İsrail'in Nabzı

İsrail ordusundan Gazze alarmı

By
p
Article Summary
İsrail ordusunun hükümete yaptığı uyarıya göre İsrail, insani krizin eşiğinde olan Gazze Şeridi’nin topyekûn çöküşünü önlemek için harekete geçmeli. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

İsrail Genelkurmay Başkanı Korgeneral Gadi Eizenkot’un haftalık Kabine toplantısında boy gösterdiği 4 Şubat sabahı Gazze Şeridi’nde esen savaş rüzgârı güçlendi. Gazze’nin çöküşün eşiğinde olduğunu söyleyen Eizenkot, vahim bir insani krizin yaşanabileceği uyarısında bulundu. İki taraf da savaş istemediği halde durumun daha da kötüye gitmesi İsrail’le Hamas arasında bu yıl içinde yeni bir askeri çatışmaya yol açabilirdi. Eizenkot ayrıca Gazze’nin çöküşünü önlemek için İsrail’in önemli bazı adımlar atması gerektiğini söyledi.

İsrail İstihbarat Bakanı Yisrael Katz ise ertesi gün Savunma Bakanı Avigdor Liberman’la adamlarını “Hamas’a para toplamak için dünyanın dört bir yanına koşturmak” ile suçladı. Gazze’nin İsrail’e bağımlılığını azaltmak için Katz, daha önce Gazze açıklarında bir ithalat-ihracat terminali ile bir giriş-çıkış noktası kurma fikrini ortaya atmıştı. Katz, son yıllarda İsrail’in Gazze’den elini ayağını tamamen çekmesini, sorumluluğun Hamas, Mısır ve diğer ülkelere bırakılmasını savunuyor. Katz’a göre Liberman’ın Gazze’yi ayakta tutma politikası Hamas’ın Gazze’deki iktidarını ve bölgenin İsrail’e bağımlılığını sürdürüyor. Ancak Orta Doğu’da pek çok zaman olduğu gibi bu tip açıklamalar arka plandaki dramatik gelişmeleri perdeliyor.

New York Times gazetesi, 3 Şubat’ta Sina Yarımadası’nda Mısır ordusunun iflahını kesen ve bölgeyi istikrarsızlıkla tehdit eden İslam Devleti militanlarına karşı İsrail’in son iki yılda en az 100 hava saldırısı düzenlediğini yazdı. Habere göre Mısır Cumhurbaşkanı Abdül Fettah El Sisi’nin şahsen onay verdiği saldırılar Mısır ordusunun Sina’da kontrolü ele almasına yardımcı oldu. Çok gizli tutulan saldırılarda savaş uçakları, helikopterler ve insansız hava araçları yer aldı. Operasyon sonrası İsrail uçakları bazen güneye doğru uçarak üslerine dönen Mısır uçakları gibi görünmeye çalışmış. Bu sortiler İsrail’in bölgedeki mutlak hava üstünlüğünü, istihbarat alır almaz saldırıya geçme kabiliyetini gösteriyor.

İsrail haberi kulak ardı ederken askeri sansür de detay verilmesine yasak getirdi. Güvenlik Kabinesi’nde yer alan Eğitim Bakanı Naftali Bennett 4 Şubat’ta genel bir açıklamayla yetindi ve şöyle dedi: “İsrail düşman kapısına gelene kadar beklemez. Düşmanlarımıza karşı sınır ötesinde harekete geçiyoruz (...) ve hiçbir yerde harekete geçmekten çekinmiyoruz.”

Detaya girmeden İsrail’le Mısır arasındaki güvenlik ittifakının hiçbir zaman bu kadar güçlü olmadığı söylenebilir. Görünen o ki Başbakan Benjamin Netanyahu Sisi’ye iki defa çalım attığı halde tam da bu nedenle tepki görmedi. Bölgesel uzmanlara göre Mısır’ın İsrail’e bağımlılığı artarken Sisi bu ittifakı tehlikeye atmak istemedi.

Bahsi geçen olayların ilki yaklaşık iki sene önce Siyonist Kamp’ın hükümete katılması ve ardından kapsamlı bir bölgesel barış süreci başlatması için yapılan görüşmeler sırasında yaşandı. Aktif bir şekilde nabız yoklamaya başlayan Sisi, İsrail’i bölgesel bir konferansa davet eden bir konuşma bile yaptı. Herkes Siyonist Kamp lideri Isaac Herzog’un dışişleri bakanı olmasını beklerken Avigdor Liberman savunma bakanı oldu. Sisi şaşkınlık içindeydi. Netanyahu’ya “Benimle oyun mu oynuyorsun?” diye sordu. Siyasi kaynaklara göre Netanyahu telaşla Sisi’yi yatıştırmaya koyuldu.

Netanyahu birkaç gün sonra Liberman’la yaptığı ortak basın toplantısında Sisi’ye verdiği sözü tuttu. Netanyahu, iki devletli çözüme bağlı kaldığını teyit ederken Liberman da Suudi destekli bir Arap barış girişiminden yana olduğuna dair bir şeyler geveledi. Netanyahu’nun ayrıca Batı Şeria’da sınır hattının doğusundaki yerleşimleri sessizce dondurması ve İsrail kontrolünde olan C Bölgesi’ndeki bazı alanları ortak Filistin-İsrail kontrolünde olan A Bölgesi’ne kaydırması gerekiyordu. İnşaatların askıya alınması az çok gerçekleşti ancak toprak devri konusu Netanyahu’nun son anda Bennett’in tarafına geçmesiyle Kabine’de torpillendi. Böylece bölgesel barış girişimi de ölmüş oldu. Sisi geç de olsa kandırıldığını anladı.

Netanyahu’nun Sisi’ye ikinci çalımını attığı günlerde ise Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD’li temsilciler Jared Kushner ve Jason Greenblatt’ın desteğiyle El Fetih-Hamas uzlaşı sürecini yeniden başlatmıştı ve Gazze’deki idarenin yeniden Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’a geçmesi için uğraşıyordu. Netanyahu bu konuda destek sözü verdi. Al-Monitor’a konuşan üst düzey bir Mısırlı yetkili “Netanyahu bize açıkça bu işte varım, demeseydi asla bu yola girmezdik.” dedi. İsrail’in Filistin uzlaşısına perde arkasından destek verdiği Al-Monitor sayfalarına da yansımıştı.

Uzlaşı çalışmaları büyük bir tantanayla sürdü. Mısırlılar ellerinden gelen her şeyi yaptılar. Ancak süreç şu an tıkanmış durumda. Süreçte yer alan üst düzey kaynaklara göre bunun bir nedeni Netanyahu'nun tavır değiştirmesi. Netanyahu destek sözü verdikten sonra sıkça yaptığı gibi fikir değiştirmiş ve ortadan kaybolmuştu.

Amerikalı diplomatlar ve ABD’li diğer kaynaklara göre İsrail daha önce tam tersini söz verdiği halde bugün Abbas’ı frenlemeye ve Hamas’a karşı tavrını sertleştirmesi için ikna etmeye çalışıyor. Kahire’de öfke büyürken birileri İsrail’in Sina’daki hava operasyonlarını sızdırdı ve Sisi’nin rahatsızlığı büyük bir probleme dönüştü.

Eizenkot’un açıklamalarından da anlaşıldığı üzere İsrail savunma teşkilatı aslında uzlaşı sürecini destekliyor. 2017’de Hamas’ın Gazze lideri seçilen Yahya Senvar’ın tutumu hem İsrail ordusunu hem de Sisi’yi şaşırttı. Kıdemli bir İsrail güvenlik yetkilisi, kimliğinin gizli kalması kaydıyla Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Senvar’a haddini bildirmek gerekeceği konusunda kaygılıydık. Ancak gel gör ki bizim bildiğimiz Senvar İsrail cezaevlerinde kalmış. Gazze’ye bambaşka bir Senvar geldi.”

Senvar’ın pragmatik tutumu, Hamas’ın sıkıntılarını kavraması ve dolayısıyla Gazze’nin Filistin Yönetimi’ne devrini desteklemesi herkes için sürpriz oldu. Üst düzey bir İsrail istihbarat kaynağının değerlendirmesi şöyle: “Senvar sadece Gazze’nin değil Filistin’in efendisi olmak istiyor. Bu süreçte Hamas’ın post değiştirmesi gerektiğini görüyor.”

Senvar şimdi umutsuz bir durumla karşı karşıya. Uzlaşı süreci çıkmazda. Hamas bedel ödedi ama karşılığını alamadı. Nitekim Senvar’ın söylemi son haftalarda değişmeye başladı. Şimdi yeniden savaş rüzgârları esiyor. Ancak İsrail’le yeni bir çatışma Hamas’ın bugün en son ihtiyacı olan şey. 2014’teki Koruyucu Hat Harekâtı öncesine göre Hamas bugün çok daha kötü durumda. Öte yandan Hamas’ın başka bir seçeneği kalmamış olabilir. Eizenkot’un İsrail hükümetini uyarmasının sebebi buydu.

Savaşların en kötüsü lüzumsuz ve sebepsiz olanlardır. Netanyahu şu iki seçenekten hangisinden daha çok korktuğuna karar vermeli: Gazze’de askeri bir çatışma mı yoksa Filistin Yönetimi’nin Gazze’ye dönmesi ve Abbas’ın da tekrar muhatap haline gelmesi mi? ABD’nin diplomatik çözümü hâlâ gündemde tutması, Netanyahu’yu uzlaşı sürecini baltalamaya ve böylece diplomatik müzakereleri yeniden başlama ihtimalini ortadan kaldırmaya sevk edebilir. Ancak Eizenkot’un da açıkça belirttiği gibi tekerleğe bu şekilde çomak sokmanın İsrail için çok ağır bir bedeli olabilir.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: israil filistin çatışması

Ben Caspit, Al-Monitor’un İsrail’in Nabzı bölümünde köşe yazarıdır. İsrail basınının kıdemli köşe yazarı ve siyasi yorumcularından olan Caspit, ülkenin siyasi gündemine ilişkin günlük bir radyo programı ve düzenli televizyon programları yapmaktadır. Twitter hesabı: @BenCaspit

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept