Ana içeriğe atla

Suudilerin büyük askeri tatbikatı görüntüyü kurtarma çabası mı?

Suudi Arabistan’da 20 ülkeden 150 bin askerin katılımıyla düzenlenen askeri tatbikat, resmi olarak İran’ı caydırmayı hedeflese de perde arkasında başka amaçlar da olabilir. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
A member of the Saudi security forces stands guard as other demonstrate their skills during a military exercise in Arar, near Saudi Arabia's northern border with Iraq March 18, 2015. REUTERS/Faisal AlNasser (SAUDI ARABIA - Tags: MILITARY POLITICS) - RTR4TWNJ

Suudi Arabistan bugünlerde büyük bir askeri tatbikata ev sahipliği yapıyor. Ülkenin kuzeydoğu sınırında düzenlenen tatbikat, İran’a mesaj göndermenin yanı sıra Suudi Arabistan’ın hem İran’a hem teröre karşı ortaya attığı İslami ittifaka somut bir nitelik kazandırmayı amaçlıyor. Medyanın geniş yer verdiği tatbikatın bir diğer işlevi de kamuoyunun dikkatini Yemen çıkmazından başka yöne çekmek. Zira devrik Yemen hükümetini destekleyen Suudi önderliğindeki koalisyon, halen Husi isyancıları ve müttefiklerini mağlup etmeye uğraşıyor.

“Kuzey’in Gök Gürültüsü” adını taşıyan tatbikata Suudi basınına göre 20 ülkeden 150 bin asker katılıyor. Katılımcı ülkeler şöyle: Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Katar, BAE, Umman, Ürdün, Pakistan, Cibuti, Moritanya, Senegal, Sudan, Çad, Tunus, Fas, Komor Adaları, Mauritius, Malezya, Mısır ve Maldivler. Suudi medyasına göre tatbikatta 2 bin 540 uçak, 460 helikopter ve 20 bin zırhlı araç yer alıyor.

Tatbikat, Hafr El Batın’daki askeri tesislerin yakınlarında gerçekleştiriliyor. Bu tesisler, yıllardan beri Körfez İşbirliği Örgütü’nün (KİK) acil görev gücü Yarımada Kalkanı isimli birliklere ev sahipliği yapıyor.

Suudi basınının verdiği rakamlar doğruysa bu, 25 yıl önce Kuveyt’i işgalden kurtaran Çöl Fırtınası Harekâtı’ndan bu yana bölgenin gördüğü en büyük askeri faaliyet.

Suudi yorumculara göre Kuzey’in Gök Gürültüsü, İran’ı Körfez ülkelerine karşı saldırgan hareketlerden caydırmayı amaçlıyor. Açıkça söylenmese de bu yorumlar Suudilerin şu bakışını da yansıtıyor: Irak ya da en azından Bağdat hükümeti, Tahran’ın uydusu haline gelmiştir ve Suudi Arabistan’la İran arasında çıkacak bir çatışmada İran’ın yanında yer alacaktır. Suudi bakış açısına göre eskiden Perslere ve Şii İran’a karşı Arap dünyasının doğudaki kalkanı olan Irak bugün İran’ın kuklası durumunda.

Tatbikatın bir diğer hedefi de Suudi Savunma Bakanı ve İkinci Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman’ın aralıkta duyurduğu askeri İslam ittifakının sağlam bir dayanağı olduğunu göstermek. İttifakın amacı hem İran’ı caydırmak hem de İslam Devleti (İD) ve El Kaide gibi terör örgütleriyle mücadele etmek. Yemen savaşı nedeniyle Irak’ta İD karşıtı operasyonlarına ara veren Suudi Hava Kuvvetleri, son dönemde operasyonlara yeniden başladı ve İD’le mücadele kapsamında Türkiye’ye uçaklar gönderdi.

Kral Selman Bin Abdül Aziz El Suud ve savunma bakanı olan oğlu, dikkatleri Yemen savaşından başka yöne çekmeyi de istiyor. İkili, yaklaşık bir yıl önce savaşı başlatırken kamuoyuna “Kararlı Fırtına” sözü vermişti. Yemen’de İran destekli Husilere kararlı bir darbe indirilerek Tahran’a sert bir mesaj verilecekti. İran’ın Arap Yarımadası’nda, krallığın güney sınırında bir üs oluşturması engellenecekti.

Ne var ki bu mücadelenin hem maliyetli hem de hayli zor olduğu ortaya çıktı. 10 ülkenin yer aldığı Suudi öncülüğündeki koalisyon, güneydeki Aden limanında ve Yemen’in başka bazı güney ve kuzey bölgelerinde kontrolü ele geçirdi ancak başkent Sana ve kuzeyin büyük bölümü hala Husilerin elinde. Beş sene önce Yemen Baharı’nın başladığı yer olan Taiz kenti için sonu görünmeyen, şiddetli ve kanlı bir mücadele veriliyor. Her iki taraf da savaş suçlarıyla itham ediliyor. Suudi koalisyonu, Husi kontrolündeki kuzey bölgelere insani malzemenin ulaşmasını engelliyor, Husiler de aynı şeyi Taiz için yapıyor.

Savaş Yemen halkına muazzam bir bedel ödetiyor. Zaten Arap dünyasının en yoksul ülkesi olan Yemen’de milyonları etkileyen bir insani felaket yaşanıyor.

Husilerle ittifak eden eski Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih’in yandaşları, Suudi topraklarına aralıklarla Scud füzesi atmaya devam ediyor. Oysa Suudi ordusu aylar önce Yemen’deki tüm Scud füzelerinin imha edildiğini iddia etmişti. Füze atışları çoğunlukla taciz niteliğinde olsa da Suudi askeri gücünün sınırlı olduğunu gözler önüne seriyor.

Öte yandan Arap Yarımadası’ndaki El Kaide örgütü, güneydeki Mukalla civarlarında ilan ettiği emirliği genişletirken Aden’deki faaliyetlerini de giderek artırıyor. Örgüt, savaşın çıkmaza girmesinden yarar sağlayanların başında geliyor.

İran ise büyük ölçüde savaşın dışında duruyor. Husilere diplomatik ve siyasi destek veriyor ancak savaşın hiçbir faturasını karşılamıyor. İran hiç kuşkusuz şu hesabı yapıyor: Savaş sona erdiğinde başka seçeneği olmayan Husiler destek için yine İran’ın gözüne bakacak.

Suudi yönetimi karmaşık, iç içe geçmiş bir dizi zorlukla karşı karşıya. BM yaptırımlarından kurtulan İran, petrole boğulan dünya pazarına daha da fazla petrol sürmeye hazırlanıyor. Krallık topraklarında faaliyet gösteren İD ve El Kaide, ülkenin kuzeyi ve güneyinde üslenmiş durumda. Yemen savaşının sonu ufukta görünmüyor. Kraliyet ailesinde iç çekişme söylentileri devam ediyor. Kuzey’in Gök Gürültüsü ile Suudi Arabistan’ın güçlü olduğu, uluslararası desteğe sahip olduğu mesajı gönderiliyor ama Kral, Yemen çıkmazında zevahiri kurtarmak için gerçekten bir formüle muhtaç.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial