Ana içeriğe atla

Abbas istifaya mı hazırlanıyor?

Filistin yönetim kadrolarında yapılan değişiklikler Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın istifa etmeyi planladığı söylentisini alevlendirirken Abbas’ın yerine kimin geçeceği sorusu gündemde. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
RTR4U0K5.jpg

RAMALLAH, Batı Şeria — Filistin kamuoyu bugünlerde yine Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın istifa etmeyi planladığı haberlerini konuşuyor. Abbas’ın halefi kim olacak sorusu da gündemin bir başka konusu. Abbas, Filistin Yönetimi başkanlığı için seçimlerin yapılabilmesi hâlinde aday olmayacağını defalarca söyledi. Ancak muhtemel halefi olarak bir başkan yardımcısı atamış değil. Filistin yasalarına göre başkanlık seçimleri dört yılda bir yapılır. Ancak 2005’ten bu yana seçim yapılamıyor.

İsrail’in Kanal 1 televizyonu 26 Temmuz’da Abbas’a yakın çevrelere dayanarak Abbas’ın muhtemelen eylülde istifa edeceğini bildirdi. Al-Monitor’un görüştüğü bir Filistin Yönetimi yetkilisine göre “Abbas içerik ve zaman belirtmeden beklenmedik kararlar alabileceği uyarısında bulundu.”

El Fetih Devrim Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Fehmi El Zarir ise İsrail medyasında çıkan haberlerin doğru olmadığını söylüyor. Al-Monitor’a konuşan Zarir, Abbas’ın istifaya hazırlandığı yönünde herhangi bir emare olmadığını, Filistin Yönetimi ile Filistin Kurtuluş Örgütü’nde (FKÖ) görevlendirmelerin ne şekilde yapıldığının yasayla belirlendiğini vurguluyor.

Zarir şöyle devam ediyor: “Kimsede böyle bir bilgi yok. Devlet Başkanı’nın önümüzdeki günlerde ne yapacağını kimse bilemez. Ulusal konuları görüşmek üzere bu ay ve önümüzdeki ay önemli toplantılar yapılacak.” Toplantılarda İsrail’le ilişkiler, Filistin halkının hak ve hedefleri doğrultusunda uluslararası platformlara başvurulması gibi konular ele alınacak.

İsrail’le ABD arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerin nisan 2014’te çökmesinin ardından da Abbas’ın istifa edeceği söylentisi yayılmıştı. 

El Fetih Merkez Komite Üyesi Abbas Zeki ise Al-Monitor’a şu değerlendirmede bulunuyor: “Abbas kendisine karşı dürüst bir insan. Barışı sağlamak için göreve gelmişti ama müzakere süreci onu hayal kırıklığına uğrattı. Dolayısıyla istifa edeceğini söylemekte beis görmüyor. Barış süreci geçen sene sekteye uğradığından beri bunu çeşitli vesilelerle ifade ediyor, istifa etme niyetini her gün dile getiriyor. Abbas barış yapmak için göreve gelmişti ama bugün İsrail tarafında bir muhatap bulamıyor. Barış uğruna her türlü öneriyi yaptı ve şimdi tüm seçeneklerin açık olduğunu göstermek istiyor.”

Filistin Politika Araştırmaları ve Stratejik Çalışmalar Merkezi Masarat’ın başkanı Hani El Masri’nin tespitleri ise şöyle: “Abbas yıllardır istifa edeceğini, Filistin Yönetimi’ni feshedip İsrail’e devredeceğini açıktan ya da özel görüşmelerde ima ediyor. Ancak Abbas’ın istifası veya vefatı hâlinde iktidarın nasıl el değiştireceğine dair pratikte ciddi bir hazırlık yok. Bu nedenle konu gereğinden fazla önem kazanıyor.”

Abbas 4 Temmuz’da FKÖ’nün ikinci en üst makamı olan yönetim komitesi genel sekreterliğinden Yaser Abid Rabbo’yu aldı ve yerine vekâleten Saib Erekat’ı atadı. Bu karar Abbas’ın Erekat’ı FKÖ başkanlığına veya Filistin Yönetimi başkalığına hazırladığı yorumlarına yol açtı. Bundan önce bu bağlamda iki önemli gelişme daha yaşanmıştı. İlk olarak haziran 2011’de Muhammed Dahlan El Fetih Merkez Komitesi’nden ihraç edildi. Bu yılın haziran ayında ise Filistin Yönetimi başkanlığına olası aday olarak görülen eski Başbakan Selam Feyyad’ın başında bulunduğu Filistin’e İstikbal Vakfı’na başsavcılık tarafından soruşturma açıldı, vakfın 1,6 milyon dolar tutarındaki varlıklarına tedbir kondu. Tedbir kararı daha sonra 8 Temmuz’da mahkeme yoluyla kaldırıldı. Feyyad ve Abid Rabbo siyasi müttefik olarak görülüyor.

Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan FKÖ Yönetim Komitesi Üyesi Ahmed Mecdelani genel sekreterliğe yapılan atamanın Abbas’ın yerine kimin geçeceği meselesiyle ilgili olmadığını söylüyor: “Filistin Yönetimi ve FKÖ’ye başkan yardımcıları atanmış değil. Yönetim komitesi genel sekreterliğine yapılan atama o kişinin başkan yardımcısı olacağı anlamına gelmiyor. Bu, siyasi değil idari bir görev. (…) Genel sekreterliğe yapılan atamanın Başkan’ın istifaya hazırlandığı şeklinde yorumlanması İsrail propagandasından ibaret. Buradaki amaç siyasi karışıklık yaratmak, Başkan’ı barış sürecinde muhatap değilmiş gibi göstermek, Başkan’ın yorulduğu ve istifa edip sorumluluktan kurtulmak istediği izlenimini yaratmak.”

Mecdelani şöyle devam ediyor: “Başkan’ın 81 yaşına geldiği düşünülürse yerine kimin geçeceği sorusu meşru bir soru. Ancak ortada bazı isimlerin dolaşması o kişilerin kendi reklamını yapmasından ibaret. Dahlan’ın tek derdi kendini başkanlık için tek yetkin ve kabul edilir aday olarak sunmak. Fakat bu konu ancak sandıkta çözülür. Halk kimsenin dayatması olmadan başkanını kendisi seçecek.”

Söylentilerin usul açısından da temeliz olduğunu belirten Mecdelani, şu noktalara dikkat çekiyor: “Başkan yardımcılığına atama yapılması için Filistin Ulusal Konseyi’nin üçte iki çoğunlukla toplanması gerekir. Oysa üyelerin çoğu ya yurt dışında olduğu için ya da vefat ettiği için bu mümkün görünmüyor. Bir diğer yol da yasa değişikliği ki onun da mecliste üçte iki çoğunlukla onaylanması gerekir. Bölünme nedeniyle, meclisin çalışmaması nedeniyle bu da imkânsız.”

Zarir usul kurallarına ilişkin şunu ekliyor: “El Fetih Devrim Konseyi Filistin Yönetimi’ne başkan yardımcısı atayamaz. Bu konunun görüşülmesi ve bir önerinin oluşturulması için FKÖ Yönetim Komitesi ile El Fetih Merkez Komitesi arasında bir komisyon kuruldu.”

FKÖ Merkez Konsey Üyesi Ömer Şehade başkan yardımcılığına bir isim belirleme konusunun El Fetih’te görüşüldüğünü teyit ediyor. Şehade’ye göre iktidarın devri meselesi, hem El Fetih hareketinde hem genel olarak Filistin davasında siyasi ve örgütsel bir krize işaret ediyor. Ancak ona göre iç çekişmeler ve gerekli demokratik mekanizmaların olmaması nedeniyle konu çözümsüz kalacak. Şehade FKÖ Merkez Konseyi’nde bir çözüm formülünün görüşüldüğü iddiasını yalanlıyor.

Masri ise yeni başkanın belirlenmesini zorlaştıran etmenleri şöyle sıralıyor: Başkan yardımcısı makamını oluşturacak bir mekanizmanın olmayışı, Filistin Yasama Meclisi felç durumda olduğu için Yaser Arafat’ın ölümünün ardından olduğu gibi meclis başkanının başkanlık görevini üstlenememesi, Filistin Yönetimi ile FKÖ’de hakim konumda olan El Fetih içinde Abbas’ın yerine kimin geçeceği konusunda bir vizyon veya anlayış birliğinin olmayışı. Masri’ye göre “Başkan’ın istifası veya vefatı hâlinde çok sayıda kişinin bu makamda gözü olacak. Bu da güvensizliğe, iktidar boşluğu ve kargaşa korkularına yol açıyor.”

Masri, Abbas’ın bir halef belirlememiş olmasını da şöyle değerlendiriyor: “Başkan bu sayede gücünü ikiye katladı ve yetkilerini genişletti. Ayrıca birçok kesimde kendi görev süresi içinde İsrail’le siyasi anlaşma sağlanamayacağı korkusuna yol açtı. Başkan yerine geçecek kişiyi hazırlamadı ama bazı muhtemel isimleri ön plana çıkardı. Başkan’ın Abid Rabbo’nun yerine Erekat’ı atamasıyla değişim yönünde işaretler verildi. Erekat’ın FKÖ’de ve belki Filistin Yönetimi’nde de Abbas’ın yerine geçme ihtimali artmış durumda.”

Spekülasyonlar devam ediyor.

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial