Ana içeriğe atla

Hamas’ta ipler silahlı kanadın eline mi geçti?

Hamas’ın askeri liderlerinden Yahya Senvar’ın Gazze Siyasi Bürosu’nun başına gelmesi Hamas’ın izleyeceği politikalar ve silahlı kanadın artan etkinliği konusunda tartışma yarattı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
TOPSHOT - Members of the Ezzedine al-Qassam Brigades, the military wing of the Palestinian Islamist movement Hamas, attend a memorial in the southern Gaza Strip town of Rafah on January 31, 2017, for Mohamed Zouari, a 49-year-old Tunisian engineer and drone expert, who was murdered at the wheel of his car outside his house in Tunisia in December 2016. 
The armed wing of Hamas said that the Jewish state was responsible for the murder in eastern Tunisia, of Mohamed Zaouari, described as a leader of the Islami

Gazze’de herkesin gözü kulağı Hamas’ın 3 Şubat’ta başlayan iç seçimlerindeydi. Seçimler Gazze’deki Siyasi Büro’nun başına Yahya Senvar’ın gelmesiyle sonuçlandı. Senvar bu görevi İsmail Haniye’den devralıyor, Haniye ise hem içerideki hem dışarıdaki yapıyı yöneten siyasi büronun başına geçmek için yarışıyor. Bu makamın şu anki sahibi Halid Meşal’in görev süresi mart sonlarında sona eriyor.

55 yaşındaki Senvar, Hamas’ın 1987’deki kuruluşundan bu yana en önemli askeri liderlerinden biri. Hamas’ın güvenlik yapısını oluşturan Senvar 1988’de İsrail tarafından tutuklandı ve dört ayrı davada ömür boyu hapse çarptırıldı. 2011’de İsrailli asker Gilad Şalit’e karşılık 1027 Filistinli tutuklunun bırakılmasını sağlayan takas anlaşmasıyla serbest bırakıldı.

Hamas’ta üst düzey görevlerde bulunan Senvar 2012’de Siyasi Büro üyesi oldu ve siyasi kanat ile askeri kanadı temsil eden İzzeddin El Kassam Tugayları arasındaki koordinasyonu yürüttü. 2014 savaşında tutsak edilen İsrailli askerlerin durumundan da Senvar sorumluydu.

Gazze Siyasi Bürosu’nun yeni üyelerinden Salah El Berdavil, Senvar’ı Al-Monitor’a şöyle anlattı: "Senvar geniş siyasi tecrübesi olan, vatansever bir lider. El Fetih’le uzlaşma, Mısır’la ilişkileri iyileştirme konusunda istekli. Hamas’ın yönetiminde görev almış, İsrail hapishanelerindeki tutukluların temsilciliğini yapmış biri olarak siyasette acemi değil ve bu nedenle çok olumlu bir etkisi olacak. Yöneticiler değişse de Hamas değişmiş değil. (…) Senvar medyada çok fazla görünmediği için Filistinliler onu yakından tanımıyor. Ancak bundan sonra medyada daha çok yer alacak. İsrail Hamas’ın stratejisini baltalamak için Senvar’la ilgili korku salmaya çalışıyor, onun liderlik becerisini küçümsüyor. Senvar’ı iç tüzük doğrultusunda Hamas tabanı seçti. Onu liderliğe taşıyan seçim sürecini dikkate almadan sadece kişiliğine odaklanmak doğru değil.”

İsrail basınındaki yorumlara gelince Israel Hayom gazetesi Senvar’ı zeki ve uzlaşmaz, aynı zamanda Hamas içindeki şahinlerin başı olarak tanımladı ve bu göreve onun seçilmiş olmasını Gazze’de yeni bir savaşın alameti olarak yorumladı. Yedioth Ahronoth gazetesi, Senvar’ın İsrailli askerlerin Filistinli tutuklularla takas edilmek üzere kaçırılması için bastıran biri olduğunu yazdı. Haaretz’e göre Senvar İsrail’e karşı “ebedi” savaşa inanıyor ve şu an gündemde olan takas anlaşmasında İsrail’den büyük tavizler koparmaya çalışıyor. Maariv’e göre ise İsrail’in Hamas’ı devirmek için Gazze’de bir müdahaleye girişmesi Senvar’ın bu hevesini kırabilir.

Tüm bu yorumlar İsrail’in Senvar’ın seçilmesinden rahatsız olduğuna işaret ediyor. Nitekim Washington’daki İsrail Büyükelçiliği 13 Şubat’ta Senvar’ın ABD’nin uluslararası terör listesinde yer aldığını belirtti.

Hamas uzmanı Hüsam Decani Al-Monitor’a şu değerlendirmede bulundu: “Senvar’ın seçilmesi olay oldu. Çünkü bu sonuç Hamas içindeki radikal kanadın Gazze’de pragmatik kanada üstünlük sağladığı anlamına geliyor. Hamas’ta kararlar istişare yoluyla alınsa da içeride farklı eğilimler olduğu söylemi haksız değil. Senvar’ın zaferi Hamas’ın genel politikalarını nasıl etkileyecek şu an belli değil. Gazze Siyasi Bürosu, Hamas’ı yurt içinden ve yurt dışından yöneten yürütme kurulunda 18 üyenin 6’sını temsil ediyor. Bu büronun siyasi yapısı ve aldığı kritik kararlar Şura Konseyi’nde ele alınıyor.”

Senvar’ın zaferi Filistinliler arasında da tartışma konusu oldu. Bu tercihe destek verenler, bir direniş hareketi olarak gördükleri Hamas’ın başında silahlı mücadelede tecrübeli bir ismin olması gerektiğine inanıyor. Karşı çıkanların gerekçesi ise Senvar’ın eski bir tutuklu olarak sert güvenlik uygulamalarına başvuracağı beklentisi.

Haniye’nin eski siyasi danışmanı Ahmed Yusuf seçim sonucunu Al-Monitor’a şöyle değerlendirdi: “Hamas seçimlerinin sonucu merkezi karar ve yönetim yapısının Gazze’ye taşınabileceğini gösteriyor. Gazze’nin askeri ve örgütsel önemi, Hamas’ın buradaki tartışılmaz iktidarı ortada. Gazze dışındaki durum ise Hamas kurucusu Ahmed Yasin’in 2004’te öldürülmesinin öncesine dönebilir, yani sadece medya ve yardım faaliyetleriyle sınırlı olur.”

Meşal, 15 Şubat’ta yaptığı açıklamada Senvar’ın zaferinin Hamas’ta demokrasinin kanıtı olduğunu, demokrasinin Hamas’a iç zindelik sağladığını ve hareket mensuplarını yönetime taşıdığını kaydetti. Meşal Hamas’ın politika değiştireceği iddialarına itibar edilmemesini istedi.

Senvar’ın yardımcılığına seçilen Halil El al-Hayya da aynı gün Hamas yönetiminin seçilmiş bir yönetim olduğunu vurgulayarak “Liderlerimiz arasında ayrım yapmayı reddediyoruz.” dedi.

Hamas Siyasi Büro üyesi Mahmud El Zahar da örgüt içinde darbe yapıldığı, çatışma yaşandığı, silahlı kanadın siyasi kanat üzerinde kontrol sağladığı yorumlarını reddetti. Senvar ve El Kassam komutanlarından Mervan İsa gibi seçimden başarıyla çıkan silahlı kanat mensuplarının da zaten Hamas yönetiminde yer aldığını belirtti.

Katar’da yaşayan ve Meşal’e yakınlığıyla bilinen Siyasi Büro üyesi İzzet El Rışk ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “İzzeddin El Kassam Tugayları Hamas bünyesinde yer alan, işgale karşı direnişte stratejik bir rol üstlenen büyük bir yapıdır. İzzeddin El Kassam Tugayları yönetimin farklı kademelerinde temsil edilir ve yönetimin kararlarına riayet eder. Hamas’ın siyasi ve askeri kadroları arasında ihtilaf yoktur. Hareketin bir yönetimi var ve bunu Siyasi Büro temsil eder. Siyasi Büro hem siyasi hem askeri yapıyı temsil eder ve bunların her ikisi yönetimin kararlarına uyar. Bu yapıların hiçbiri karar verme mekanizmasını tekeline alamaz, kendi düşüncelerini dayatamaz.”

Senvar’ın zaferinin ardından dikkat çekici bir nokta İran’la ilişkilere sahip çıkma isteğinin yoğun bir şekilde konuşulması oldu. Hamas’la İran’ın arası 2012’den beri bozuk. Önemli bir mali ve askeri destek kaynağı olan İran’la ilişkilerin korunması askeri yapının ısrar ettiği bir konu.

FKÖ’de topçu birliklerin komutanlığını yapmış olan Tümgeneral Vasıf Erekat Al-Monitor’a şu değerlendirmede bulundu: “Senvar’ın seçilmiş olması şunu gösteriyor ki Hamas tabanı, savaşçıların İsrail’in 2008-2014 yılları arasında Gazze’ye açtığı savaşlarda oynadığı rolü takdir ediyor. Senvar askeri saha komutanlarına meylediyor ve İran’la ittifakı yeniden toparlama eğiliminde ama Hamaslı siyasetçilerle daha fazla istişare ederek algısını genişletmeli.”

Senvar’ın liderliğini önyargılardan uzak bir şekilde, onu askeri zihniyette, sertlik yanlısı biri olarak resmeden yorumlara mesafe koyarak değerlendirmek için henüz çok erken olabilir. Hamas’ın başında bulunmak, başkalarıyla birlikte yönetimde yer almaktan farklı olabilir. Senvar da zaman içinde kendisiyle ilgili içeride ve dışarıda duyulan kaygıları yatıştırmak ve İsrail’le ilişkileri daha dikkatli yürütmek için çabalarını artırabilir.

More from Adnan Abu Amer