Türkiye'nin Nabzı

Azınlıkların ‘özgürlük’ tartışması

By
p
Article Summary
ABD ile Türkiye arasındaki Rahip Andrew Brunson krizi sürerken Türkiye’deki azınlıkları temsil eden 18 ruhani liderin yayınladığı ortak bildiri tartışma yarattı.

ABD ile Türkiye arasında Rahip Andrew Brunson krizi sürerken 31 Temmuz günü ajanslara bir bildiri düştü. Türkiye’de yaşayan 18 azınlık cemaati önderi ve ruhani liderin imzasını taşıyan bildiride özetle şöyle dendi: “Ülkemizde asırlardan beri yerleşik farklı din ve inanç mensubu kadim toplumların dini temsilcileri ve vakıf yöneticileri olarak inancımızı özgürce yaşamakta ve geleneklerimize göre ibadetlerimizi özgürce yerine getirmekteyiz. Baskı olduğunu iddia eden ve/veya ima eden beyanlar tamamen asılsızdır ve maksadını aşmaktadır.”

Bildiri ajanslara düşer düşmez bazı azınlık mensuplarının da tepkisine neden oldu. Türkiyeli Ermenilerin sorunlarını kamuoyuna anlatmak amacıyla yayın hayatına devam eden Agos gazetesi haberi “Özgürmüşüz de Haberimiz Yokmuş” başlığı ile manşetine taşıdı. Gazetenin Genel Yayın Yönetmeni Yetvart Danzikyan da Al-Monitor’a şöyle konuştu: “İbadetimiz üzerinde engel yoktur diyorlar. Bilhassa Ermeniler, kilisede ayin yaparken neden polis kilise kapısında bekliyor? Bu söylenenler yaşanan duruma tam uymuyor.”

Bildiriye bir tepki de HDP Milletvekili Garo Paylan’dan geldi. Paylan Al-Monitor’a şöyle dedi: “O bildiriyi okuduğumda bütün ruhanilerin birer rehine olduklarını bir kez daha hissettim. (...) Cumhuriyet tarihi boyunca burada kalan azınlık cemaatlerinin ruhani liderlikleri hep bir rehine olarak kullanıldılar. Patriğimizi seçemezken, herhangi bir ruhani kuruma özerk statü tanınmazken, Ermeni vakıfların seçimleri yapılamazken, geçmişte başımıza gelen büyük günahlarla yüzleşilmezken bir özgürlük bildirisine imza atmak bir rehinenin yapabileceği bir iştir. Bu bir sadakât ayinidir. Bu sadakât ayinine de hepsi katıldılar.”

Bildiride Rum Ortodoksları Patriği Patrik 1. Bartholomeos, Türkiye Ermenileri Patrik Vekili Başepiskopos Aram Ateşyan, Türkiye Hahambaşısı Rav İsak Haleva, Süryani Kadim Cemaati Patrik Vekili Mor Filüksinos Yusuf Çetin, Keldani Katolik Kilisesi Vakfı Başkanı Teoman Önder, Bulgar Ekzarhlığı Ortodoks Kilisesi Vakfı Başkanı Vasil Liaze’nin de imzaları yer alıyor.

Danzikyan bu tabloyu şöyle yorumladı: “Türkiye toplumundaki azınlık toplumunun temsilcisi konumunda olanların ruhani ve sivil liderleri devletle sık sık bir araya gelen, talepleri olan kesim. Bu yüzden de devletin yanında olduklarını bildiren bir bildiri hazırlama zorunluluğu hissediyorlar. Bu cumhuriyet tarihine damgasını vuran bir durumdur. Kıbrıs Harekâtı, 1980 süreci. (…) Azınlık temsilcileri böyle konularda devletin yanında olmak konumunda görüyorlar kendilerini. Yunanistan’la bir sıkıntı yaşandığında Rum toplumu, Ermeni soykırımı ile ilgili bir tartışma yaşandığında da Ermeni toplumunun temsilcisi bunu yapmıştır. Ama ilk kez bu kadar çok azınlığın imza attığı bir bildiri hazırlandı. Bu açıdan tarihi olmuştur.”

Peki bu bildiri nereden çıktı? Paylan’a göre bildiri Brunson krizinin ardından hükümetin telkiniyle hazırlandı. Danzikyan ise bildirinin perde arkasını şöyle anlattı: “Gazeteci kimliğinden önce bu ülkede yaşayan bir Ermeni olarak böyle bir bildirinin yayınlanmasını şaşkınlıkla karşıladım. Yurttaş olarak üzerimdeki şaşkınlığı atıp ilk iş telefona sarıldım ve bildiriyi imzalayan bir kişi ile konuştum. Onlar bana Mike Pence’in ‘Türkiye’de dini özgürlükler yok’ diye bir açıklama yaptığını, bunun üzerine bu bildiriyi hazırladıklarını söyledi. Ben bunu duymamıştım. Bana konuşmayı gönderdiler. Pence ‘Dini inançları yüzünden zulüm gören bir kurban var, o bir Amerikalı’ diyor. Sanırım yöneticiler içinde bir grup buradan vazife çıkarmışlar. Derhal bir bildiri hazırlamışlar.”

Bildirinin yayınlanmasının ardından ruhani liderler ve azınlık cemaati önderleri Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın ile bir araya geldi. Azınlık önderlerine göre bu buluşma ile bildirinin arka arkaya gelmesi tamamen tesadüf. Toplantıda ruhani liderler tek tek sorunlarından bahsetmişler. Ruhban Okulu’nun açılmaması, vakıf arazilerinin iade edilmemesi, vakıflarda seçimlerin yapılmaması gibi bir dizi sorun dile getirilmiş. Peki azınlıkların ortaya koydukları onca sorun yayınlanan bu özgürlük bildirisi ile çelişmiyor mu? 

Al-Monitor bu soruyu da direk muhatabına, Ermeni Patrik Genel Vekili Arem Ateşyan’a sordu. Ateşyan şu yanıtı verdi: “Biz İbrahim Kalın ile yaptığımız toplantıda sıkıntılarımızı dile getirdik. Biz bu sıkıntılarımızı her zaman dile getiriyoruz. Ancak bu sıkıntılar ayrı bir şey, din hürriyeti ayrı bir şeydir. Sıkıntılarımızın bazıları AKP döneminde çözülmüştür, bazıları çözülememiştir. Çözülemeyenleri de gündeme getiriyoruz.”

Ateşyan’a bu bildiriye yönelik eleştirilere ilişkin de şöyle dedi: “Eleştiriler her zaman olacaktır. Biz bu bildiride gerçekleri aktardık. Bizim din hürriyetimiz vardır. Bu konuda sıkıntımız yoktur. Bunu da 18 lider imzasıyla söylediler. Eleştiriler vardır, olacaktır. Devlete karşı olanlar, hükümete karşı olanlar, bize karşı olanlar tersini söyleyeceklerdir.”

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: religious freedom, mike pence, christians, minorities, andrew brunson, turkish society

Sibel Hürtaş, Türkiye’nin ulusal çapta yayın yapan gazeteleri Evrensel, Taraf, Sabah ve Haber Türk ile ANKA Ajansı’nda 15 yıl süreyle yüksek yargı muhabirliği yaptı. Haberleri insan hakları ve hukuk alanında yoğunlaşan Hürtaş, 2004 Metin Göktepe Gazetecilik Ödülü, 2004 Musa Anter Gazetecilik Ödülü ve 2005 yılı Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başarı Ödülü sahibi. Makaleleri çeşitli gazetelerde yayımlanan Hürtaş’ın azınlıklar ve faili meçhul cinayetler ile ilgili makaleleri halen failibelli.org isimli sitede yayımlanmaktadır. Hürtaş’ın “Hıristiyanlar Neden Öldürüldü/Kafesteki Türkiye” kitabı 2013 yılında İletişim Yayınevinden yayımlanmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept