Ana içeriğe atla

İslam Devleti’nin sosyal medya stratejisi

İslam Devleti, düşmanlarına korku salıp boyun eğdirmek ve adam toplamak için sosyal paylaşım sitelerini ve diğer medya araçlarını kullanıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
A militant Islamist fighter uses a mobile to film his fellow fighters taking part in a military parade along the streets of Syria's northern Raqqa province June 30, 2014. The fighters held the parade to celebrate their declaration of an Islamic "caliphate" after the group captured territory in neighbouring Iraq, a monitoring service said. The Islamic State, an al Qaeda offshoot previously known as Islamic State in Iraq and the Levant (ISIL), posted pictures online on Sunday of people waving black flags from

Arapça haber sitelerinde şu an en çok İslam Devleti’nin uyguladığı iddia edilen zulümlere ilişkin haberler okunuyor. Haberlerde örgütün cinsel şiddetten kafa kesmeye kadar Orta Çağ’a özgü her türlü eyleminden söz ediliyor. Kimi haberler de uluslararası alanda tanınmış isimlerin İD’le ilgili sözlerine yer veriyor. ABD’nin eski Dışişleri Bakanı Hillary Clinton’ın kitabından alınan satırlar da bunun iyi bir örneği.

Clinton-İD hikâyesi, birkaç Arapça internet sitesinde yayımlanan bir haberle başladı. Habere göre Clinton, anılarını anlattığı “Zor Seçimler” kitabında ABD’nin Arap dünyasını bölmek için Irak-Şam İslam Devleti’nin (IŞİD) kuruluşuna yardım ettiğini, Washington ile Avrupalı müttefiklerinin IŞİD’in 5 Temmuz 2013’te kurulmasına karar verdiğini yazıyordu. Yine bu uydurma habere göre bu plan, Mısır’da Müslüman Kardeşler’i hedef alan ve eski Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’yi deviren 30 Haziran devrimiyle suya düştü.

Haber, büyük televizyon kanalları dâhil pek çok Arap televizyonunda da yayımlandı. Haberin yalan ve tamamen uydurma olduğu oldukça aşikârdı. Ben de “Zor Seçimler” kitabının dijital nüshasını satın alıp habere ilişkin basit bir arama yaparak haberin yalan olduğunu çabucak teyit edebildim. Basında söylenenlerin hiçbiri kitapta yoktu. İddia, İD’in bölge ve dünyaya yönelttiği tehdidin abartılı bir propagandasından başka bir şey değildi.

İD’in vahşetine dair mesnetsiz hikâyeler de haftalardır İnternet siteleri ve gazetelerde yer alıyor: Kadınların zorla sünnet edilmesi, İD’in Kuran’ın bazı ayetlerini değiştirdiği, Müslümanların en kutsal şehri Mekke’yi yıkmakla tehdit ettiğine dair iddialar... Binlerce sosyal medya kullanıcısının paylaştığı bir fotoğrafta ise 6 yaşındaki bir kız çocuğuna sarılan bir adamın o kızla evlenen bir İD üyesi olduğu iddia edildi. Neyse ki Google’ın görsel arama motoru sayesinde bu iddianın doğru olmadığı ve kızın fotoğrafta tamamen farklı bir bağlamda yer aldığı anlaşıldı. Kız, Suriye’nin kuzeydoğusundaki Rakka’da bir Kuran okuma yarışmasına katılırken bir ayette takılmış, yarışmanın sunucusu olan adam da kızı cesaretlendirmek için ona sarılmış.

İD lideri Ebu Bekir El Bağdadi’nin ABD’li Senatör John McCain ile görüştüğüne ilişkin bir diğer iddia da manşetlere çıktı. Lübnanlı gazeteci Habib Battah, 12 Ağustos’ta Facebook sayfasından bu buluşmaya ait olduğu iddia ettiği bir fotoğrafı paylaştı. Ancak daha sonra yazdığı makalede, fotoğrafa gelen bir yoruma binaen McCain’in yanında duran adamın Bağdadi değil, Muaz Mustafa adında bir kişi olduğunu açıkladı.

Washington’da yaşayan 29 yaşında bir Filistinli olan Mustafa, McCain’in kuzey Suriye’nin Azaz kentinde Liva El Tevhid mensuplarıyla görüşmesine yardımcı olmuş. Özgür Suriye İçin Birlik isimli grubun başkanı ve Suriye Acil Görev Gücü’nün yöneticisi olan Mustafa, Battah’ın Facebook’taki paylaşımına cevaben şöyle yazdı: “Beni ve resimdeki diğer kişileri IŞİD diye lanse eden bu ve diğer fotoğrafları sürekli görmek çok üzücü. Zira bu fotoğraftaki bazı insanlar, IŞİD tarafından öldürdü. Kefiye takıyorum, çünkü ben Filistinliyim, her yere kefiyemle giderim. IŞİD benim iki çalışanımı öldürdü. (...) Benimle ve benim kuruluşumda çalıştıkları için. İkisi de Sünni Arap’tı ve biri beş dil biliyordu. IŞİD onları, beni kâfir olarak gördüğü için öldürdü. Resimdekiler, Özgür Suriye Ordusu’nda yer alan Kuzey Fırtına isimli tugayın savaşçılardır. Böyle saçmalıkları paylaşmadan önce lütfen şunu bilin ki genelde bunlara yanıt vermem, çünkü harcadığım zamana değmez. (...) Sadece sizlere bunların tamamen uydurma olduğunu söylemek istedim. Dinlediğiniz için teşekkürler millet.”

Bu makaleyle niyetim İD’i savunmak ya da imajını saflaştırmak değil. Örgüt zaten infazlarını anbean internet sitelerinde ve sosyal medya hesaplarında korkusuzca yayımlıyor, duruşunu ve eylemlerini açıkça ilan ediyor. Aslında İslam Devleti’nin sosyal medya paylaşımları ve diğer yayınlarla yürüttüğü medya stratejisi, düşmanlarına korku salmayı amaçlıyor. Bu stratejinin hedefi, kurşun sıkmadan düşmanları mağlup etmek. Zira kimse onlarca radikal militanın tezahüratları eşliğinde kılıç veya bıçakla katledilmek istemez. Bu strateji, Irak ve Suriye’nin kimi bölgelerinde başarıya ulaştı bile. İD eylemlerine ilişkin uydurma korku hikâyeleri, örgüte ilave zemin kazandırıyor.

Örgütün internet medyası ve yazılı basını da etkin çalışıyor. Twitter, Facebook ve YouTube gibi her paylaşım sitesine bir moderatör tayin edilmiş durumda. Her vilayetin kendine özel bir sosyal medya hesabı var. Örneğin Ninova vilayetinin hesabından sadece o bölgeye dair haberler paylaşılıyor. İD’in resmi hesaplarının dışında binlerce takipçisi olan yüzlerce bireysel hesap da var. Bunların tümü, örgütün hem düşmanlarına karşı propagandasını hem destekçi ve savaşçı kazanmaya yönelik propagandasını yayıyor. Tüm İD yapımlarının bağlı olduğu El Furkan Medya isimli şemsiye platform ise düzenli olarak ses ve görüntü kayıtları yayımlıyor ve “Destansı Savaşların Topraklarından Mesajlar” başlığı altında belgesel türünde bir dizi yapıyor. İD’e bağlı bir diğer medya kuruluşu olan Fursan El Balağ Medya da görüntülerin deşifresini yapıyor ve tüm yapımların hem okunarak hem izlenerek takip edilmesine imkân sağlıyor.

9 Ağustos’ta @sunna_rev isimli İD yanlısı bir Twitter hesabından paylaşılan resimde, ekranında İD bayrağının göründüğü bir cep telefonu Beyaz Saray’ın önünde görüntülenmişti. Bu resim, örgüt üyeleri ve destekçilerinin Beyaz Saray dâhil her yerde olduklarını göstermek için başlattıkları bir kampanyayı yansıtıyordu. Resim, #AmessagefromISIStoUS (IŞİD’den ABD’ye mesaj) etiketiyle paylaşıldı ve bu etikete onlarca İD yanlısı ve İD karşıtı kullanıcıdan yorumlar geldi. 18 Ağustos’ta El-Mikdam Yapım tarafından “Amerikan halkına mesaj” başlığıyla YouTube’da yayımlanan bir videoda ise ABD bayrağına sarılı tabutlar gösterildi ve “Uçaklar mücahitleri bombalarsa nerede olursanız olun başınıza bu gelecek.” yazısı yer aldı. (YouTube şiddet karşıtı politikalarını ihlal ettiği gerekçesiyle videoyu hızla yayımdan kaldırdı).

Bunun öncesinde ise Bağdadi’nin kamuoyu önüne ilk çıkışı da sosyal medya aracılığıyla 4 Temmuz’da oldu. Bağdadi’nin yaptığı konuşmanın tümü YouTube’a yüklenmeden önce ilk resimler Twitter’dan yayımlandı. Çoğu büyük uluslararası haber kuruluşunun manşete çıkardığı bu gelişme, küresel bir olaya dönüştü. Bu da İD’in sosyal medya planlaması ve uygulamasının ne kadar gelişkin olduğunu göstermekle kalmıyor, örgütün mesajlarını yaymaya, propaganda yapmaya ve dünyayla iletişim kurmaya ne kadar çok bel bağladığını da ortaya koyuyor. Bu bir taraftan örgütün gücü olarak görülebilir ama diğer taraftan ciddi bir zafiyeti de yansıtıyor: Eğer örgüte karşı sosyal medyayı da kapsayan küresel bir strateji yürütülürse İD susturulabilir ve küçültülebilir. Bu da uzun bir yolculuğun ilk adımı olur.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial