Ana içeriğe atla

Borsa İstanbul 6 ayda yüzde 40 kazandırdı

Yıl başından bu yana yatırım araçları içerisinde en karlısı borsa oldu. Altın ve döviz kazanç sağlamazken, Türk Lirası mevduat ve bono faizi borsadan sonra ikinci sırada yer aldı.
Share prices are seen on a screen alongside flags at the Istanbul Stock Exchange October 14, 2011. Picture taken October 14, 2011.     REUTERS/Murad Sezer (TURKEY  - Tags: BUSINESS)   - RTR2SSND

Türkiye’de 2014 yılının ilk 7 aylık döneminde hisse senetleri altın, döviz, faiz gibi diğer yatırım araçlarına “kapatılması imkânsız” bir fark attı.

Bu farkın nasıl oluştuğunu görmek için önce yatırım araçlarının 7 aylık seyrine bakalım: 2 Ocak 2014 tarihinde altının onsu (31.1 gram) 1224 dolardan satılıyordu. 2 Ocak 2014 tarihinde 1 ABD doları 2 lira 17 kuruştan, 1 Euro ise 2 lira 98 kuruştan işlem görüyordu. 30 Temmuz 2014 tarihi itibariyle altının onsu 1296 dolara çıkmış durumda. 1 ABD doları 2 lira 13 kuruştan, 1 Euro ise 2 lira 86 kuruştan işlem görüyor.

Bu rakamlar üzerinden kıyaslama yapıldığında görülüyor ki, 2014 yılının başında altına yatırım yapanlar kazanç sağlayamamış. Çünkü altının onsu 1224 dolardan 1296 dolara çıkmış. Yüzde 1’in bile altında, yok sayılabilecek seviyede bir artış.

Yılın başında ABD doları ve Euro alanlar ise zararda. Dolarda 4 kuruş, Euro’da 12 kuruş gibi çok küçük kayıplar var.

Hâlbuki yılın başında Dolar ve Euro’yu Türk lirasına çevirip bono, tahvil veya mevduata geçenler 2014 sonunda yüzde 10 civarında gelir sağlayacaklar.

Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı 2012 yılında “TL’ye yatırım yapanlar kazanacak” demişti. Döviz kurlarının seyri Başçı’nın sözlerini doğruluyor. Sadece 2012 yılında değil, 2013 ve 2014 yılında da TL’ye yatırım yapanlar daha kazançlı çıktı.

Borsadan sonra en büyük kazancın faiz olduğu açıkça görülüyor. Ancak 2015 ortasında ABD faiz artırmaya başlarsa, dolar kurunda tırmanış olabilir. ABD ekonomisindeki büyümenin devam etmesi de doların değerini artırabilir.

Faize gelince…

Yılın başında bono ve mevduatta faiz yüzde 10’un biraz üzerindeydi. Ancak bu kazanç üzerinden yüzde 10 stopaj kesilecek. Borsada ise herhangi bir kesinti yok. Borsanın riski yüksek, ama gelir yaratması durumunda kazancına vergi uygulanmaması özellikle büyük yatırımcılar açısından ciddi bir cazibe yaratıyor.

Borsada neden çok kazandırdı?

Borsadaki yüksek kazancın nasıl oluştuğunu görmek için önce geçmişe bakmak gerekiyor. Borsa İstanbul (BİST 100), 22 Mayıs 2013 tarihinde 93 bin 178 puana yükselerek tüm zamanların rekorunu kırmıştı. Ancak Gezi Parkı eylemleri, seçim süreci, 17 Aralık’ta bazı Bakanlar hakkında ortaya atılan rüşvet iddiaları üzerine hızlı bir geri çekilme yaşandı ve endeks 2013 yılını 67 bin 801 puandan kapadı.

Al-Monitor’un araştırmasına göre, 2014 yılının başında sert geri çekilme devam etti ve 29 Ocak 2014 tarihinde yılın en düşük seviyesi olan 60 bin 753 puan görüldü. BİST 100 endeksi 2 Ocak-29 Ocak tarihleri arasında yaklaşık 7 bin puan daha kaybetti. Türk siyasetinde bir kırılma olmayacağını gören yerli ve yabancılar 60 bini “alım seviyesi” olarak görüp Şubat ayı ile birlikte alıma geçti. Hükümet krizi yaşanmaması, yerel seçimden iktidar partisinin güçlenerek çıkması, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde sorun yaşanmayacağı gibi beklentiler alımları tetikledi. Arada küçük çaplı kar realizasyonları olsa da özellikle yabancı alımları düzenli olarak artış gösterdi.

Ocak ayında 494 milyon 858 bin dolarlık satış yapan yabancılar, Şubat ayında 206 milyon 950 bin dolarlık alımla borsanın seyrini değiştirdi. Mart ayında alım miktarı 682 milyon 980 bin dolara çıktı. Nisan ayında 437 milyon 066 bin dolar, Mayıs ayında ise 705 milyon 586 bin dolarla yılın en büyük alımı gerçekleştirildi. Yabancılar Haziran’da 341.4 milyon dolarlık net satış yaptı. Böylece yılın ilk 6 aylık döneminde yabancı yatırımcıların Borsa İstanbul’daki net alımı 1 milyar 182 milyon dolar seviyesinde gerçekleşmiş oldu.

Kriz döneminden sonraki yoğun alımlar sonucu BİST 100 endeksi 25 Temmuz 2014 tarihi itibariyle 84 bini aştı. Yani 29 Ocak’tan sonraki 6 ay içerisinde 60 binli seviyelerden 84 binin üzerine çıkılmış oldu. Bu da yaklaşık 24 bin puanlık bir artışı gösteriyor. Oransal olarak bakıldığında ise BİST 100 endeksinin 29 Ocak-25 Temmuz dönemini kapsayan 6 aylık sürede yaklaşık yüzde 40 kazandırdığı görülüyor.

Yabancı portföyü 65.1 milyar dolara çıktı

Karlılığı ile dikkat çeken Borsa İstanbul’da 18 Temmuz 2014 tarihi itibariyle yabancıların hisse senedi portföyü 65 milyar 100 milyon dolara ulaşarak 13 ayın zirvesini gördü. Merkez Bankası verilerine göre, yabancılar Haziran ayındaki satışın ardından yeniden alıma döndü. 14-18 Temmuz 2014 tarihleri arasında net 396 milyon 100 bin dolarlık hisse senedi alan yabancılar, aynı dönemde 87 milyon dolarlık Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) sattı. (Yabancıların Türkiye’de DİBS stokunun değeri 18 Temmuz 2014 tarihi itibariyle 55 milyar 111 milyon dolar düzeyinde.) Son alımlara ve hisse senetlerinin değerindeki artış da eklenince yabancıların hisse senedi portföyü 65 milyar 100 milyon dolara yükselmiş oldu. Böylece yabancı payı son 13 ayın zirvesine çıktı.

Yabancıların DİBS satıp hisse senedi alması, borsada hala beklenti içerisinde olduklarını gösteriyor. Borsanın cazibesi yabancıların hisse senedi değerindeki artıştan da rahatlıkla izlenebiliyor. 14 Temmuz’da 62 milyar 691 milyon 700 bin dolar düzeyinde olan yabancı hisse senedi stoku, 396,1 milyon dolarlık net alışla birlikte 18 Temmuz’da 63 milyar 87 milyon 800 bin dolara yükseldi. Ancak 18 Temmuz tarihi itibariyle hisse senedi stokunun 65,1 milyar dolar olarak açıklanması rakamda bir hata olduğunu göstermiyor. Al-Monitor’un hesaplamasına göre, aradaki 1 milyar 300 milyon dolarlık fark, 14-18 Temmuz arasındaki 1 haftalık dönemde hisse senetlerinin değerindeki artıştan kaynaklanıyor. Bu artış Borsa İstanbul’un yabancılar için neden çekici olduğunu açıkça gösteriyor.

Fiyat artışında rekor kıran Borsa İstanbul’un endekste de 22 Mayıs 2013 tarihindeki 93 bin 178 puanlık tarihi rekoru bu yıl sonuna kadar kırıp kıramayacağı merak ediliyor. Ancak Cumhurbaşkanlığı seçimi Başbakan Erdoğan için bir güven oylamasına dönüşmüş durumda. Seçimin sonucuna ve bu arada kredi derecelendirme kuruluşlarından gelecek haberlere göre, borsanın kendisine yeni bir yol çizmesi bekleniyor…

Son bir not: Arjantin’in iflası dünya borsaları ile birlikte Türkiye borsasını da olumsuz etkiledi. Ancak Perşembe ve Cuma günkü kayıplar yaklaşık 2 bin 200 puanla sınırlı kaldı. 29 Ocak 2014-1 Ağustos 2014 tarihleri itibariyle kıyaslama yapıldığında Borsa İstanbul’un 60 bin 753 puandan 82 bin 094 seviyesine ulaştığı görülüyor. Yani yatırım araçları içerisinde hala en karlısı Borsa İstanbul.

More from Mehmet Cetingulec