Ana içeriğe atla

Türkiye ile İsrail’in barışma ihtimali Hamas’ı huzursuz ediyor

İslamcı müttefikleri Recep Tayyip Erdoğan’ın İsrail ile uzlaşma arayışı, Hamas içinde sessiz bir hayal kırıklığı yaşatıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
A Palestinian boy holds a poster of Turkish Prime Minister Tayyip Erdogan as he celebrates after Erdogan declared victory in local polls during a rally organised by Hamas movement in the northern Gaza Strip March 31, 2014. Erdogan declared victory in local polls that had become a referendum on his rule and said he would "enter the lair" of enemies who have accused him of corruption and leaked state secrets. The Arabic words read "Turkey Justice and development forward". REUTERS/Mohammed Salem (GAZA - Tags:

Hamas, İsrail-Türkiye ilişkilerinin düzelme ihtimaline ilişkin sessiz kalsa da hareketin içinde bu konuda farklı görüşler mevcut.

Al-Monitor’a konuşan bir Hamas yetkilisi “Türkiye gibi müttefik bir ülkenin iç işlerine karışmak istemiyoruz.” diyor. Kimi arkadaşlarına göre biraz daha iyimser olan bu yetkili, olası Türkiye-İsrail barışması sayesinde Gazze üzerindeki ablukanın kalkacağı ve mal girişine konan kısıtlamaların gevşeyeceği konusunda umutlu.

Hamas, Türkiye-İsrail uzlaşmasına kurban gitmeyeceğinden, İsrail’in Türkiye’nin Hamas’la bağını kopartamayacağından oldukça emin. Zira Hamas’taki yaygın kanıya göre Ankara, Hamas’la ilişkisini iç ve dış hesapları doğrultusunda belirliyor ve bu ilişki, Türkiye’nin ulusal çıkarlarını yansıtıyor. Ayrıca, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, sırf Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) İslamcı kökenleri nedeniyle Hamas’ı destekliyor olsa bile Filistin davasına siyasi ve insani düzeyde verilen destek, Türk halkının çok farklı kesimlerinde karşılık buluyor.

Görüldüğü kadarıyla Hamas, Türkiye ile İsrail’in barışması hâlinde Erdoğan’ın Gazze’ye ilişkin tavrının değişmeyeceği konusunda müsterih. Zira Erdoğan’ın bu tavrı sayesinde Arap dünyasının kapılarını açtığı ve bölgede etkili bir rol edindiği düşünülüyor. Ancak Erdoğan, ABD ve İsrail ile ters düşmemek için Hamas’a açıkça destek ifade etmekten kaçınabilir.

Türkiye Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç, mayıs ayının başında Erdoğan’ın yakın gelecekte Gazze’yi ziyaret etme niyetinde olduğunu açıklamıştı. Bu, Hamas’ı büyük ölçüde rahatlatıyor. Ancak Hamas, bu ziyaret açıklamasına ilişkin yorum yapmadı. Zira daha önce de ziyaret tarihlileri belirlenmiş ama ziyaretler gerçekleşmemişti.

Al-Monitor’a konuşan bir Hamas yetkilisi, Erdoğan’ın Gazze’ye ne şekilde ulaşmaya düşündüğünü merak ediyor: “Türkiye’nin darbeye ilişkin tutumu nedeniyle Mısır’la ilişkilerinin bozulduğu bir ortamda Erdoğan, Refah Sınır Kapısı’ndan gelemez. İsrail ile uzlaşmasından dolayı Hamas’ın duyduğu hayal kırıklığını yatıştırmaya gelirken İsrail’in onayını alıp Gazze’nin kuzeyindeki Erez Sınır Kapısı’nı mı kullanacak?”

Türkiye’nin son haftalarda düzenlediği Filistin yanlısı etkinlikler, Hamas’ın kaygılarını bir ölçüde hafifletti. İstanbul’da 9 Mayıs’ta düzenlenen Filistinli tutuklularla dayanışma gecesine Hüsam Badran ve Musa Akkari gibi Hamaslı eski tutuklular dâhil birçok Arap ve Türk destekçi katıldı.

Yine İstanbul’un ev sahipliğini yaptığı 23-24 Nisan’daki Uluslararası Filistin Medya ve İletişim Forumu’na ise 400 yazar ve gazeteci katıldı. Bunların arasında, İngiltere’de yaşayan Abdül Bari Atvan ile Azzam Tamimi, Katar’dan Muhammed El Müsfir ve Mısır’dan Fehmi Hüveydi gibi tanınmış Arap gazeteciler ve Hamas sempatizanları yer aldı.

Hamas’la ilişkilerin yürütülmesinde görevli bir Türk yetkilisi, Al-Monitor’a telefonda verdiği demeçte Ankara’nın İsrail ile ilişkilerinin düzelmesinden Hamas’ın da fayda sağlayabileceğini belirtti. Yetkili, şöyle konuştu: “Türkiye-İsrail uzlaşısına dair kaygılara rağmen Hamas, İsrail’in askeri gerginlikleri tırmandırma eğilimlerinin yumuşatılması dâhil birçok açıdan yarar sağlayabilir. Bunun yanı sıra Türkiye, Avrupa ile ilişkileri üzerinden Hamas’ın terör listelerinden çıkarılması için iletişim kanalları açmaya çalışıyor.” Yetkili, Hamas temsilcilerinin Ankara ve İstanbul’da Batılı diplomatlarla görüştüğü bilgisini verdi.

Hamas, olası Türkiye-İsrail uzlaşmasından ufak kazançlar elde etmek isteyecektir. Bu kapsamda, Gazze ile dış dünya arasında bir deniz yolu bağlantısının kurulması için Hamas’ın Türkiye’ye öneri götürmesi bekleniyor. Bu fikir, Gazze’deki krizin derinleşmesi ve ticari sınır kapılarının kapatılması ışığında Euro-Mid İnsan Hakları İzleme Örgütü tarafından ortaya atılmıştı. Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerin düzelmesi hâlinde Hamas, bu önerinin kabul edilip hayata geçirilmesi için bastırabilir.

Hayal kırıklığı

Hamas çevreleri, kimi avantajlarına rağmen İsrail ile Türkiye’nin barışması konusunda hayal kırıklığı yaşadıklarını gizlemiyorlar. Çünkü Erdoğan’ı ideolojik müttefik olarak görüyorlar. Hamas’ın örgütsel tabanından Al-Monitor’a daha önce aktarılan görüşlerde Erdoğan, “İslam halifesi, İsrail’e darbe vuran lider ve Suriye ile Mısır’da öldürülen Müslümanların öcünü alan kişi” olarak tanımlanmıştı. Bu tabanın nezdinde İsrail ile ilişkilerin normalleşmesi, söz konusu dinsel tasvirlerle örtüşmüyor. Bir Hamas yetkilisinin deyimiyle Erdoğan, Müslümanlara önderlik eden bir lider konumundan kendi halkının çıkarlarına öncelik veren sıradan bir siyasi yönetici konumuna düşecek.

İslamcı bir müttefikin yaşattığı bu hayal kırıklığı, Hamas’ın bölgesel ideolojik ilişkilerden uzaklaşıp Filistinliler nezdinde ulusal itibarını pekiştirmeye yönelmesinde etkili oldu. El Fetih’le sağlanan son mutabakat da bu düşüncenin bir yansımasıydı.

Türkiye ile temas hâlinde olan bir Hamas yetkilisi, şu yorumda bulunuyor: “Erdoğan’ın İsrail ile barışarak çizdiği portre onu ümmetin değil, Türk halkının lideri, ona gönül veren Filistinlilerin menfaatlerini değil, kendi ülkesinde oyunu aldığı insanların menfaatlerini koruyan biri olarak resmediyor. Fakat bu uzlaşma sayesinde Hamas’ın siyasi ilişkilerde ulusal boyut ile parti menfaatlerini ideolojik ve dinsel tasavvurların üzerine taşıma eğilimi güçlenecektir.”

Mısır, İran ve Suriye ile ilişkileri bozulan Hamas, olası Türkiye-İsrail uzlaşmasıyla bölgesel ufkunun iyice daralabileceğinden endişe ediyor. Aynı Hamas yetkilisi konuya ilişkin şöyle diyor: “Bu mesele, son haftalarda hareketin yönetim kulislerinde konuşuluyor. Erdoğan’ın bizi satmayacağından eminiz. Ama Türkiye ile İsrail arasındaki temasların Hamas’ın bölgesel bağlarını daha da kısıtlayabileceği yönünde kaygılar var.”

Hamas’ın Türkiye-İsrail ilişkilerinin yeniden canlanması ihtimaline dair en net analizi ise Al-Monitor’un ele geçirdiği bir iç yazışmada yer alıyor: “Mevcut koşullarda Türkiye-İsrail ilişkilerinin normalleşmesi beklenmemektedir. Türkiye, Hamas’a hesaplı destek politikasını ve Gazze üzerindeki ablukanın kaldırılması taleplerini sürdürecektir. Ancak Hamas, isteklerini başka taraflara dayatabilme durumunda değildir. Yalnız kalmaması için Türkiye ile İsrail arasındaki uzlaşma konusunda akıllıca hareket etmelidir.”

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial