Ana içeriğe atla

Ateşkes Suriye devrimini yeniden alevlendirdi

Suriye’de kırılgan ateşkes sürerken göstericiler devrimin bitmediğini kanıtlarcasına yeniden sokaklara döküldü. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Protestors carry Free Syrian Army flags and chant slogans during an anti-government protest in the town of Marat Numan in Idlib province, Syria March 4, 2016. The text on the banners read in Arabic "Together we renew our pledge of allegiance, curse your soul Hafez" (top R), "Wherever you head to, we will go to the squares and the fronts" (top C) and "Before the people, you have no choice but to leave" (top L). REUTERS/Khalil Ashawi - RTS9AYC

HALEP, Suriye — Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad rejimi ile muhalif güçler arasındaki ateşkes 27 Şubat’ta başlar başlamaz Suriye sokaklarını dolduran protestocular akıllara beş yıl önce özgürlük ve hükümete istifa çağrılarıyla başlayan ilk gösterileri getirdi. Devrim ateşi mart 2011’de güneydeki Dara kentinde alev almış, protestolar kıyı şeridinden Şam ve Halep’e, Humus’tan Cezire’ye kadar neredeyse tüm ülke sathına yayılmıştı.

Göstericilere karşı gerçek mermi kullanan rejim protestoları dindiremedi. Can kayıpları artarken gerginlik tırmandı ve ortaya çıkan öfke ayaklanmayı şiddetlendirdi. Barışçıl devrim hareketini silahlı isyana dönüştüren rejimin askeri yöntemlere başvurması oldu. Kentlere ve kasabalara tanklar sevk edildi. Ardından bilhassa da İslam Devleti (İD) nisan 2013’te kaostan faydalanarak harekete geçince ülke uluslararası çekişmelerin sahnesi hâline geldi. Protestocuların sesi silah sesleri ve uluslararası toplumun İD’le mücadele gündemi arasında kaybolup gitti.

ABD ve Rusya’nın desteğiyle ilk aşamada iki haftalığına kabul edilen ateşkes anlaşması protestocuları yeniden sokaklara döktü. Kimi ihlaller yaşansa da çoğu bölgede hava saldırıları ve topçu ateşi büyük ölçüde dindi ve barışçıl Suriye devriminin yeniden yeşermesine olanak sağladı.

Bugünlerde Halep ve Halep kırsalından, İdlib ve Dara’dan, Şam dışındaki Guta bölgesinden protestocuların “Devrim sürüyor.” sloganları yükseliyor. 4 Mart’ta 104 farklı noktada düzenlenen gösteriler uzun zamandır görülmeyen bir hareketliliğe işaret ediyor.

Sokaklarında üç yılı aşkındır çatışmaların yaşandığı Halep merkezinde şimdi görülmemiş bir sükûnet hâkim. Gökyüzünde savaş uçakları dolaşmıyor ve artık aşina olunan patlama sesleri duyulmuyor. Bitap düşen kentin geçirdiği zorlu günleri ise geriye kalan yıkım ve enkazlar hatırlatıyor. Muhaliflerin kontrolündeki mahallelerde şu an yaklaşık 300 bin kişi, yani mevcut Halep nüfusunun yarısı yaşıyor. Kentin nüfusu 2005’te 2,3 milyondu. Halkın büyük bölümü rejim ve Rus bombardımanları yüzünden göç etmiş olsa da kentte kalanlar ateşkesin başlamasıyla bir dizi protesto gösterisi düzenlendi.

Al-Monitor Bab El Hadid mahallesindeki aktivistler tarafından 4 Mart’ta düzenlenen gösteride devrimin ilk günlerini anımsatan coşkuya ilk elden tanıklık etti. Devrim bayrağını dalgalandıran göstericiler, üzerinde “Çok yaşa Suriye, kahrolsun Esad” yazan büyük bir pankart açtı.

Gösteriyi düzenleyenlerden Şamil El Ahmet duygularını Al-Monitor’a şöyle anlattı: “Çok mutluyum. (...) Bugün tıpkı 2011’deki gibi protestomuzu gerçekleştiriyoruz ama bu kez mermiler yok, bizi bastıracak güvenlik güçleri yok.”

Ahmet’e göre devrimin beşinci yılında pek çok Suriyeli taleplerine destek konusunda uluslararası toplumdan ümidi kesmiş durumda. Gösterinin amacı sorulduğunda Ahmet’in yanıtı şöyle oldu: “Ne olursa olsun devrimimizin bitmediğini göstermek için toplandık. Biz dirençli ve kararlı insanlarız, taleplerimizden geri adım atmayacağız. Tüm Suriyeliler için özgür, Esad’sız ve terörsüz bir Suriye istiyoruz. Binlerce şehit verdik. Bu da haklı ve meşru taleplerimizde direnme kararlılığımızı daha da artırıyor.”

Protestocular devrimin her safhasında taleplerini yeniledi. Yeni talepler arasında terörün ve İD’in reddedilmesi de var. Yeniden alevlenen protestoların en çarpıcı yönü ise devrimin başlangıcında kullanılan sloganların bugün hâlâ kullanılıyor olması: “Halk rejimi indirmek istiyor.” ve “Suriye Esad’ın değil bizimdir.”

Halep’teki gösteriye “Beşar’ı gönderin.” yazılı döviziyle katılan sağlıkçı Huzeyfe Dahman Al-Monitor’a şunları söylüyor: “Hâlen, 2011’de devrim başladığı zaman kullandığımız sloganları kullanıyoruz. Bu da taleplerimizden vazgeçmeyeceğimizi, uğruna sokaklara döküldüğümüz devrimi ve talepleri hiç kimsenin çarpıtmasına izin vermeyeceğimizi gösteriyor. Devrimimiz meydanlarda başlamıştı ve şimdi yeniden meydanlara dönüyor. (...) Bizim devrimimiz barışçıldır. Ancak rejimin baskılarına direnmek için silahlanması gerekti. Taleplerimizde kararlıyız: Özgürlük ve Esad rejiminin devrilmesi.”

Ateşkes sonlanırsa protestolar da bombardıman korkusu nedeniyle büyük olasılıkla sonlanır. Suriyeliler seslerini dünyaya duyurmak ve devrimin hâlen sürdüğünü göstermek için ateşkesi bir fırsat olarak görüyor.

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial