Patates, deyip geçmeyin. Koca bir ülkenin demografik ve politik tarihini değiştirdi bu sebze: İrlanda 1845 yılında patateslerine bulaşan bir mantara engel olamayınca tarladaki ve ambardaki ürünlerini ve ülke nüfusunun yüzde 25’ini kaybetmişti. Yedi yıl süren ve 1 milyon kişinin ölümüne, 2 milyon kişinin göçüne neden olan Büyük Kıtlık (Gorta Mor), İrlanda’da “Patates Kıtlığı” ismiyle de anılıyor. 

1996 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının İrlanda’ya yaptığı resmi ziyarete katılmıştım. O ziyarette İrlandalı yöneticiler “Büyük Kıtlık” döneminde (1847 yılında) Osmanlı’nın 3 gemi dolusu tahıl ve patates göndermesinden minnettarlıkla söz etmişti. Ziyaret sırasında yardımların götürüldüğü Drogheda kentindeki tarihi belediye binasına “Osmanlı’ya şükran” duygularını içeren bir plaket asıldı.

İrlanda’da kıtlığın aşılmasında rol oynayan patates şimdi komşu ülkelerdeki iç savaşta açlık çekenleri doyuruyor. İç savaş nedeniyle gıda ihtiyacının arttığı Suriye ve Irak’ta Türkiye patatesine talepte patlama var. Özellikle 2013 yılında Türkiye’nin patates ihracatı Suriye ve Irak’tan gelen taleplerin etkisiyle 300 bin tonu aştı. Suriye ve Irak’a patates ihracatı devam ediyor.

Savaşın, açlığın, kıtlığın çekildiği bölgelerde patatesin ilgi görmesinin nedeni besleyici özelliği. İçinde su, karbonhidratlar, fosfor, demir, manganez, bakır, sodyum ve kalsiyum gibi madensel tuzlar, B, B1, B6, K.PP vitaminleri bulunan patates enerji veren çok zengin bir besin. Yorgunluğu gideriyor. Organizmanın su ihtiyacını karşılıyor. Hava kirliliği, radyasyon, sanayi ve tarım ilaçlarının kimyasal atıklarına karşı kanı zehirlerden temizliyor ve hücreleri yeniliyor.