İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, BM Genel Kurulu’na katılmak üzere bu hafta New York’a gidiyor. Rusya ile İran arasında Suriye konusunda yaşanan yeni yakınlaşma ve ABD-İran ilişkilerinde yeni bir sayfanın açılması ihtimali, gözleri bu ziyarete çeviriyor.
ABD’nin, Suriye veya herhangi bir konuda Rusya ve İran’la muhatap olurken kuşkulu ve dikkatli olması için geçerli sebepleri var. Ancak, aynı ölçüde geçerli sebepler, muhtemel bir tarihi fırsatın heba edilmemesini de gerektiriyor. Obama yönetimi, kimyasal silahlara ilişkin ABD-Rusya çerçeve anlaşmasının başarıyla uygulanmasını, Suriye konusunda Cenevre-2 Konferansı’nın toplanmasını ve İran’la nükleer müzakerelerde ilerleme sağlayabilirse, bunlar karnesine büyük başarılar olarak geçecek ve etkileri de Suriye’nin ötesine geçecek.
Rusya’yla İran arasındaki eğilim, ABD ve Suriye açısından şu ana dek yapıcı oldu. 13 Eylül’de Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şangay İş Birliği Örgütü zirvesinde buluşan Ruhani ile Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin, Suriye üzerine uzun ve “ayrıntılı” bir görüşme gerçekleştirdi. Ruhani, Rusların İran nükleer dosyasına yaklaşımını olumlu karşıladı ve Putin’i İran’a davet etti. Bir gün sonra, Cenevre’de bir araya gelen ABD ve Rusya temsilcileri, Suriye’ye ait kimyasal silahların yok edilmesine dair bir çerçeve üzerinde mutabık kaldı. Bu anlaşmanın uygulamaya konması için hâlihazırda bir BM Güvenlik Konseyi kararı hazırlanıyor. Ali Hashem’in Tahran’dan bildirdiği gibi, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, 15 Eylül’de ABD-Rusya çerçevesine destek ifade etti ve İran’ın ABD’yle güven artırıcı temaslar konusunda istekli olduğunu söyledi.
Ruhani ise, 20 Eylül’de Washington Post gazetesinde yayımlanan makalesinde İran’ın “Suriye hükümeti ve muhalefeti arasında diyaloğu kolaylaştırmak” için hazır olduğunu belirtirken, kimyasal silah kullanımını da “güçlü” bir şekilde kınadı. 21 Eylül’de ise Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü, Suriye hükümetinden “beklenen bildirimi” aldığını açıkladı. Bu, anlaşmanın hayata geçmesi için gereken ilk adımdı. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve BM Özel Temsilcisi Lakhdar Brahimi, bu hafta New York’ta bir araya gelecek ve Cenevre-2 Konferansı’nı ele alacak.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
