Ana içeriğe atla

Türkiye ihracatına 5’li darbe

Türkiye’nin Irak, Libya, Mısır, Rusya ve Ukrayna’yla ihracatında şok yaşanıyor.
RTR3Y2HS.jpg

Komşu ülkeler ve yakın coğrafyadaki olaylar Türkiye’nin ihracatını vurmaya başladı.  Yılın ilk 6 ayında Avrupa’daki talebin canlanması nedeniyle artış gösteren ihracat, Temmuz’da 12.5 milyar dolarla yerinde saydı.

Ekonomi yönetimi, Avrupa etkisiyle ihracatın artmaya devam edeceğini öngörüyordu. En çok övünülen bu kalemdeki tıkanma sürpriz oldu. Her ne kadar “bayram tatili ihracat rakamlarının düşük çıkmasına yol açtı” gibi bahaneler gösterilse de, Irak başta olmak üzere sorunlu ülkelerin pazarlarındaki kayıplar büyüyor. Haziran ayında Irak’a ihracat yüzde 29.10 oranında gerilemişti. Temmuz’da bu oran yüzde 46.4 gibi beklenmedik bir seviyeye ulaştı. Irak, geçen yıl Almanya’dan sonra Türkiye’nin en büyük 2. İhracat pazarıydı. Bu yıl Temmuz ayı itibariyle 5. sıraya gerilemiş  görünüyor.

Irak’taki ihracat kaybının en büyük nedeni IŞİD. Musul’un işgalinden sonra Türkiye Irak’ın güneyine ulaşmakta güçlük çekmeye başladı. İran üzerinden veya başka yollardan güneye ulaşmanın maliyeti yüksek olduğu için ihracatçılar tarafından fazla tercih edilmiyor. Talepte de daralma var.

Türkiye yerine İran gibi başka ülkelerin Irak’taki pazarlarını genişlettiği belirtiliyor.

Irak’a geçen yıl Temmuz ayında 1 milyar 062 milyon 305 bin dolarlık ihracat yapan Türkiye, bu yıl 569 milyon 542 bin dolarda kaldı.  Sadece Irak pazarı değil, Libya’daki olaylar nedeniyle bu ülkenin pazarında da yüzde 37.2’lik kayıp var. Libya’ya 2013 yılı Temmuz ayı ihracatı 210 milyon 108 bin dolar düzeyindeyken, bu yıl 131 milyon 884 bin dolara geriledi. Rusya-Ukrayna geriliminin Türkiye’ye yansıması ise şöyle oldu: Temmuz’da Rusya’ya ihracat yüzde 12.6, Ukrayna’ya ihracat yüzde 24.5 azaldı. Rusya’ya geçen yıl Temmuz’da 613 milyon 343 bin dolarlık ihracat yapılmıştı. 2014 Temmuz’unda 535 milyon 981 bin dolara indi. Ukrayna’ya 2013 Temmuz’unda yapılan 165 milyon 085 bin dolarlık ihracat ise bu yıl 124 milyon 635 bin dolara geriledi. Bu arada Mısır-Türkiye ilişkilerindeki soğukluk geçen ay ihracata yüzde 16 eksilme ile yansıdı. Geçen yıl Temmuz ayındaki 272 milyon 218 bin dolarlık ihracatın bu yıl 229 milyon 451 bin dolara düştüğü görülüyor.  Söz konusu 5 ülkeye yapılan ihracatın toplamına bakıldığında, geçen yılın aynı ayına göre 731 milyon 566 bin dolar gerileme dikkat çekiyor.  İhracatçılar, Türkiye’nin en önemli 20 pazarı içerisinde yer alan bu ülkelerdeki gerilemenin kalıcı olmadığını düşünüyor.

Rusya’ya dikkat

Rusya Türkiye’nin ihracatında 6. büyük pazar. Bu pazarda 7 aylık ihracat kaybı yüzde 12 düzeyinde. Rusya’ya en fazla otomotiv sektörü ihracat yapıyor.  Temmuz ayındaki yüzde 12.6’lık gerilemenin en büyük sebebi de otomotiv ihracatının yüzde 39 oranında azalarak 51.6 milyon dolara düşmesi. Ayrıca tekstil ihracatında 20.9 milyon dolarlık geri çekilme göze çarpıyor.  

Suriye ve Filistin’e ihracat arttı

Temmuz’un en büyük sürprizini Suriye yaptı. Haziran ayında yüzde 1.20 oranında gerileyen Suriye’ye ihracat Temmuz’da yüzde 64 oranında arttı. Oransal olarak en fazla ihracat artışı gerçekleştirilen ülke Suriye.  İhracatın artması sınırdaki Hatay ilinin ekonomisini canlandırdı. Temmuz ayında ihracatını en fazla artıran il yüzde 33 artışla Hatay oldu.

Bu arada Filistin’e ihracat da Temmuz’da yüzde 17 oranında yükseldi.

En iyi 5 ülke

Temmuz ayı verilerine göre, Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı ülke 1 milyar 330 milyon dolarla Almanya. İkinci sırada 892.2 milyon dolarla İngiltere, üçüncü sırada 586.9 milyon dolarla Fransa bulunuyor. İtalya 569.9 milyon dolarla dördüncü sırada.

Irak ise hem en iyi, hem de en kötü 5’in içerisine girmiş durumda. Temmuz ihracatındaki düşüşte en kötülerin birinci sırasında yer alan Irak, 569.5 milyon dolarla hala Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı 5. ülke konumunda.

Her ay 15 milyar dolarlık ihracat olacak mı?

Hükümet yıl sonunda 166 milyar dolarlık ihracat hedefliyor.

İlk 7 aylık ihracat yüzde 5.7 artışla 92.71 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti.

Hedefe ulaşabilmek için son 5 ayda 74 milyar dolarlık ihracat daha yapılması gerekiyor.  Ulaşılabilir bir rakam. Ancak Temmuz ayındaki 12.5 milyar dolarlık performansla hedefin yakalanması mümkün değil. Diğer ekonomik dengelerin de olumsuz etkilenmemesi için bundan sonra her ay en az 15 milyar dolarlık ihracata ihtiyaç var…

Son olarak iki önemli gelişmeye dikkat çekelim:IŞİD Erbil’e ilerliyor. Bu durum Türkiye-Irak ticaretine daha büyük darbe vurabilir. Rusya’nın ABD ve Avrupa ülkelerinden gıda maddeleri alımını durdurma kararı ise Türkiye ihracatına olumlu yansıyabilir.