Ana içeriğe atla

Suriye Türkiye’ye feribot seferlerini durdurdu

Suriyeli yetkililerin Tartus’la Mersin arasındaki feribot seferlerini durdurmasıyla birlikte savaşın kasıp kavurduğu ülkelerinden kaçmak, Suriyeliler için daha da zor hâle geldi. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
A Syrian woman (C) stands with her daughter near the Bosphorus on August 30, 2014, at Eminonu, in Istanbul. AFP PHOTO/BULENT KILIC        (Photo credit should read BULENT KILIC/AFP/Getty Images)

TARTUS, Suriye — Suriye yetkilileri, 8 Aralık’ta Suriye limanı Tarsus’tan Türkiye limanı Mersin’e yolcu taşıyan feribot seferlerini durdurma kararını duyurdu.

Şam ve Ankara arasındaki yüksek tansiyon düşünüldüğünde geçen yaz sonlarında başlayan bu seferlerin hangi sebeple başladığı hâlen belirsiz.

Bu feribotlar faaliyete geçmeden önce Suriyeliler, Beyrut üzerinden veya muhalif grupların kontrol ettiği kara sınırındaki kapılardan geçerek Türkiye’ye gidiyordu.

İki hükümet arasındaki ilişkilerin bozulmasıyla Suriye-Türkiye sınırında Suriye rejimi tarafından kontrol edilen tüm kapılar kapatıldı ve iki ülke arasındaki uçuşlar askıya alındı.

Suriye devriminin patlak vermesinden önce sınır kapılarından karayolu ile geçmek kolay ve ucuzdu. Tartus’tan Mersin’e arabayla gidilebiliyordu. İki yılı aşkındır kapalı olan Keseb’teki sınır kapısı üzerinden bu yolculuk beş saatten kısa sürüyordu.

Geçen beş ay boyunca neredeyse her gün yüzlerce insan Tartus limanı girişinde toplanıyordu. Güvenlik görevlilerinin çanta ve evrak kontrolü yaptığı liman girişine giden sokağın kaldırımında yığınla bagaj birikiyordu. Yolcuların birçoğu Suriye savaşının sert koşullarından kaçan fakir aile görüntüsü veriyordu. Yaşlı adamlar, çocukları ve başı kapalı eşleriyle liman girişinde eski püskü valizleriyle bekliyordu.

Al-Monitor, rejimin seferleri durdurma kararından önce feribotlardan birine çocuklarıyla binmeye hazırlanan Um Hasan ile görüşmüştü.

Um Hasan, yaşadıklarını ve niçin bu yolu tercih ettiğini şöyle anlatmıştı: “Yaklaşık bir buçuk sene önce eşim ve çocuklarımla Halep’ten Suriye kıyısına kaçmak zorunda kaldım. Eşim bir sene önce Halep’teki evimizi kontrol etmeye giderken ortadan kayboldu. Birkaç aydır Türkiye’de olan akrabalarımın yanına gitmeye uğraşıyorum. Bu feribotlar Allah’ın bir lütfu. Arkadaşlarımdan borç alarak ve iki ay boyunca hizmetçilik yaparak gerekli parayı toplayabildim.’’

Um Hasan, neden kuzey Suriye’de muhalefet kontrolündeki sınır kapılarından veya Lübnan üzerinden seyahat etmediği sorulduğunda şu yanıtı verdi: “Çatışmalar yüzünden çocuklarımla İdlib ve Halep üzerinden gitmeye cesaret edemedim. Ayrıca, Bab El Selam veya Bab El Hava üzerinden Türkiye’ye geçersem sınırdaki yetkililer pasaportuma Özgür Suriye Ordusu’nun damgasını basar diye korktum. Çünkü kocam sağ salim ortaya çıkarsa bu defa Suriye hükümetinin kontrolündeki bölgelere dönmem zorlaşacaktı. Lübnan’a ise sınırdaki Lübnan güvenlik görevlilerinin kötü muamelesi yüzünden gidemedim. Ayrıca uçak masrafını karşılayamadığım için Türkiye’ye Lübnan üzerinden gidemezdim.’’

Um Hasan, feribot seferleri durdurulmadan iki gün önce yolculuğunu yapabildi ama başka yüzlerce Suriyeli onun kadar şanslı değildi. Eğer feribotlar kalıcı olarak devre dışı kaldıysa bu kararla birlikte Lübnan’a gidemeyen veya Türkiye sınırında silahlı muhalif grupların kontrol ettiği bölgelerden geçemeyen birçok insan için Suriye’den son çıkış imkânı da ortadan kalkıyor.

Feribot seferleri durdurulduktan sonra Al-Monitor’a konuşan Tartus limanının bir çalışanı isminin verilmemesi koşuluyla şunları anlattı: “Yolcuları yakından izler ve fırsat buldukça onlarla konuşurdum. Birçok yolcu Şam bölgesinden, Humus ve Hama gibi şiddetli çatışmaların yaşandığı vilayetlerden gelirdi. Ayrıca askere alınma tarihi yaklaşan askerlik çağındaki onlarca erkek, Suriye’nin dört bir yanından gelip bu feribotlarla binerdi.’’

Suriye güvenlik birimlerinin yolculara nasıl muamele ettiği sorulduğunda liman çalışanı şunları söyledi: “Rakka ve Deyrizor gibi devlet otoritesi dışındaki bölgelerden gelen aileler dâhil herkese iyi davranıyorlardı. Resmi makamlar tarafından aranan kişiler ise hemen tutuklanıyordu. Zorunlu askerlik hizmetine tabi genç erkekler girişte sık sık tutuklanıyordu.’’

Feribot seferlerini durdurma kararı hemen uygulamaya kondu. Karardan bir gün sonra Tartus limanından yapılması gereken feribot seferi iptal edildi. Karardan haberdar olmayan onlarca insan limanın ana girişinde durduruldu.

Suriye Ulaştırma Bakanlığı, kararın yolcu terminalini yenilemek ve hatları daha kaliteli feribotlarla donatmak için geçici bir uygulama olduğunu söyledi. Ancak kararın ani oluşu ve hemen uygulamaya konması nedeniyle birçok kişi kararın arkasında başka sebepler olduğundan emin. Limanı kapatma isteği savaştan kaçanların burayı kullanmasını durdurmaya yönelik bir girişim olabilir.

Deniz ulaşımı alanında çalışan bir kaynak, isminin verilmemesi kaydıyla Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Durdurma kararının gerekçeleri inandırıcı görünmüyor. Eğer maksat gerçekten Suriye’deki yolcu terminallerini yenilemekse bu kolay bir süreç. Feribotları ‘mükemmel’ hâle getirme ihtiyacına gelince bu imkânsız. Çünkü ‘mükemmel’ feribotların sahipleri, Tartus ve Mersin arasındaki seferler gibi düşük kazanç getiren üç beş kısa seferle uğraşmaz. Bu kararın ardında güvenlikle ilgili veya siyasi birtakım nedenler olduğunu düşünüyorum ve bu nedenler Suriye-Türkiye ilişkileriyle ilgili olabilir.’’

Kararın geçici olup olmadığı henüz net değil. Ancak bu karar Suriyelilerin ülke içinde maruz kaldığı kuşatmayı derinleştirdi ve şiddetlenen çatışmalarla sayısı her geçen gün azalan çıkış noktalarından birini daha kapattı.

More from A correspondent in Damascus

Recommended Articles