Ana içeriğe atla

Su arındırma tesisleri Gazze’de ciddi sağlık riski oluşturuyor

Gazze’de denetimsiz çalışan arındırma tesisleri ve İsrail’in uyguladığı abluka halkı kirli su içmek zorunda bırakıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
A Palestinian woman fills a kettle with water from a tank placed outside her house, that witnesses said was damaged by Israeli shelling during the July-August war between Israel and Hamas-led Gaza militants, in the east of Gaza City January 4, 2015. REUTERS/Suhaib Salem (GAZA - Tags: POLITICS CIVIL UNREST) - RTR4K04H

GAZZE ŞEHRİ, Gazze Şeridi — Gazze Şeridi’nde yaşanan su sıkıntısıyla birlikte işsiz olan birçok kişi, su için tuzdan arındırma tesisleri kurdu ve arındırılmış suyu özel tankerlerle evlere dağıtmaya başladı. Bu tesisler, şu an birçok Gazzelinin tek içme suyu kaynağı. Zira Gazze’nin içme suyu ihtiyacını karşılamaya yönelik tüm uluslararası projeler, siyasi gelişmeler ve sonu gelmeyen savaşlar yüzünden yarım kaldı.

Gazze Şehri’nin batısındaki Nasır Mahallesi’nde su tankeri sahibi olan Ali El Mabuh, bu iş sayesinde işsizlikten kurtulduğunu ve dört kişilik ailesini tek başına geçindirdiğini söylüyor. Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Mabuh, arındırılmış su talebinin sürekli arttığını vurgulayarak şunları aktarıyor: “EQWA adındaki tuzdan arındırma özel tesisinde çalışıyorum. Benimle birlikte 60 kişi daha çalışıyor. Özel tankerlerimizle tuzdan arındırılmış suyu evlere dağıtıyoruz.”

Arındırılmış suyu evlere taşıyan bir başka şoför Hüsnü El Masri, kullandığı tankerin üç aileyi geçindirdiğini söylüyor. Tek başına tanker alacak parası olmayan Masri aracı kuzenleriyle paylaşıyor. Tuzdan arındırılmış su satmaya akrabalarının tavsiyesiyle başladığını belirten Masri, insanlar arındırılmış suyu düzenli olarak satın aldığı için bu işin iyi bir gelir kaynağı olduğunu anlatıyor.

Ne var ki tuzdan arındırılmış suyun yaygınlık kazanması halk için sağlık riskleri oluşturuyor. Gazze’nin suyu yüksek tuz ve sodyum nitrat oranına sahip. Bu nedenle de tüketime uygun değil. Gazze İslam Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü’nden Yunus El Mogeyr’e göre sudaki tuz oranı litre başına bin 200 ila 5 bin miligram arasında değişiyor. Filistin mevzuatına göre tüketim için uygun oran, litre başına bin ila bin 500 miligram arasında. Bunun yanı sıra sağlıklı nitrat oranı litre başına 50 miligram iken mevcut oran 400 miligrama kadar çıkabiliyor.

Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Mogeyr şöyle devam ediyor: “Tuzdan arındırma tesislerinin yaygınlığı bu yüksek oranlardan kaynaklanıyor. Ancak ilgili makamlar bu tesisleri denetlemediği için tuzdan arındırılmış su kirleniyor ve vatandaşın sağlığına büyük tehdit oluşturuyor.”

Kıyı Belediyeleri Su İşletmesi’nin yöneticisi Monzer Şeblak, Al-Monitor’a şu bilgileri veriyor: “Gazze’deki suyun yalnızca yüzde 5’i insanların tüketimine uygun. (…) 2007’den bu yana İsrail Gazze’ye üç defa savaş açtı. Siyasi istikrarsızlıktan ve düzenleyici tedbirlerin yokluğundan bahsetmiyorum bile. Tüm bunlar yasa dışı arındırma istasyonlarının kurulmasına yol açtı.”

Gazze Sağlık Bakanlığı Su Şubesi Müdürü Halid El Tibi’nin Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre Gazze Şeridi’nde 120 tuzdan arındırma tesisi faaliyet gösteriyor. Ancak Tibi şunu da ekliyor: “Ruhsatsız çalışan tesislerin sayısı bilinmiyor. Bunlar ruhsatsız kuyulardan su çekiyor ve bu da yeraltı su kaynaklarını hızlı ve sürekli şekilde tüketiyor.”

Tibi, bu tesisleri denetlemeyen Bakanlığın ve ilgili diğer makamların ihmalini kabul ediyor: “Gerekli lojistik ve ekipmana sahip olmadığımız için ruhsatsız tesislerin takibinde ihmal var. Bu alanda ihtiyaç duyulan ekipmanın girişine İsrail’in izin vermediğini söylemeye gerek yok.”

Gazze’nin kuzeyinde arındırma tesisi işleten Muhammed Rızk, birçok tesisin ruhsatsız çalıştığını, vatandaşa satılan arındırılmış suyun hiçbir şekilde denetlenmediğini anlatıyor. Rızk Al-Monitor’a şunları aktarıyor: “Tuzdan arındırma tesisleri denetlenmiyor, bazı tesisler yasa dışı açılıyor. Bunlar sağlıksız su satmakla kalmıyor, yeraltı sularını sınırsızca tüketiyor, atıklarını çevreye zarar verecek şekilde kuma gömüyor ya da denize atıyor ve böylece toprağı ve denizi de kirletiyor. (…) Her bir tesisin suyu farklı tat ve kokuya sahip ki bu da gerçek denetimin olmadığını, tesislerin sağlık standartlarına ve kurallara uyma mecburiyeti hissetmediğini gösteriyor.”

Tibi, tuzdan arındırma sürecinde başka sorunlara da değiniyor: “Tuzdan arındırma işleminin ardından su sağlıksız hâle geliyor, minerallerini kaybediyor ve mikrobiyolojik kirlenme oranı yüzde 18’e çıkıyor. Bu, uzun vadede tüketicide böbrek rahatsızlıkları ve kemik erimesi gibi birçok hastalığa yol açabilir.”

Avrupa Birliği ve UNICEF, mart 2014’te deniz suyunu içme suyuna dönüştürecek 10 milyon avroluk bir arındırma tesisinin inşa projesini başlattı. Projeye ilişkin çalışmaların sürdüğünü belirten Şeblak şu bilgileri veriyor: “Bu tesis, 2016’dan itibaren Gazze’de 75 bin kişiye günlük 20 bin litre küp tuzdan arındırılmış su sağlayacak. (…) Çalışmalar ondan sonra da sürecek. Günlük üretim 2017’de 150 bin litre küpe ulaşarak Gazze Şeridi’nin güney bölgeleri ve iç kesimlerinde su ihtiyacını karşılayacak.”

Gazze ve Kuzey Gazze vilayetlerine gelince Şablak bu bölgeler için de uluslararası himaye altında bir istasyonun yapılacağını belirtti. Bu tesiste adı geçen iki vilayet için 2016’dan itibaren günlük 10 bin litre küp içme suyunun üretilmesi hedefleniyor.

Şeblak şöyle devam ediyor: “Bu iki tesisin 2004’te kurulması planlanmıştı. Ancak İsrail’in Gazze’ye açtığı savaşlara bir de siyasi istikrarsızlık ve Filistinlilerin iç anlaşmazlıkları eklenince proje sürekli sekteye uğradı.”

Filistinliler temiz içme suyuna nihayet kavuşmak için tesislerin tamamlanmasını sabırsızlıkla bekliyor. Ancak Şeblak, Gazze Şeridi’nin bir türlü kurtulamadığı elektrik krizine işaret ederek projelerin daha da gecikmesinden endişe duyuyor.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial