Türkiye'nin Nabzı

Türkiye yargısının ‘Kürdistan’ operasyonu

By
p
Article Summary
Türkiye’de Kürt sorununa çözüm bulmak için başlatılan sürecin etkisiyle “Kürdistan” ismiyle açılan parti ve derneklere yıllar sonra davalar açılıyor.

DİYARBAKIR – “Kürdistan” ismi Kürtler tarafından günlük hayatta sıkça kullanılsa da resmi bir karşılığı hiçbir zaman olmadı. Bu ismi en çok kullananlar 1980 öncesinde faaliyet gösteren illegal örgütlerdi. Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK), Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-T) bunlardan sadece birkaçıydı. 1990’lı yıllarda, Kürdistan ismini kamuya açık alanda kullanmak çok ciddi ceza riskini de beraberinde getiriyordu.

2000’li yıllara gelindiğinde bu tablo değişti. Özellikle Kürt sorununa çözüm bulmak için 2013 yılında başlatılan çözüm süreci beraberinde yumuşamayı da getirdi. Devletin “Kürdistan” kelimesine resmi bakışı değişmese de günlük hayattaki kullanımı görmezden gelinmeye başlandı. İşte bu dönemde Kürdistan ismini kullanan siyasi partiler, dernekler, sivil toplum kuruluşları açılmaya başladı. Kürdistan adı hem dernek ve partilere ait resmi işlemlerde hem de kamuya açık alanlarda rahatça kullanılabilir oldu. Ancak devlet bu gelişmelere tümden reflekssiz kalmadı. Partilere isim ve tüzüklerini değiştirmeleri uyarısı yapılsa da ortamın ruhu gereği süreç ağırdan alındı.

Yıllar geçti, çözüm süreci bozuldu. Devletin Kürt sorununa dair tavrı sertleşti. Yasal olmayan uygulamalara tahammül neredeyse hiç kalmadı. Ağırdan alınan işlemler hızlanmaya, bir kenara bırakılan dosyalar yeniden açılmaya başlandı.

Dosyası ilk açılan ise Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK) oldu. 2014 yılında kurulan PAK, isim ve tüzüğünü değiştirmesi için 2015 yılında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından uyarıldı. Parti yönetimi istenen değişiklikleri yapmayacağını belirtince geçtiğimiz günlerde kapatma davası açıldı. Kararı basın toplantısıyla değerlendiren PAK Genel Başkanı Mustafa Özçelik isim ve tüzüğü değiştirmeyeceklerini söyledi. Özçelik, “Düşünce ve örgütlenme özgürlüğünün dünyanın en temel insan haklarından biri olduğunu söylüyoruz. Türkiye’yi bunlara uymaya davet ediyoruz” dedi.

Kapatma davası açılan partilerden biri de Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK) oldu. 40 yıla yakın yasadışı faaliyet yürüten PSK, 2016 yılında resmen parti oldu. Yurt dışında yaşayan Genel Başkanı Mesut Tek, Türkiye’ye gelerek çalışmalarını burada sürdürdü. Benzer süreç PSK için de işletildi. Parti uyarıldı ama herhangi bir dava açılmadı. Ancak sürecin terse esen rüzgârından PSK de payını aldı.

Al-Monitor’a konuşan PSK Genel Başkan Yardımcısı Bayram Bozyel kapatma davasının sürpriz olmadığını söyledi. Bozyel Kürt partilerine peş peşe dava açılmasının konjonktürle bağlantılı olduğunu savunarak şöyle konuştu: “Son dönemde AKP’nin MHP ile kurduğu ittifak, AKP’yi MHP’nin iyice yörüngesine sokmuş durumdadır. Şu anda Türkiye’de (...) siyasal sisteme yön veren MHP’nin politikasıdır. Bu zihniyet bu kapatma davalarını peş peşe gündeme getirdi. Ama şunu söylemek istiyorum: Bu kapatmalar kolay olmayacak çünkü Kürtlerin artık bu kazanımları, demokratik zemini terk etmesi mümkün değil. Türkiye demokratik güçlerinin de buna izin vermemesi lazım” dedi.

Bozyel de partide herhangi bir değişiklik yapmayacaklarını vurgulayarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne kadar gidebileceklerini söyledi: “Bu hukuki süreci Kürdistan ismi ve buna bağlı değerlerin savunulması için bir platforma dönüştüreceğiz. Hukuksal alanda bir seferberlik yaratmayı düşünüyoruz. (...) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi süreci var. Bu tür kararların döneceğinden eminiz. Şu andaki genel sistemde şiddete başvurmadığı sürece hiçbir partinin kapatılmaması yönünde bir görüş birliği var. Ülkenin bu noktadan geriye gitmesi kabul edilir bir şey değil, kabul edilmemelidir. Biz bunun için mücadele edeceğiz.”

Kürdistan Sanayici ve İş Adamları Derneği (KURDSİAD) de çözüm sürecinde kurulan derneklerden. Diyarbakır’da bir grup iş insanı tarafından kurulan derneğin kurucu yönetimi, 4 Nisan 2014 tarihinde valiliğe kuruluş dilekçesi vermişti. Diyarbakır Valiliği, Dernekler Müdürlüğü'nün suç duyurusu üzerine Geçici Yönetim Kurulu Başkanı Abdülbaki Karadeniz hakkında soruşturma başlattı. Soruşturma sonrası açılan davada dernek feshedilirken Karadeniz'e, “dernekler kanununa muhalefet” suçundan 10 ay hapis ve 820 lira adli para cezası verildi. Kuruluşundan beş yıl sonra bu kez o dönemki sekiz geçici yönetim kurulu üyesi hakkında derneğin ismindeki “Kürdistan” kelimesi ve tüzüğünün bazı maddeleri nedeniyle dava açıldı. Dava sanıkları, Anayasa’nın, Türkiye’nin yapısı ve yönetim şeklini düzenleyen 1,3,5 ve 14’üncü maddelerini ihlal etmekle suçlanıyor.

Karadeniz’in avukatı Barış Yavuz davanın talimatla açıldığı görüşünde. Al-Monitor’un sorularını yanıtlayan Yavuz, beş yıl sonra dava açılmasına anlam veremediklerini söyledi: “Devletin kendisinin bu isme karşı bir antipatisi var. Bu antipati, milliyetçilik duyguları yoğun olduğunda kendisini gösteriyor. Şimdi milliyetçilik Türkiye’de prim yapan bir şey. Seçim dönemindeyiz. Bunun seçim döneminde olması da manidar.”

Kürtlere göre “Kürdistan” coğrafi bir tanım. Ancak bu dönemde bu görüşün herhangi bir mahkeme tarafından dikkate alınması beklenmiyor. Bu davaların seçimlere etkisini kestirmek kolay değil. Ancak ileride uluslararası arenada Türkiye’nin canını sıkacağını görmek için medyum olmaya gerek yok.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: türk-kürt çatışması

Mahmut Bozarslan gazeteciliğe 1996 yılında Diyarbakır’da başladı. Sabah Gazetesi, NTV ve El Cezire Türk’te muhabirlik yaptı. Bu sırada Fransız Haber Ajansı AFP’ye de serbest muhabir olarak katkıda bulundu. Bozarslan Kürt sorununun çeşitli yönleri, Irak Kürdistanı, kadın sorunu, mülteciler, yerel ekonomi gibi konularda haberler yaptı. Twitter hesabı: @mahmutbozarslan

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept