Ana içeriğe atla

Sincar’da taarruz duraksarken Yezidiler kaygılı

Sincar cephesindeki Peşmerge güçleri İslam Devleti’nin üzerine yürümek için KBY Başkanı Mesud Barzani’nin emrini bekliyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
peshmerga-sinjar-mountains.jpg

SİNCAR, Irak – Cepheye giden yol, Suriye sınırına yakın bölgelerden, İslam Devleti (İD) tarafından işgal edilen ve sonra havadan bombalanan Yezidi kasabalarından geçiyor.

Çeşitli gruplarla güç birliği yapan Peşmerge savaşçıları, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) Başkanı emir verir vermez harekete geçeceklerini söylüyor.

Etnik ve dinsel Yezidi azınlığının mensupları ise aralık 2014’ün sonlarında ABD hava saldırılarının desteğiyle büyük ilerleme kaydeden taarruzun durmuş olmasına hâlâ şaşırıyor. Sincar bölgesinde 3 bin kilometre kareyi aşkın bir alanın 48 saatten az bir sürede İD’den geri alındığı söyleniyor.

Irak’ın kuzeybatısında yer alan Sincar bölgesi geçen yıl dünya kamuoyunun ilgi odağı oldu. İD saldırıya geçince bölgeden çekilen Peşmerge, Yezidileri radikal örgütün insafına terk etti. Yezidileri “şeytana tapanlar’’ olarak gören İD birçok Yezidi kadını ve kızı tutsak aldı, erkekleri topluca öldürdü. Yezidilerin bir kısmı dağlara kaçtı, şiddetli yaz sıcağında ve dağ koşullarında mağdur oldu, birçoğunun tahliye edilmesi gerekti.

Al-Monitor muhabirinin cephe hattına doğru ilerlediği mart ayı sonunda dağlarda hâlâ çadır kampları görmek mümkündü.

Cephe hattında bulunan Dördüncü Peşmerge Tugayı’nın komutanı İsa Zavay, Sincar kentinin ne kadarının geri alındığını söylemek istemese de “Stratejik noktalar Peşmerge kontrolünde.’’ dedi.

Al-Monitor muhabirini kenti tepeden gören ve bu yolculuk sırasında ateşe hedef olan yüksek bir noktaya götüren Zavay, bölgedeki Peşmerge’nin resmiyette “terör örgütü’’ kabul edilen Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ve Halk Savunma Birlikleri ile “el ele” çalıştığını, bilgi ve silah alışverişinde bulunduklarını belirtti. Birleşik Kürt güçlerinin roketatar dâhil çeşitli silahlar kullandığı karşılıklı ateş Al-Monitor muhabirinin bölgede geçirdiği yaklaşık bir saat boyunca devam etti.

Zavay, İD karşıtı uluslararası koalisyon ile sürekli irtibat hâlinde olduğunu ve gerektiğinde hava saldırısı taleplerini iletebildiğini belirtti. Neden ilerlemeye çalışmadıkları sorulduğunda ise şu yanıtı verdi: “Mesud Barzani’den emir gelirse ilerleyeceğiz. Şehrin tamamını temizlemek için iki ya da üç güne ihtiyacımız var.’’ Zavay bu sözlerle ilerleme emri geldiği takdirde operasyonun nispeten kolay olacağını ima ediyordu.

Tugaydaki savaşçıların İD’in telsiz konuşmalarını günün 24 saati dinlediğini anlatan komutan şöyle devam etti: “Biliyoruz ki sayıları azalıyor ve takviye kuvvet çağırıyorlar ama istedikleri sayıda adam gelmiyor.’’

Al-Monitor’a konuşan Yezidi toplumunun önde gelenleri ise kuzeydeki Dohuk kentinin derme çatma Yezidi kamplarıyla dolduğu geçen sonbahardan bu yana halkın durumunun epey düzeldiğini anlattı.

Yezidi öğretim görevlisi Hıdır Domle şunları aktardı: “Yerinden edilen insanların yüzde 90’ı Dohuk ve Erbil’de 14 kampa dağılmış durumda. Ayrıca Müslümanları, Yezidileri ve Hristiyanları barındıran karışık beş kampımız var. Çocukların çoğu hâlâ okula gidemiyor çünkü UNICEF tüm kamplarda okul kuramadı.’’

Birçok kişi geri alınan kasabalarda kamusal hizmetlerin hâlen başlamadığından ve bunun insanların dönüşünü engellediğinden yakınıyor. Domle “Ne yazık ki 17 Aralık 2014’te kurtarılan köy ve kasabalarda hiçbir şey yapılmadı. Kamusal hizmetlerin tümü hâlen kesik durumda.’’ şeklinde konuştu.

Bölgenin resmi olarak KBY’nin değil, merkezi Bağdat hükümetinin sorumluluğuna girdiğini belirten Domle şöyle devam etti: “Ailelerin hiçbiri geri dönemiyor çünkü elektrik ve belediye hizmetleri yok, sağlık merkezleri çalışmıyor. İnsanlar güvende ama bu kadar. Bölgede 11 toplu mezar bulundu. Sonuncusu pazartesi günü (30 Mart) ortaya çıkarıldı ve içinden 29 ceset çıktı.”

Dağa giden yolun iki tarafında da çökmüş çatılar görünüyor. Bazı köylere uğrayan Al-Monitor muhabiri çok az insana rastladı. Bunlar birkaç dükkânda meyve ve çerez satan kişilerdi. Kürt partilerinin rengarenk bayraklarıyla süslü dükkânların müşterileri ise kamuflaj elbiseli erkeklerdi.

Domle, İD’in tutsaklığından kaçan Yezidi kadın ve kızlarla da yoğun olarak çalışıyor. Bu konuda yazdığı kitap önümüzdeki günlerde yerel dilde yayımlanacak. Kitabın yakın zamanda İngilizce de basılması planlanıyor.

Domle şu bilgileri aktarıyor: “İD’den kaçan kadın, erkek ve çocukların sayısı şu an bin 220’yi aştı. Ayrıca elimizde geçen yıl İD tarafından kaçırıldıktan sonra hâlâ kayıp olan 3 bin 500’den fazla erkek, kadın ve çocuğun ismi var. ’’ 

Domle, İD’in elinde işkence ve tecavüze uğrayan birçok kadın ve kız çocuğunun yeni bir program kapsamında tedavi ve psikolojik destek için Almanya’ya gideceğini anlatıyor: “İlk grup geçen cumartesi gitti. İkinci grup 15 Nisan’da yola çıkacak. Bu program KBY ile Almanya’nın Baden eyaleti arasında 600’den fazla kadın ve çocuğun Almanya’ya götürülmesini öngören resmi bir anlaşma kapsamında yürütülüyor.”

Domle şöyle devam ediyor: “Halk askeri harekâttan memnun fakat harekâtın neden durduğunu anlamıyor, Musul’un kuzeyindeki Yezidi bölgelerinin de kurtarılmasını bekliyor.’’ Hâlen İD’in tutsağı olan Yezidilerin çoğunun Sincar’ın doğusundaki Telafer’de olduğuna inanılıyor.

Hüsam Salim’in memleketi de hâlâ İD’in kontrolünde. 2007’de İD’in tehditleri yüzünden Musul Üniversitesi’ndeki eğitimini yarıda bırakan Salim, örgütün o zaman bile bölgede var olduğunu, haraç ve adam kaçırmakla uğraşan büyük şebekeler yönettiğini anlatıyor.

Domle ise şuna dikkat çekiyor: “Sorun şu ki sekiz ay oldu ve Yezidiler ile komşuları arasında güvenin yeniden tesis edilmesi için hiçbir şey yapılmadı. KBY ve merkezi Irak hükümeti, bölgenin kurtarılır kurtarılmaz imarının yeniden başlaması için bir plan yapmalı.” Domle’ye göre Yezidiler bu planda öncü bir rol almalı.

Askeri harekâtın da mutlaka devam etmesi gerektiğini belirten Domle sözlerini şöyle tamamlıyor: “Merkezi hükümet hiçbir şey için söz vermiyor. Sadece ‘Umarız hepiniz yerlerinize geri döneceksiniz.’ diyor.”

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial