdistanı Başkanı Mesud Barzani azami sayıda Arap bölgesini Kürdistan topraklarına katmak için elinden geleni yaparken Sünni liderler Kürtlerin desteğini kaybetmemek için sessiz kalıyorlar.”

Irak Anayasası ülke içinde merkezi hükümetin onayıyla özerk bölgeler kurulmasına imkân tanıyor. Ancak Kürtlerin milliyetçi heveslerle bağımsızlık referandumuna gitmeleri ve Sünni liderlerin ülkenin batısında mezhebe dayalı bir özerk bölge talep etmeleri merkez ve güneydeki Şiileri de Basra’da bir özerk bölge kurmaya sevk edebilir. Böylesi çağrılar üzerine Ninova’daki Hristiyanlar da Ninova’da dine dayalı bir özerk yönetim talep edebilir. Bu da Irak’ın 1921’den bu yana koruduğu devlet kimliğini kaybetmesine yol açar ve bölünme taleplerinin komşu ülkelere sıçrama kaygılarını artırır.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial