Ana içeriğe atla

Ürdün ve Filistin konfederasyon yolunda mı?

Filistinli yetkililer Ürdün ile ileri iş birliği ve konfederasyon fikri için bastırıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Jordan's King Abdullah II is hugged by Palestinian President Mahmoud Abbas upon the king's arrival in the West Bank city of Ramallah, August 7, 2017. REUTERS/Mohamad Torokman - RTS1APAM

Filistin Yönetimi’ne duyulan güvenin tarihin en düşük seviyelerine ulaştığı bir ortamda Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) yetkilileri iki bağımsız devletten oluşacak Filistin-Ürdün konfederasyonu fikrini yeniden tartışmaya başladılar.

Bir FKÖ yetkilisinin isminin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a verdiği bilgilere göre Ürdün Kralı Abdullah ile Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas arasında 7 Ağustos’ta Ramallah’ta gerçekleşen görüşmede iki lider ilişkileri bir dizi alanda ileri taşıma kararı aldı. Görüşmede İran ve Suriye merkezli radikal hareketlere karşı güvenlik iş birliğinin artırılması, FY ile ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi kararlaştırıldı. Ayrıca Mısır ve Suudi Arabistan ile polis gücü eş güdümünün artırılması ve Haremi Şerif konusunda iş birliğinin güçlendirilmesi de ele alındı.

ABD’deki yeni yönetimin ulusal gelişmeler konusunda bile pek etkin olamadığına işaret eden FKÖ’lü kaynak etkin bir barış süreci ihtimalinin bu süreçte oldukça düşük olduğunu belirtti: “Böylesi bir ABD yönetimi ve Netanyahu’nun ilhak politikaları karşısında bizim vardığımız sonuç Arap tarafların Filistin devletini tek taraflı olarak desteklemek zorunda olduklarıdır.” Kaynağa göre El Fetih yetkilileri bunun ya şiddetli bir ayaklanma ya da diplomasi yoluyla gerçekleşebileceğini, mevcut durumun dayanılabilir olmadığını vurguluyor.

Ayaklanma yoluna gidilirse büyük ihtimalle Hamas’la bir ulusal uzlaşı mutabakatı yapılacak. Diplomasi tercih edilirse Ürdün, Mısır ve Suudi Arabistan iş birliği ağırlık kazanacak ve Filistin-Ürdün konfederasyonu fikri yeniden gündeme gelecek.

Kıdemli FKÖ kaynağının verdiği bilgiye göre Filistinliler konfederasyon fikrine Ürdünlülerden daha sıcak bakıyor: “Bizi yakınlaştıran Natanyahu’nun Haremi Şerif’te zorla uyguladığı tedbirler oldu. Ürdün ile El Aksa konusunda iş birliğini artırmak iki devlet arasındaki yakınlığı da artırmak anlamına gelecek.”

Oslo sürecine katılmış tecrübeli isimler kısa süre önce Filistinlilerle Ürdünlüleri yakınlaştırmak için bir yol haritası belirledi. FKÖ’lü kaynak da yol haritasını belirleyen grupta yer alıyor. Kaynağa göre El Aksa’nın müşterek hamileri olarak daha yakın ilişkilerin kurulması iki tarafın da menfaatine. Dahası, Filistin Yönetimi ulus inşası süreci için Ürdün de vahim mülteci krizi karşısında ABD’den daha yüksek bir mali yardım almaya çalışıyor.

Yol haritasına göre ilişkilerin muhtelif alanlarda kademeli olarak yakınlaştırılması öngörülüyor. Önceliğin Ürdün’ün Haremi Şerif Vakfı ile Filistin Diyaneti arasındaki güvenlik iş birliğine verilmesi planlanıyor. İkinci aşamada ekonomik ve su, enerji, ulaşım gibi alanlarında iş birliği geliyor. Üçüncü aşama ise Arap Barış Girişimi kapsamında iki devletli çözümün desteklenmesi için ABD ve AB nezdindeki politikaların eş güdümlü hale getirilmesi. Yol haritasında bu aşamaların gerçekleştirilmesi için hem liderleri hem de daimi statü meselesine dair sorunların çözümü için oluşturulacak müzakere ekiplerinin siyasi eş güdüm için düzenli olarak görüşmeler yapması öngörülüyor.

Böylesi bir konfederasyon çabasının çok büyük engellerle karşılaşacağı açık. Ürdün nüfusunun yarısı Filistin kökenli ve bazı Ürdünlüler Filistinli liderlerin ileride “Büyük Filistin”i kurmak gibi gizli bir ajandası olduğundan endişeleniyor. Ancak yine de uluslararası toplum iki tarafı en azından konfederasyona ilişkin bir yol haritası konusunda bir araya getirebilir.

İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan kıdemli bir yetkili ise İsrail’in konunun tartışıldığından haberdar olduğunu belirtirken Ürdün Kralı’nın daimi statü meselelerine müdahil olmama konusundaki kararlılığına işaret ediyor. Yetkili isminin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a iki noktayı açıklıyor: Birincisi Abbas ile Abdullah arasındaki ilişki şu an en üst seviyelerde ve olumlu bir seyir izliyor. Görüşmelerde ilişkilerin yakınlaştırılması ve müşterek kriz komitelerinin kurulması değerlendiriliyor. İkincisi ise konfederasyon, Ürdünlüler ile Filistinliler arasındaki görüşmelerde bir noktada masaya gelebilir ama bu ancak Filistin ile İsrail arasındaki daimi statü sorununda bir ilerleme kaydedildikten sonra mümkün.

Yetkili, Netanyahu’nun Filistinlileri ilgilendiren konulara tamamen vakıf olduğunu ve ABD’deki Trump yönetimiyle yakın bir eş güdüm halinde olduğunu da vurguluyor.

Her hâlükârda konfederasyon planlarına geniş kapsamlı bakmak gerekiyor. ABD’de yaşanan iç kargaşa önemli bölgesel güçlerin önünü açabilir. Bunun farkında olan bölgesel oyuncular da daha özerk hareket etmeye başlıyorlar.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial