Ana içeriğe atla

Hamas Gazze’yi kaybedebilir mi?

El Fetih yöneticileri Gazze’yi güç kullanarak geri alma tehdidinde bulunurken Hamas yönetimi bu tavrın uzlaşı çabalarına zarar verdiğini söylüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
RTXW7OB.jpg

El Fetih’le Hamas arasındaki uzlaşı çabaları 7-8 Şubat’ta Katar’da yapılan son tur görüşmelerin ardından da tökezlemeye devam ediyor. El Fetih, görüşmelerin ardından yaptığı tehditkâr açıklamalarda Gazze’yi Hamas’tan geri alacağını ve bunu uzlaşmacı olmayan yönetimlerle yapabileceğini söyledi. Hamas Gazze Şeridi’ni haziran 2007’de El Fetih’le kanlı çatışmaların ardından ele geçirmişti.

El Fetih Merkez Komitesi Genel Sekreteri Tümgeneral Cibril Racub 23 Şubat’ta Mısır ziyareti sırasında Gazze’yi Hamas’tan geri almak için kararlı adımlar atılacağı tehdidinde bulunurken yöntemlerin El Fetih içinde tartışılacağını belirtti. İki gün sonra El Fetih Merkez Komite Üyesi Nebil Şaat da belli bir tarih vermeden Mısır-Gazze sınırındaki Refah kapısının yakında Filistin güvenlik güçlerinin idaresine geçeceğini belirtti.

Racub’un açıklaması sadece Hamas’ın değil İslami Cihat, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi, Filistin Demokratik Kurtuluş Cephesi gibi Filistinli grupların tepkisini çekti. Tüm gruplar bu tutumun iç uzlaşı çabalarına zarar verdiğini belirttiler.

En sert tepki ise Hamas Siyasi Büro üyesi Ziad El Zaza’dan geldi. Zaza, 24 Şubat’taki açıklamasında Racub’un Gazze’ye İsrail tanklarının üstünde girmek istediğini ve bunu daha önce İsrail’in 2006, 2008, 2012 ve 2014’teki Gazze savaşlarında deneyip başaramadığını söyledi. Zaza’nın bu suçlamaları El Cezire’nin ocak 2011’de yayımladığı WikiLeaks belgelerine dayanıyordu. Belgelere göre Başkan Mahmud Abbas 2008 savaşının olacağını önceden biliyordu.

Katar’da yaşayan Hamas sözcüsü Hüsam Badran ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “El Fetih’in Gazze’yi farklı yöntemlerle geri alma tehdidi, halkımızın yaşadığı zor koşullar da dikkate alındığında uzlaşı için sarf edilen ciddi çabalara zarar veriyor. Bu tip tehditler ancak İsrail işgaline hizmet eder. Kaldı ki Gazze şu an işgal altında değil ki geri alınsın. Güç kullanma tehdidi mantığa aykırı. Gazze’deki güvenlik durumunu değiştirmeye dönük tüm oyunlar sonuçsuz kalacak.”

Diğer El Fetih liderlerine kıyasla Hamas’la nispeten iyi ilişkiler içinde olan Racub’un bu açıklamayı niçin yaptığına dair birçok soru işareti var. Racub ocak 2013’te Gazze’ye gitmiş ve eski Başbakan İsmail Haniye dahil Hamas’ın önde gelen isimleriyle görüşmüştü. Geçtiğimiz ocak ayında da Katar’a giderek Hamas Siyasi Büro Şefi Halid Meşal’le görüşmüştü.

Racub’ın açıklamayı Mısır’da yapmış olması, Mısır’la Hamas arasındaki gerilim bağlamında bazı ipuçları verebilir. Mısır rejiminden övgüyle söz eden Racub, uzlaşı çabalarının başarısızlıkla sonuçlanabileceğinden bahsetti ki böyle bir durum Katar’ın rolünü törpüler. Filistinliler arasındaki uzlaşı sürecinin Katar’ın himayesinde ilerlemesine Mısır’ın asla izin vermeyeceğini Racub gayet iyi biliyor.

Racub aynı zamanda Kahire’de hayli etkili olan ezeli rakibi Muhammed Dahlan’ı dengelemek için Mısır’a hoş görünmek istemiş olabilir. Filistin Önleyici Emniyet Gücü’nün Gazze’deki eski şefi olan Dahlan ile aynı birimin Batı Şeria’daki eski şefi olan Racub arasındaki kavga hâlen devam ediyor. Bunun başlıca nedeni her ikisinin de Abbas’ın ardından Filistin Yönetimi’nin başına geçmeye aday olması.

Öte yandan konu sadece Racub’un kişisel açıklamalarından ibaret değil. El Fetih Devrim Konseyi’nden 4 Mart’ta yapılan açıklamada Hamas’ın uzlaşı görüşmelerini oyalamaya devam etmesi hâlinde Gazze’nin idaresini geri almak için El Fetih’in farklı seçeneklere başvuracağı belirtildi. Yani Hamas Filistin hükümetinin Gazze’deki görevlerini üstlenmesini engellemekle suçlanmış oldu.

El Fetih Devrim Konseyi’nin Ramallah’taki Genel Sekreter Yardımcısı Fehmi El Zarir konu hakkında Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Kimi Hamas liderleri, Gazze’yi ele geçirmelerine yol açan 2007 olaylarının Batı Şeria’da da tekrarlanacağına dair tehditler savuruyordu. Bu da onların uzlaşma niyetinde olmadıklarını gösteriyor. El Fetih Hamas’la diyalog seçeneğini benimsemiş olsa da Gazze ve Batı Şeria’yı birleştirmek için başka yöntemleri de masaya yatırdı. Bu bağlamda, mart 2015’te Mısır’da yapılan Arap Birliği zirvesinde Gazze’nin Hamas’tan alınması için Arap ülkelerinin olası müdahalesinin konuşulduğu vurgulandı. Ancak bu konunun temmuzdaki Moritanya Zirvesi’nde yine gündeme alınmasına dönük bir girişim olup olmadığını bilmiyorum.”

Gazze’deki fiili duruma bakıldığında El Fetih’in bazı seçeneklere sahip olduğu görülüyor. İlk seçenek olarak Hamas rejiminin devrilmesi için kitlesel gösteriler tetiklenebilir. İkincisi Gazze’deki Hamas güçlerini hedef alan askeri operasyonlar düzenlenebilir. Ancak her iki seçeneğin hayata geçirilmesi son derece zor. Zira Hamas’ın silahlı güçleri Gazze’de sıkı bir kontrole sahip. El Fetih’in bölgedeki varlığı ise hem askeri hem örgütsel bakımdan oldukça zayıf.

Hamas bağlantılı bir internet sitesi olan Filistin Bilgi Merkezi’ne göre El Fetih’in Gazze’yi uzlaşma dışı yöntemlerle geri alma söylemi İsrail’i askeri operasyona teşvik ediyor. Böylece Sina Yarımadası’yla Gazze arasındaki tünelleri yıkması için Mısır’ı ikna etmeyi başaran İsrail yarım kalan işini tamamlayacak. Gazze dış dünyadan tecrit edilecek ve özellikle İran’dan gelen silah yardımlarına bel bağlayan silahlı direniş güç kaybedecek.

Üçüncü bir seçenek olarak Abbas, Arap ülkelerinden Libya, Suriye ve Yemen örneklerinde olduğu gibi bir karar kabul etmesini ve Gazze’yi Hamas’tan almak üzere özel kuvvetler göndermesini isteyebilir.

Bir dördüncü seçenek de Filistin devletinin kuruluşunu ilan etmek. Hamas bu durumda zor bir ikilemle karşı karşıya kalır. Ya durumu kabullenip Gazze’yi gönüllü olarak Filistin Yönetimi’ne devreder ya da itiraz eder ve Gazze’yi güç kullanarak kurtarılması gereken ayrılıkçı bölge konumuna sokar. Her iki hareket tarzı da güçlü ihtimallerdir ve Hamas her iki durumda büyük zafiyete düşer.

Gazzeli siyasi analist İbrahim El Madhun ise konuyu Al-Monitor’a şöyle değerlendiriyor: “El Fetih’in güç kullanarak Gazze’yi alma tehditleri gerçekçi değil. Gazze’ye karşı İsrailli işgalciler güç kullanır. Bana göre Hamas bu tehditleri ciddiye almıyor. Zira Filistinliler için uzlaşmaktan başka seçenek yok. Diğer tüm söylemler gerçekçi değildir ve kabul görmemelidir.”

Yine de El Fetih’in tehditleri medya üzerinden korku salmanın ötesine geçebilir ve yukarıda sayılan seçeneklerden biriyle gerçeğe dönüşebilir. El Fetih Arap ülkelerine başvurarak Gazze’deki Hamas kontrolünü askeri güçle, siyasi baskıyla ya da Hamas’a beğenmediği bir uzlaşı anlaşmasını kabul ettirerek sonlandırmaya yönelirse Hamas böyle bir kararın kabulünü engellemek için görece iyi ilişkiler içinde olduğu Suudi Arabistan ve Katar’a ricacı olmak zorunda kalabilir.