Ana içeriğe atla

Güvenlik zafiyeti Mısır’ın tarihi mirasını tehdit ediyor

Mısır’da devlet kurumları sıkı şekilde korunurken arkeolojik alanlar teröristler ve yağmacılara karşı eğitimli, silahlı güvenlik personelinden mahrum. Ülkenin zengin tarihi mirası ihmale yavaş yavaş kurban gidiyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
A local Egyptian man, employed as a guardian to help oversee the site, stands in Ramses II memorial temple in Luxor December 4, 2008. Ramses II was a 19th dynasty pharaoh who ruled Ancient Egypt for 67 years during the 13th century B.C.   REUTERS/Goran Tomasevic      (EGYPT) - RTR229Q8

Mısır’da bakanlıkların veya başka kritik kurumların yanından geçtiğinizde binaların terör saldırılarına karşı zırhlı araçlarla, yüksek duvarlarla ve dikenli tellerle çevrili olduğunu fark edersiniz. Öte yandan arkeolojik alanlara gittiğinizde eski Mısır medeniyetinin paha biçilmez eserlerini barındıran bu mekânlarda güvenliğin Tarihi Eserler Bakanlığı’na bağlı bir iki bekçiye bırakıldığını görürsünüz. Bu fark son derece barizdir ve bir o kadar düşündürücüdür.

Mısırlı yetkililer kültürel mirasın öneminden bahseder, tarihi varlıkların soyguncu ve eşkıyadan gerektiği gibi korunduğunu iddia eder. Ne var ki Tarihi Eserler Bakanlığı’nca sağlanan korumanın yetersiz olduğu ortada.

Bakanlığın güvenlik personelinde bekçi olarak çalışan İzzet Hasan, kendi sorumluluğundaki varlıkları koruyamadığını kabul ediyor. Hasan, Yukarı Mısır’ın Minye kentindeki Malavi Ulusal Müzesi’nde görevli. Eski Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek’i alaşağı eden 25 Ocak Devrimi’nde bu müzeden 1000 civarında eser çalınmıştı.

Hasan Al-Monitor’a şöyle konuşuyor: “Hırsızlar müzeye girdi ve korumakta olduğumuz tüm eski eserleri yağmaladı. Onları engellemek mümkün değildi. Çünkü elimizde onları caydıracak ciddi bir silah yoktu. Onların ise makineli tüfekleri ve otomatik silahları vardı. Hırsızlarla, eşkıyayla baş edecek ne silahımız ne eğitimimiz vardı. Oysa Yukarı Mısır’da insanların gözü tarihi eserlerde. Tarihi eser ticareti, onlar için silah veya uyuşturucu ticaretinden daha kârlı bir iş.”

Malavi Müzesi’nin yağmalanması Mısır için ne ilkti ne de son oldu. Örneğin ülkenin ikinci büyük vilayeti Gize’deki Dahşur arkeolojik sahası devletin hiçbir müdahalesiyle karşılaşmayan yerli halk tarafından pervasızca talan ediliyor, tahribata uğruyor. Ören yerlerine ev yapan insanlar gece kazılar yapıp bulduklarını yağmalıyor. İnşası tamamlanabilmiş en eski piramit olan Kırmızı Piramit ile Eğri Piramit Dahşur’da bulunuyor. 2009’da UNESCO Dünya Miras Listesi’ne giren bölgede organize yağmacılık devam ediyor.

Dahşur’da çalışan kıdemli müfettiş Vehibe Salih, bölgedeki bekçilerin ve güvenlik görevlilerinin sadece 9 milimetrelik tabanca taşıdığını, yağmacıların ise pek çok zaman otomatik silah veya makineli tüfeklerle geldiğini anlatıyor. Al-Monitor’a konuşan Salih şöyle devam ediyor: “20 kilometrelik bir alana yayılan Dahşur’u sadece 10 güvenlik görevlisi koruyor. Yani her bir görevliye 2 kilometre düşüyor. Bu nasıl mümkün olabilir?”

Salih, paha biçilmez eserleri korumakla görevli bu kişilerin ayda en fazla 400 Mısır Lirası (52 dolar) kazandığına dikkat çekiyor. Salih’e göre güvenlik personelinin maaşları artırmalı ve sayıları en az 40’a çıkarmalı. Ayrıca bu kişilere suç çeteleriyle baş edebilmek için uygun eğitim ve silahlar verilmeli.

Dahşur’da sayısız ihlal ve inşaatın olduğunu söyleyen Salih, bakanlığın talimatlarına rağmen bölgeye dikilen yapıların yıkılmadığını anlatıyor ve ekliyor: “Devlet kritik kurumların emniyeti ve terörist gruplarla meşgul. Tarihi eserlerin korunması ilgi alanında değil.”

Kahire’de Tahrir Meydanı yakınlarındaki Mısır Müzesi’nde bekçi olarak çalışan Mustafa Kemal de Al-Monitor’a şöyle konuşuyor: “Müzede hırsızlık yapmaya çalışan pek çok kişiyle karşılaştım ama bir şey yapamadım. Bu insanlara ateş açarsam hapse düşmekten korkuyorum. Zira yaptığımız işi düzenleyen herhangi bir yasa yok, saldırganlara karşı ateşli silah kullanmanın kuralları da belirlenmiş değil. Bize verilen talimat bunları tutuklayıp polise teslim etmek. Otomatik silah ve makineli tüfeklerle gelen bu insanları nasıl tutuklayacaksın?”

25 Ocak Devrimi sırasında Mısır Müzesi’ne giren yağmacılar 18. Hanedan firavunlarına ait 18 eser çaldı. Bunların içinde Tutankhamun’un ve babası Akhenaten ile büyükbabası Yuya’nın hazinelerinden parçalar vardı.

Kemal şöyle devam ediyor: “25 Ocak Devrimi’nin ardından Tarihi Eserler Bakanlığı ülkeye hâkim olan kaos karşısında bize silah verme kararı aldı ki saldırganlarla baş edebilelim. Silahların birkaç aşamada dağıtılacağı söylendi. Bazılarımız silahlarını aldı, bazılarımız alamadı. Herkese silah verilmesini talep ettiğimizde bakanlık silahların tüm güvenlik personeline yetmediğini söyledi!”

Salih gibi Kemal de güvenlik personeline verilen 9 milimetrelik tabancaların makineli tüfeklerle gelen soygunculara karşı yetersiz olduğunu belirtiyor. Ayrıca silah taşıyacak personelin sağlık kontrolünden geçtiğine dikkat çekerek şöyle diyor: “Kimi arkadaşlar kalp hastası ya da gözleri bozuk olduğu hâlde rüşvet ve torpille silah taşıyabiliyor.”

Tarihi Eserler Bakanlığı’na bağlı Müsadere Edilmiş Tarihi Eserler İdaresi Başkanı Yusuf Halife tarihi varlıkları korumanın en az devlet kurumlarının emniyeti kadar önemli olduğunu, hatta bu varlıkların paha biçilmez olduğu düşünülürse daha önemli olduğunu söylüyor.

Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan yetkili şöyle diyor: “Bakanlıktaki güvenlik personeli sayısı yetersiz. Bu sayıyı esaslı şekilde artırmak istiyoruz ama ilave personel alacak kaynağımız yok.” Tüm personele yetecek kadar silah olmadığını doğrulayan Halife, İçişleri Bakanlığı’ndan yeni silahların gelmesini beklediklerini söylüyor ve sözlerini şöyle tamamlıyor: “Mısır’ın her köşesindeki tarihi varlıkları emniyete alma planımız var. Saldırganlara baş etme konusunda şu an bazı eğitimler veriyoruz, Tarihi Eserler Bakanlığı bünyesinde kurslar düzenliyoruz.”

Tarihi Eserler Bakanlığı’nın güvenlik sisteminde yaşanan büyük zafiyet, emniyet teşkilatının bakanlığın güvenlik personelinin eğitimini ihmal etmesinden kaynaklanıyor. Eğitim düzeyinin oldukça düşük olduğu Mısır emniyet teşkilatı, ülkenin kültürel ve tarihi mirasının önemini idrak etmiş değil. Bu arada arkeolojik alanların korunmasından sorumlu personele çok kısıtlı bir bütçe ayrılıyor, kaynaklar bu kişilerin eğitilmesinde ve silahlandırılmasında yetersiz kalıyor. Tarihi Eserler Bakanlığı arkeolojik alanları korumaya çaba sarf etse de bu mekânları yavaş yavaş tahrip eden eşkıyanın önünü alamıyor.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial